This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI Episode 211

    BISErbisyong LENI Episode 211

    ELY: Magandang umaga, Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao. Isa na namang edisyon ng BISErbisyong LENI sa RMN. Ngayon po'y araw ng Linggo, May 23, 2021 at siyempre mula po dito sa DZXL Manila, tayo po ay napapakinggan sa DYHP Cebu, DXCC 828 Cagayan De Oro, DXDC Davao, DWNX Naga, at siyempre sa lahat po ng ating inaabot ng broadcast nationwide, netwide. Magandang umaga. Ako pa rin ho ang inyong radyoman, Ely Saludar. At siyempre kasama po natin ang nag-iisang Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas, si madame Vice President Leni Robredo. Ma'am, good morning!

    VP LENI: Good morning, Ka Ely! Good morning po sa lahat na kasama natin ngayong umaga nanonood sa atin sa Facebook live, sa RMN at saka sa VP Leni Robredo Facebook page, sa nakikinig po sa DZXL. Ang ating pong mga kababayan sa Bicol, marhay na aga saindo gabos. Sa ating mga kababayan sa Visayas at Mindanao, maayong buntag. Good morning, Ka Ely!

    ELY: Opo, good morning! At kamusta na ho, unang-una sa lahat ay kayo po pala ano, nabakunahan na pero bago diyan iyong ano ano, iyong COVID response po na ginagawa po ng Office of the Vice President. Kumusta na po?

    VP LENI: Tuloy-tuloy tayo, Ka Ely. Hindi ko na sasabihin lahat ang mga usual na ginagawa natin. Pero iyong halimbawa, Ka Ely, iyong Swab Cab, noong nakaraang linggo kinuwento ko na galing kami sa Marikina. Ngayong week magkakaroon tayo, Ka Ely, sa Tuguegarao. In partnership ito with LGU Tuguegarao City. Wala tayo mismo doon, hindi natin dadalhin ang bus doon. Ang ipapadala lang natin, Ka Ely, iyong test kits—antigen test kits pero para iyong technology pareho. Nagkaroon tayo ng series of meetings with LGU Tuguegarao particularly sina Councilor Marjorie Martin-Chan, saka si Councilor Maila Que. Ito, Ka Ely, ang pinaka—parang surveillance testing ito. Ang tututukan natin ang mga economic frontliners. Kapag sinabing economic frontliners, ito ang mga supermarket personnel, iyong mga personnel sa mga water-refilling stations, iyong mga delivery riders, iyong mga fast food chain personnel, mga tricycle drivers. So ito, Ka Ely, kasi kung naalala mo, Ka Ely, in the past months, medyo grabe. Medyo grabe din doon sa Cagayan. Medyo grabe sa Cagayan and nag-request na talaga sa atin ang Tuguegarao for a Swab Cab. Mahirap lang, Ka Ely, na personal na kami mismo nandoon kasi iyong center ng operations andito pa din. So nagsuggest tayo sa kanila na parang ishe-share natin sa kanila kung papaano natin ginagawa dito tapos ipapadala natin ang kits. Okay naman sa kanila, Ka Ely, sila na ang gagawa.

    Tapos mayroon tayong—mayroon tayong mga meetings with Mayor Isko sa Manila. Tinitingnan natin, Ka Ely, both Swab Cab saka Vaccine Cab, ang tawag natin dito ay Jab Cab. Tinitingnan natin i-pilot ito sa ibang areas sa Manila. Pero ito, Ka Ely, nasa planning stage pa lang. Tinitingnan din natin, Ka Ely, kahapon nagtanong na kami ng series of palitan ng messages at isang Zoom meeting with Puerto Princesa. Kasi, Ka Ely, medyo matindi din ang Palawan ngayon. So nagtanong tayo kung papaano tayo makakatulong and ine-explore natin ang maraming bagay. Iyong increased testing—ang problema nila doon, Ka Ely, una kulang ang hospital beds. Pangalawa, kulang na kulang sila sa health personnel. Kaya kung may nakikinig po dito na mga doktor o nurse, na willing magpadeploy sa Palawan. Ang ano nito, Ka Ely, kasi may budget iyong City. Pero kulang talaga ang—kulang talaga ang kumakagat. Siguro—understandable naman, Ka Ely, kasi ‘di ba siyempre kapag grabe ang transmission, maraming nag-iingat pero ganoon pa din ang pakiusap ng City Government. At tayo, Ka Ely, tinitingnan natin papaano tayo makakatulong hindi lang sa testing pero papaano din natin ma-transfer ang technology pagdating sa COVID Care Kit, saka pag-set-up ng mga monitoring teams. At tinitingnan natin kung papaano tayo makakatulong sa expansion ng isolation centers, so iyon. Iyon iyong mga tinitingnan natin, Ka Ely.

     

    As far as Bayanihan E-Konsulta is concerned as of—as of kahapon. As of kahapon, Ka Ely, nagstart tayo April 7, pero as of yesterday, ang total messages na na-receive na ng Bayanihan E-Konsulta page ay 41,550. So ganito kadami, Ka Ely.

     

    ELY: Ang dami.

     

    VP LENI: Again, pareho ng kinuwento ko noong una, hindi naman lahat ito nagra-ripen ito teleconsultation kasi iba-iba ang request. Iba-iba ang request, Ka Ely, pero ang mga naproseso dito—ang iba kasi nag-i-inquire lang. Ang iba basta mayroon lang mga tanong o mayroong ipapaabot. Pero iyong nag-ripen, iyong mga na-process talaganga, may request talaga nasa 13,436. So ang dami pa din, Ka Ely. Ang dami pa din. Ang COVID Care Kits, Ka Ely, more than 3,000 ang ating nahatid. Gustong sabihin na ganoon din ang number of patients na minomonitor natin on a daily basis. Ngayon, Ka Ely, dito namin na-find out na sobrang importante pala ng minomonitor every day. Kasi ang COVID, Ka Ely, medyo madaya siyang sakit. Okay ka ngayon, tapos all of a sudden, babagsak mo ang vital stats mo the following day na red flag na iyon na kailangan ka nang tulungan. Kadalasan, Ka Ely, iyong pinakacrucial talaga ang oxygen level ng pasyente kasi biglang nagka-crash. Tapos ito, Ka Ely, kinuwento ko ito on Facebook kahapon. Mayroong isang madre na malapit na malapit sa akin. Parati ko siyang kausap. Galing Zamboanga. Nagkaroon ng outbreak, Ka Ely, sa Carmelite Monastery sa Zamboanga. Si Sister Agnes iyong kaibigan kong madre, namatay. Namatay siya early morning, after midnight kahapon. Pangatlo siya, Ka Ely. Pangatlo siyang Carmelite sister na taga-Zamboanga na nawala. So talagang ano, Ka Ely, talagang very real ang problema tungkol sa COVID kasi dati nababalitaan lang natin sa news. Pero ngayon, Ka Ely, mga kakilala na natin. Mga kakilala na natin ang talagang tinatamaan either nagpo-positive o iyon nga namamatay, na-o-ospital. Mahirap talaga. Kaya ito, Ka Ely, parang paalala lang din sa lahat kahit pababa ang kaso dito sa Metro Manila, doble ingat pa din. Kasi kahit pababa, more than 6,000 pa din siya. More than pa din sa numbers natin last year. So mag-iingat pa din po lahat.

     

    ELY: Opo. Ma’am, maraming nagtatanong at kamusta naman po ang pakikipagtulungan din ng mga LGUs kasi napakarami ninyong magagandang programa at pupuwedeng talagang makatulong po dito sa pagresponde sa pandemya. Kumusta ho ngayon? Kasi binabanggit niyo po sa ating palatuntunan napaka-importante sana para maging matagumpay ang maganda niyo pong programa, kung makikipagtulungan lalo na po ang ating LGU.

     

    VP LENI: Actually, Ka Ely, karamihan naman—karamihan naman sa mga LGUs very cooperative. Hindi lang cooperative pero all-out pa tumulong. Tingin ko kasi, Ka Ely, sa mga LGUs kaunti lang naman iyong politika ang iniisip. Ang gusto kong sabihin, kahit nasa oposisyon ako wala silang problema diyan lalo ngayong panahon ng pandemya kasi kailangan talagang magtulungan. So majority naman, Ka Ely, kausap namin okay naman. Halimbawa, sa Swab Cab, maganda ang pakikipag-ugnayan namin sa Malabon, sa Quezon City, sa Imus, saan pa ba kami pumunta—sa Marikina. Iyong mga lugar na pinupuntahan namin maayos naman, Ka Ely. And ngayon, ito nga ine-explore namin kay Mayor Isko sa Manila. Ano, Ka Ely, very open iyong LGUs. Talagang naghahanap ng paraan kung papaano mag-partner.

     

    May parang ilan-ilan na hindi talaga cooperative. Sayang din. Sayang din, Ka Ely, kasi para naman ito sa tao. Naramdaman namin ito, Ka Ely, noong—iyong Community Learning Hubs. As of now mayroon kaming mga 60 na Community Learning Hubs. Karamihan sa LGUs very cooperative. Mayroon lang kaming isang parang sad experience dito sa Metro Manila. May isang LGU na mas tiningnan talaga iyong ano, iyong the fact na nasa oposisyon ako. Nasasayang kami, Ka Ely, kasi halimbawa iyong Community Learning Hubs namin kinukuwenta namin ang mga batang natutulungan on a very regular basis, mga 4,000 na bata na natutulungan na kung hindi sana nagkaroon ng Community Learning Hub, parang buong taon wala silang—wala silang interaction with teachers. Pero because of the Community Learning Hub, natutulungan sila. Marami nang naka—natutong magbasa. Maraming natulungan sa mga lessons na kung pairain, Ka Ely, ang politika hindi naman kami ang apektado pero iyong mga bata. So sa amin, kami very thankful kami na tinuloy namin iyon, mga Community Learning Hubs kasi one year na din, Ka Ely. One year na din na ginagawa natin ito and talagang kapag kausap mo ang bata at saka ang mga magulang, grabe talaga ang pasalamat. So ano naman, overall okay ang mga LGUs may pangilan-ngilan na mas politika talaga ang tinitingnan.

     

    ELY: Opo. Okay, Ma'am, at kumusta na ho kayo? Kayo po ay naturukan na ng bakuna, AstraZeneca po ano—opo—iyong unang dose niyo. Kumusta, Ma'am?

     

    VP LENI: Ito, Ka Ely, ikukuwento ko lang. Nakuwento ko yata ito, Ka Ely, last month, o April sa iyo. Limited pa kasi ang vaccines at that time. Noong binuksan para sa A3. Limited pa iyong vaccines, ako, Ka Ely, A3 ako. So sa opisina sinabi ko na na hindi muna ako, iyong mga A3 na mayroong mga—na laging nasa communities—ito, Ka Ely, iyong mga drivers kasi sila talaga ang naghahatid ng mga tulong namin sa communities, iyong mga staff namin na nagpapakain, naghahatid ng mga PPEs, naghahatid ng mga tulong—nagkaroon kami ng listahan, Ka Ely ng mga A3s na lagi sa communities, tapos pina-register ko na sila for vaccination. Ako buong akala ko tapos na. So noong dumami iyong supply, sinabi ko kay USec. Boyet, iyong aking Chief of Staff. Sabi ko, check nga natin kung sino pa sa mga A3 ang hindi pa nagpaparegister. Parang ngayon na marami na ang supply at maraming mag-e-expire, mag-ano na tayo, magparegister. Na-find out ko, Ka Ely, kahit iyong mga dapat nagregister na noong dati, hindi pa tumuloy. Kahit sinabihan ko na mauna na sila. Maraming dahilan, Ka Ely. Iyong ibang dahilan, ayaw namin na unahan ka. Ayaw daw nila na unahan ako. Kung anu-ano, mayroong mga nakapag-register na hindi tinuloy ang kanilang schedule. So in other words, Ka Ely, marami talaga iyong may pag-aalinlangan at saka natatakot. So doon ko naisip, Ka Ely, I think ano iyon, kung hindi ako nagkakamali, May 13 ng gabi. Basta iyon ang araw na the following day nga, holiday. So sinubukan namin na mag-register. Noong una nga, Ka Ely, ang tinitingnan kong araw May 18, kasi mayroong mga libre. District 4 kasi iyong opisina namin. So tinitingnan namin saan dapat ang District 4. Kasi sa Quezon City, Ka Ely, kahit hindi ka resident basta ang opisina mo nandito, puwede ka magpalista. Iyong May 18 parang may 40 plus slots available for District 4. Doon na sana kaya lang hindi ko ma-contact iyong mga A3 sa amin, tapos nakita namin iyong May 19 ang dami pa, parang 300 plus pa. So tinawagan ko na si USec. Boyet sabi ko, "Ako mag-reregister na ako kasi ang daming slots for May 19. Puwede bang i-round-up na natin iyong mga A3 na hindi pa din nagpaparegister. Sumabay na sa akin. Sumabay na sa akin para siguradong matuloy." Kasi alam mo, Ka Ely, iyon ang isang na-find-out ko. Mas mahirap ang mag-isa. O mas mahirap na iyong on your own kasi parang walang nagpapalakas ng loob. So iyon. Eighteen kami lahat. Actually, Ka Ely, mas marami pa sa 18. Mas marami pa sa 18 pero iyong iba hindi na na-accommodate doon sa Pinyahan Elementary School. Iyong Pinyahan kasi, Ka Ely, iyon iyong assignment ng District 4. So iyong ibang hindi na-accommodate doon, o na-accommodate kasi 1 to 2 p.m. kami. Iyong iba, ibang oras. Mayroong naunang isa na 11 a.m, mayroong parang tatlo na 12 noon, kami 1 p.m. Eighteen kami na 1 p.m. so natuloy kami. Pero nagkaroon kami ng protocol sa office, Ka Ely, na before maturukan, mag-antigen swab test ulit kasi ‘di ba, Ka Ely, may mga balita kasi na noong naturukan pala, hindi alam na COVID positive, lumala tuloy. Kasi apparently, Ka Ely, kapag tinuturukan ka, parang bumababa iyong immune system mo. So iyon, mayroon mga, Ka Ely, na nag-uurong-sulong pa rin kahit kasama ako at isa na roon si Julius, iyong aming driver na sinama ko talaga. Siniguro ko talaga, Ka Ely, na katabi ko siya sa pila para huwag nang umayaw. Pero iyong realization ko lang, Ka Ely, iyong takot nandiyan talaga. Iyong takot. Ang iba, takot sa karayom, iyong iba takot dahil sa puwedeng maging side effects. Pero natuloy kami. Natuloy kaming lahat. Iyong kantiyawan doon sa bakunahan, malakas, Ka Ely. Pero lumalabas, halimbawa iyong si Julius, Ka Ely, parang sinasabi niya kung hindi niyo ako kinakantiyawan, siguro hindi ko tinuloy. Nakapagpalakas din ng loob niya.

     

    Tapos iyong effect sa amin, Ka Ely, iba-iba. Parang iyong observation ko, kaming mas may edad na, mas kaunti iyong effect. Sa atin, Ka Ely, pareho tayo ng age group—happy birthday pala, Ka Ely—

     

    ELY: Ay, thank you po. [laughs]

     

    VP LENI: Pareho tayong age group. Ano, ano talaga, mas kaunti pa iyong nararamdaman, mas kaunti iyong side effects.

     

    ELY: Sa AstraZeneca, wala kayong ibang kakaibang naramdaman?

     

    VP LENI: Wala, Ka Ely. Actually, ikukuwento ko sa iyo, Ka Ely, ‘di ba nagpaturok kami 1 to 2 p.m. Mayroon pa akong speaking engagement ng 5 to 6:30 p.m. Bago nag-5 o’clock, medyo antok ako. Hindi naman ako inaantok ng ganoong oras pero noong araw na iyon medyo antok na ako kaya uminom na ako ng kape, pero nawala rin. Pero after ng dinner, ako, Ka Ely, very late ako matulog pero pinaakyat ako ng anak ko na mas maaga. Sabi niya matulog daw ako nang mas maaga. Pero ready na ako, Ka Ely, mayroon na akong extrang kumot, mayroon akong medyas, mayroon akong gamot—paracetamol at saka sakit ng ulo. Mayroon nga ako iyong pang-hilod, alam mo iyong parang roll-on sa sakit ng ulo. Kasi iyong anak ko, Ka Ely, na doktor, nag-AstraZeneca siya, grabe iyong sakit ng ulo. So iyon iyong mga inaasahan ko. May sweater ako sa katabi. Pero ako, Ka Ely, wala. Late pa rin akong nakatulog. Nag-duty pa ako sa Bayanihan E-Konsulta kasi hindi ako makatulog. Nakatulog ako siguro mga alas-dos ng umaga? Ang expectation ko, Ka Ely, gigising gising ako kasi masama na iyong pakiramdam ko pero nagising ako alas-siyete. Na-diretso iyong tulog ko. Paggising ko ng alas-siyete, wala pa rin. Pero, Ka Ely, noong araw, the following day, nag-opisina na ako. Mayroon kaming 27 yata iyon na video messages na shinoot. Habang nagshu-shoot kami, parang naramdaman ko medyo may ngalay na. Delayed sa akin, Ka Ely, medyo mangalay, tapos iyong pakiramdam ko na feverish ako. Alam mo iyon, Ka Ely, iyong pakiramdam mo magkakasakit ka. Pero noong kinuhaan ako ng temperature, wala naman akong sakit. Pero sandaling-sandali lang, sandaling-sandali lang, Ka Ely, after a few minutes wala na. Pero iyong iba kong mga kasama iba-iba rin. Nag-rollcall ako the following day. Siguro mayroong mga dalawa na sabi nila six hours daw sila nag-chills. Mayroon namang iba na slight fever lang. Iba-iba. Mayroong iba na parang mabigat daw iyong katawan. Pero ang point lang dito, Ka Ely, walang dapat ikatakot. Walang dapat ikatakot. Ine-encourage natin lahat na kung—ngayon yata parang A4 bukas na yata o magbubukas pa lang. Pero iyong mga A1 to A3 na wala pa, sana magpabakuna na kasi may reason naman kung bakit iyon iyong prioritization.

     

    Iyong wino-work out namin ngayon, Ka Ely, with Manila, parang, papaano namin madadala sa mga lugar na pataas pa rin iyong hesitance. Saka kasi maganda rin kasi, Ka Ely, iyong ginagawa nila Mayor Isko sa Manila kasi sa kanila, parang na-plot talaga nila iyong mga vaccine centers na mayroon silang bakunahan—ang ibig kong sabihin: lahat na tao mayroong access sa vaccination center na puwede nilang lakarin. Parang na-plot nila iyong mga location, Ka Ely, na puwede nilang lakarin papunta sa vaccination center. Pero, marami pa rin talaga iyong hesitant. So iniisip namin with Jab Cab, papaano natin mapupuntahan para mas focused. Halimbawa, mga driver, halimbawa iyong mga, alam mo iyon, kung mayroong mga PWDs na isang grupo na kulang pa iyong nababakunahan. So iyon iyong wala pa masyadong—hindi pa final ito, Ka Ely, pero ito iyong mga ine-explore natin ngayon.

     

    ELY: Ako rin, Ma’am, kasi gusto natin mahikayat iyong ating mga kababayan na magpabakuna. Ako, naniniwala rin sa mga sinasabi ng mga eksperto na kahit na anong bakuna ay mapoprotektahan ka sa severe [symptoms]. ako, Ma’am, nagpaturok na ng Sinovac. Sa ikalawang dose ko, doon ko naramdaman na parang groggy ako. Maaga akong nakatulog…

     

    VP LENI: Sabi nga nila.

     

    ELY: So iyon lang, Ma’am.

     

    VP LENI: Pero iyong first dose mo, Ka Ely, anong naramdaman mo?

     

    ELY: Wala naman, Ma’am, parang sumakit lang din iyong aking braso at bumigat pero kinabukasan wala na rin. Iyong second dose ako tinamaan.

     

    VP LENI: Pero tinamaan, nagka-fever ka ba?

     

    ELY: Wala po, wala po.

     

    VP LENI: Wala naman, parang ano lang, parang feeling mabigat?

     

    ELY: Opo, mabigat. Nakatulog agad ako ng maaga, ganoon lang.

     

    VP LENI: Sabi nga nila, Ka Ely, sabi nila na mas matindi daw iyong second dose. Although iba-iba naman yata, Ka Ely. Iyong kapatid kong nurse na nasa US, parang Moderna siya, Ka Ely, eh. Moderna siya. Sa first dose wala rin pero second dose, ganoon din, nag-chills daw siya. Pero ito kasi, Ka Ely, na mga side effects, hindi naman tumatagal, ‘di ba? Iyong mga kinakatakutan ng iba, totoo na nagkaka-fever, totoo na nagkaka-chills, pero hindi naman tumatagal, eh. At saka nadadala siya ng paracetamol.

     

    ELY: At saka, Ma’am, itong side effects na ito, kung titimbangin natin sa panganib na puwede tayong magka-COVID na maging malala, ‘di ba.

     

    VP LENI: At saka, ano, Ka Ely, iyong side effects kasi pagpapakita na nagre-respond iyong katawan natin, eh, ‘di ba. Pagpapakita na nagre-respond iyong katawan natin, na iyong immune system natin parang nag-aano siya, nagse-step up para paghahanda kung sakaling ma-expose tayo sa virus. At saka ito nga, Ka Ely, ito lang—iba-iba iyong efficacy na pinapakita pero ang mahalaga rito, kahit mas mababa iyong efficacy, iyong chance na magkaroon ka ng severe na symptoms, ito iyong pinakamahalaga. Kasi ‘di ba kahit Astra, Ka Ely, halimbawa Sinovac at saka Astra, ang efficacy niya hindi kapareho noong iba. Pero ang point, kahit mas mababa, nakikita iyong efficacy against sa severity ng sakit, halos 100 percent pa rin, ‘di ba. Iyon naman iyong importante. Iyong importante naman, na kahit tamaan ka, hindi lalala iyong sakit mo. Kasi iyong pinakanakakatakot sa COVID kapag lumala.

     

    At ito rin, Ka Ely, iyong gusto kong i-klaro kasi mayroon na namang nagfe-fake news na sinisiraan ko raw iyong Sinovac dati. Kung naaalala mo, Ka Ely, iyong discussion natin, hindi natin sinasabi na hindi siya maganda. In fact—

     

    ELY: Katunayan, Ma’am, si Presidential Spokesman Harry Roque binabanggit na noong una ay tutol na tutol kayo sa mga bakuna na made in China. Kaya nga ang sabi nila, sabi niya ay mas maganda linawin niyo muna kasi may panukala po, ‘di ba, si Senator Joel Villanueva na magtambal ho kayo ni Pangulo para ho sa isang infomercial para makahikayat po at tumaas ang kumpiyansa ng publiko sa bakuna.

     

    VP LENI: Ito, Ka Ely, fake news. Fake news iyan. At binalikan ko, Ka Ely, ha. Binalikan ko iyong lahat kong statements kasi alam ko na hindi ako kontra sa bakuna galing China. Ito, Ka Ely, iyong sinabi ko, babasahin ko iyon. Nagdi-discuss tayo, ang sinasabi ko, “Hindi ko sinasabi na masama iyong Sinovac o whatever”—ito, direct quote ito, Ka Ely, ha. Binabasa ko iyong transcript—“Pero ang sinasabi ko lang, mag-go through naman sana sa proseso para siguradong protected tayo. Kung ano iyong ni-require natin from Pfizer and AstraZeneca, ganoon din sana sa Sinovac kahit pa donated ito. Ito iyong sinabi ko, Ka Ely, kasi at that time, nagkaroon ng statement iyong HPAC—kung naaalala mo, Ka Ely, iyong HPAC, iyong Health Professionals Alliance Against COVID-19—na parang ang sinasabi nila, Ka Ely, na may EUA na iyong Sinovac pero wala pa siyang positive recommendation galing sa HTAC. Iyong HTAC iyong isang agency. Ang Pfizer at saka AstraZeneca, mayroon nang positive recommendation sa HTAC, ang Sinovac wala pa. At sinasabi dati ng pamahalaan, hindi na iyon kailangan kasi donated naman. Nandoon iyong discussion noon, Ka Ely. Kaya sinasabi ko, kahit pa donated, dapat humingi pa rin ng positive recommendation galing sa HTAC kasi pam-proteksyon ito sa mga kababayan natin. And later on nga, Ka Ely, nagkaroon na. So wala na tayong diskusyon. Iyon iyong sinabi ko dati, Ka Ely. Hindi ko sinasabi na masama iyong vaccine na ito. Ang sinasabi ko lang, kung ano iyong required sa ibang bakuna, dapat dito ganoon din. Iyon iyong number one. At iyong number two, Ka Ely, iyong pinuna ko noon iyong communications. Kasi mababa na nga iyong vaccine trust—kung naalala mo, Ka Ely, hindi pa nga nagkakapareho iyong mga rekomendasyon ng mga regulatory agencies. Kasi kung naaalala mo, Ka Ely, iyong NITAG dati, sinasabi niya na ang Sinovac puwede kahit kanino. Tapos iyong FDA nagsabi na iyong Sinovac hindi puwede sa health workers at hindi puwede sa more than 59 years old. So ang sinasabi ko, Ka Ely, sana naman bago naggagawa ng mga public statements iyong mga regulatory agencies natin, nag-uusap-usap muna kasi hindi siya nakakatulong. Hindi siya nakakatulong sa vaccine trust. Iyon iyong sinabi ko, Ka Ely, dahil kapag sinabing sinisiraan o kino-kontra ko iyong Sinovac dati, fake news po iyon. Ang sinabi lang natin, na mag-go through sa proseso kasi para sa proteksyon natin.

     

    ELY: At, Ma’am, maganda sa inyo na mismo manggaling na bagama’t may binanggit na po si Atty. Barry dito po sa rekomendasyon ni Sen. Joel Villanueva na magtambal po kayo ni Pangulo sa infomercial para hikayatin ang publiko na magpabakuna.

     

    VP LENI: Open na open ako, Ka Ely. Open na open ako kung kailangan iyan para makatulong sa vaccine trust. Any time, Ka Ely. Sabihin lang sa akin kung anong gagawin ko, kailan, saan. Pero in fact, Ka Ely, kung naaalala mo, February 10, mache-check niyo po ito sa mga Facebook page namin—Facebook, Instagram, YouTube—February 10 po naglabas kami ng sarili na namin na parang Vaccine Q&A. Ipapa—baka puwede nating ipakita iyong portion kung ready na. Hindi na iyong buo kasi wala na tayong oras.

     

    ELY: Yes, Ma’am, naka-ready na.

     

    VP LENI: Naka-ready ba? Ipakita lang siguro natin iyong portion noon para ipakita natin na nasa Facebook po namin ito. Ano ito, infomercial ito for vaccines. Wala pa nitong rollout, Ka Ely, at that time na ginawa natin ito. Pero noong ginawa natin itong video na ito, ginawa natin iyong video na ito para makatulong sa vaccine awareness, sa vaccine campaign. Nilagay natin ito sa YouTube, sa Instagram, at saka sa Facebook. So ito po, available pa ito hanggang ngayon. Tapos kung naalala mo nga, Ka Ely, in-interview pa natin dito iyong nurse sa London, si Grant, kung naaalala mo sa INP natin. In-interview pa natin siya. Bago pa natin ilabas itong infomercial na ito, in-interview natin siya kasi gusto nating makuwento niya kung ano iyong—ano kasi siya at that time, naka-second dose na, eh. Gusto nating i-kuwento niya sa atin ano iyong experience. And in fact, kung naalala mo, Ka Ely, parang kinukuwento niya na para siyang pareho lang sa mga naunang vaccine, eh. Parang pareho lang siya doon sa mga naunang vaccine.

     

    Kaya ito, Ka Ely, ang dami naming ginagawa sa opisina na para makatulong. Ngayon, mayroon kaming hinahanda with volunteer creatives and artists na maglabas ulit ng isa pang vaccine na infomercial. So sa akin, Ka Ely, kung kinakailangan kaming tawagin ni Pangulo, any time. Ako, any time. And sa tingin ko talaga dapat pinagtutulungan natin paano lumakas iyong tiwala ng tao sa pagpapabakuna.

     

    ELY: Okay, Ma’am, dito naman ho sa, ito napapanood nila, ano, iyong Usapang Bakuna. Ayan, napapanood po nila. So matagal na ang OVP, kayo mismo ang may infomercial. Pero itong panukala, open ho kayo para mapataas ang kumpiyansa kasi lumabas po sa survey, Ma’am, talagang mababa pa rin ang kumpiyansa, opo. Pero dito ho, marami pa rin ho. May mga matataas ang kumpiyansa kaya lang namimili ho ng brand. Kayo po ano ho ang masasabi niyo rito sa kautusan po ng Pangulo at ng DILG at ng DOH na huwag nang ianunsyo iyong brand na ipamimigay na bakuna sa mga vaccination sites.

     

    VP LENI: Ako, para kasi sa akin, Ka Ely, may karapatan iyong bawat isa, eh. May karapatan iyong bawat isa magdesisyon na iyong iturok sa kaniya iyong brand na mas may tiwala siya. Ako, naiintindihan ko, Ka Ely, kung bakit may panukalang ito pero iyong takot ko kasi baka baliktad iyong maging resulta. Baka baliktad iyong maging resulta na lalo mong ayaw mong sabihin iyong brand, lalong hindi nagreregister iyong mga tao. Kasi halimbawa, Ka Ely, mayroon silang pag-aalinlangan sa isang brand pero okay na sana silang maturukan iyong ibang brand. Kapag hindi nila alam iyong ituturok, baka lalong hindi mag-register. Iyon iyong aking, iyon iyong aking worry. Pero iyong sa akin, Ka Ely, para sa akin, ang solusyon hindi iyong itatago mo iyong brand pero para sa akin iyong solusyon, maghanap talaga ng paraan para makatulong na lumakas iyong confidence ng tao sa bakuna. Para sa akin iyon iyon, eh. Para sa akin, iyong asikasuhin natin paano ba tayo makakatulong para magtiwala iyong tao sa bakuna. Kaya ako, Ka Ely, iyong mga nalalaman ko, February mayroon kaming infomercial, nag-i-interview tayo ng mga nabakunahan, iyong pagpabakuna namin, Ka Ely, hindi ko lang sinabi bago magpabakuna kasi ayaw natin na may mga pupunta doon sa center tapos magkakaroon, magsisiksikan pa. Pero kinuwento natin every step of the way kung anong nangyari noong nagpabakuna tayo. In fact, the following day, Ka Ely, humingi pa ako ng permission doon sa staff namin na vinideohan noong mga kapwa drivers niya kung puwedeng i-post iyong video niya kasi nagpapakita na takot na takot siya pero na-survive niya. Iyong mga ginagawa kong iyon, Ka Ely, with the hope na may mga gaya rin sa kaniyang makakapanood tapos mare-realize, “takot din ako pareho niya pero kung nakaya niya, kakayanin ko rin.” So ako, Ka Ely, dapat iyon iyong inaasikaso natin. Ang takot ko talaga, Ka Ely, iyong, alam mo iyon, iyong lalo tuloy hindi ma-engganyo na magpa-register kapag hindi—kapag tiyambahan kung ano. Iyong sinasabing sasabihin naman kapag nandoon na, okay naman iyon pero again, papaano kung hindi mag-register dahil doon? Iyon iyong worry ko.

     

    ELY: Tama. Iyong inyo pong agam-agam na iyan at dito po sa kautusang ito, ganiyan din po may mga sentimiyentong ganiyan din po, ano, iyong ilang Metro Manila mayors, sina Mayor Isko, Mayor Marcy Teodoro, at Mayor Toby. So mas maganda naman kasi, ‘di ba, sabihin kung anong bakuna tapos kung naubos na—kasi halimbawa, sabihin na nating Pfizer talaga ang pinaka-patok, eh, blockbuster, ganiyan, pero kung halimbawa 1,000 lang ang doses doon, kapag naubos na, eh ‘di tapos na, ‘di ba, Ma’am?

     

    VP LENI: Totoo. Ano nga, Ka Ely e… Iyong sa akin, may dahilan kung bakit… may dahilan kung bakit iyong mga tao, eto iyong gusto. Kasi na-communicate sa kanila na effective ito. So para sa akin, ang challenge, papaano ba natin mako-communicate sa tao na kasing effective din ito? Or puwedeng hindi gaanong katas iyong efficacy pero ano ba iyong use ng pagpapabakuna nito, ‘di ba? Pero hindi puwede Ka Ely na walang informed consent, kasi katawan natin ito e, hindi puwedeng sapilitan. Kahit nga iyong mga natatakot sa opisina Ka Ely, alam din nila, sinasabi ko rin, actually kung ayaw n’yo talaga, hindi naman namin kayo mapipilit. Pero kinukumbinsi namin kayo at gagawin namin iyong lahat para masagot iyong takot n’yo. Pero hindi namin kayo pwedeng pilitin. Pareho din iyan Ka Ely e. Hindi mo pwedeng pilitin, pero iyong challenge, papaano ba natin makukumbinsi iyong ating mga kababayan?

     

    ELY: Opo. Pero dito, Ma’am, may kautusan iyong Pangulo na ipamahagi iyong Pfizer vaccine sa mga mahihirap nating mga kababayan.

     

    VP LENI: Actually Ka Ely, pinag-usapan na natin ito even before pa sila dumating, ‘di ba, iyong mga bakuna—na iyong mga donations galing sa COVAX facility… eto ‘di ba iyong, iyong COVAX kasi ,Ka Ely, eto iyong finorm ng WHO na ito iyong facility na magbibigay, magme-make sure na iyong mas mahihirap na mga bansa, mabibigyan ng… parang mas equitable iyong distribution. Kaya iyong mas mayayaman na mga bansa nagdo-donate sa facility na ‘to para iyong COVAX iyong magre-release. Nasa usapan, Ka Ely, sa COVAX facility iyong priority, iyong order of prioritization—na halimbawa, iyong mga Pfizer na dumating, dahil galing ito sa COVAX facility, mayroon din yata, Ka Ely, na dumating na AstraZeneca na galing din sa COVAX facility, na eto intended ito for health workers, for seniors, saka para sa mga mahihirap. Eto talaga iyong intensyon nito. iyong mga lahat na… hindi lang Pfizer, pero iyong lahat na galing sa COVAX facility, ang intent talaga nito para doon sa mga mas pinakanangangailangan at para doon sa walang capacity na bumili ng bakuna on their own. So ito talaga Ka Ely, kabahagi ito sa usapan, kaya ‘di ba iyong umpisa nga nakikita natin na may nagja-jump ng line, pinupuna natin—pinupuna natin kasi kung iyong bakuna galing sa COVAX facility, mayroon tayong undertaking kung kanino ito mapupunta.

     

    ELY: Opo, okay. iyong nakalulungkot lang ho, sana agad na maaksyunan ito. iyong napapabalita na mag-e-expire… iyong sa AstraZeneca Ma’am na vaccine sa Hunyo at Hulyo?

     

    VP LENI: Pero parang end of June Ka Ely, merong one million plus, 1.3 ba kung hindi ako nagkakamali, na Astra na mag-e-expire. Mayroon namang more than 500,000 plus sa end of July. Pero tinitignan ko, Ka Ely, kasi nag-improve na rin e, nag-improve na iyong vaccine numbers natin. Marami-rami na rin iyong nababakunahan daily, so ka pag naayos lang Ka Ely iyong schedule, naayos lang iyong deployment, tingin ko kaya naman ubusin before the end of June. Kaya nga para sakin Ka Ely, kailangan hinihikayat e. Kailangan hinihikayat iyong tao na nasa priority list na kailangan magbakuna. Ako nga Ka Ely, ito second Sunday ko na ito sinasabi, kaya nga iyong programa namin na iyong Jab Cab, idadala na natin doon sa mga communities na iyong mga tao hindi pumupunta sa centers para magpabakuna, para madeploy na siya. Iyong pinakamahalaga naman Ka Ely, maayos iyong rollout. So marami namang mga LGUs ang maayos iyong rollout e. Maraming mga LGUs ang walang problema. Nakita ko iyong statement ni Mayor Tobby Tiangco ng Navotas, parang maayos iyong numbers nila, gustong sabihin mabilis iyong pagbakuna. iyong Manila, narinig ko din kay Mayor Isko na okay din iyong numbers nila. So I think Ka Ely, iyon lang iyon. Kung papaano iyong mabilisan na rollout, tingin ko ‘pag naayos ito, okay. Pero sa akin lang Ka Ely, sana mas nagpapadala na rin sa mga probinsiya, kasi for a time kinoncentrate talaga sa Manila, ‘di ba. With reason, kasi mataas iyong cases dito, pero maraming mga probinsiya Ka Ely pataas na rin iyong cases ngayon. So para sa akin, at least iyong mga health workers, iyong mga seniors, tapos pati iyong mga BHW. Sa amin kasi Ka Ely, maraming BHW na hindi pa natuturukan eh. So sana mauna na sila kasi—iyong mga BHERTs—kahit wala sila sa Metro Manila, dahil tumataas na rin iyong kaso doon, iyong need nandiyan talaga.

     

    ELY: Opo. Okay, iyon po, ano. Talagang sana nga po, maging mabilis po iyong pagbabakuna kasi 70 million Ma’am iyong hinahabol natin e, iyong sa herd immunity.

     

    VP LENI: Totoo…

     

    ELY: Nakakainggit sa Amerika e, parang normal na doon, lahat kasi bakunado na… halos lahat.

     

    VP LENI: Pero ano naman kasi, Ka Ely, sabi ko nga dapat matuto din tayo sa lessons ng ibang lugar, ‘di ba. iyong lessons Ka Ely sa ibang lugar, ano talaga, iyong accessibility talaga Ka Ely, iyong accessibility ng bakuna, napakahalaga. Kapag tinignan natin, Ka Ely, halimbawa iyong Israel alam natin na nauna talaga sila saka iyong Bhutan, talagang iyong focus talaga nila, lahat bakuna. Iyong US naman Ka Ely, iyong accessibility, kahit saan available siya…

     

    ELY: Yes, Ma’am…

     

    VP LENI: … sa mga drugstore, sa train station. Tapos mayroon pa silang mga incentive.

    Ely: Ayon, yes Ma’am…

     

    VP LENI: ‘Di ba. Libreng donut, libreng kape, libreng train tickets for one week. Ano lang Ka Ely, kailangan lang talagang maging creative para mahikayat iyong tao na magpabakuna. Iyong iba namang bansa Ka Ely, halimbawa Vietnam, Australia, sobrang baba ng kaso, walang urgency, nagbabakuna sila pero walang urgency kagaya sa atin na kailangan ganito na karami iyong mabakunahan natin, kailangan ma-reach na agad natin iyong herd immunity at this point, kasi grabe iyong kaso dito. Pero sa mga lugar Ka Ely na hindi naman grabe iyong kaso, wala naman silang hinahabol. So iyong US, naghabol nang naghabol din kasi ang taas talaga ng kaso. Iyong UK ganoon din, naghabol nang naghabol din sila kasi mataas talaga iyong kaso. At tayo ganoon din. Pero may mga lugar na hindi masyado Ka Ely e, parang sa kanila, chill chill lang sila sa pagbakuna, parang normal lang, kasi hindi naman tumaas iyong cases talaga nila.

     

    ELY: Okay mga kasama, inaantabayanan natin iyong ating Istorya ng Pag-asa. At samantala, Ma’am, dito ho sa isyu naman ho ng West Philippine Sea, talagang patuloy na umiinit pa rin iyan no. At may mga nalilito, si dating Senador Pong Biazon nagbanggit na rin dito sa isyu na ito. So dapat ho…

     

    VP LENI: Sa akin Ka Ely, may basehan kasi iyong pag-express ng pagkabahala. Actually hindi lang si Senator Biazon—Cong. Biazon—iyong nag-express nito, pero mahalaga kasi, Ka Ely, na isang boses sana tayo, di ba. Isang boses sana tayo. Iyong sa akin hindi nakakatulong na iba-iba iyong sinasabi. At dapat inaayos iyong pagkasabi kasi, sabi ko nga, Ka Ely, kapag sovereignty natin saka territory natin iyong concern, napakasensitive na isyu niyan na hindi ito puwedeng basta-basta lang ang sasabihin. Kailangan calculated, kailangan sisiguraduhin natin na iyong sinasabi natin, hindi tayo malalagay sa alanganin.

     

    ELY: Pero, Ma’am, ang pinakahuli diyan, ang Pilipinas at ang China ay nagkasundo dito po sa kahalagahan ng diyalogo, ng pag-uusap, bilateral talks. So ano pong masasabi ninyo dito, Ma’am?

     

    VP LENI: Ito kasi, Ka Ely, ito matagal na itong pinapahayag ng mga eksperto, na hindi makakatulong sa bansa natin iyong bilateral talks with China kasi napakaliit natin kumpara sa kanila. Parang hindi magiging patas, hindi patas iyong standing. Kaya ang pinupush sana natin Ka Ely, multilateral talks. ‘Pag sinabing multilateral talks, hindi lang Pilipinas saka China iyong mag-uusap pero Pilipinas, China, saka iba pang mga bansa na nagsheshare ng ating isyu o pareho iyong concern sa atin. Kasi iyong tingin natin, mai-equalize lang iyong footing kapag mayroon tayong mga kakampi na pareho iyong ipinaglalaban sa atin. Kaya nga, Ka Ely, sinasabi natin na napakahalaga sana nung desisyong ng Arbitral Tribunal, kasi iyong desisyon ng Arbitral Tribunal, iyon sana dapat iyong basehan para mag-unite tayo. Mas malakas iyong loob natin, mas malakas din iyong loob ng ibang mga bansang makipag-ugnayan sa atin kasi mayroon tayong hawak na desisyon—at iyong desisyon na iyon, iyon iyong nagpapa-firm up ng ating posisyon as far as the West Philippine Sea is concerned. Kaya sa atin Ka Ely, ever since, mula pa noong 2016, iyong pinupush talaga natin, hindi bilateral kundi multilateral talks para masiguro lang na equal footing lahat. Kasi nga, Ka Ely, alam naman natin iyong sitwasyon ngayon, alam natin kung ano iyong mga inaattempt na gawin. Kapag bilateral kasi Ka Ely, parang ano iyan e, parang nagnenegotiate ka sa isang inferior na posisyon dahil maliit ka. Kahit si Presidente sinasabing, ano ba naman iyong laban natin, parati niyang sinasabi na ano iyong laban natin, kulang tayo sa resources, kulang tayo sa etcetera. Ito din iyong dahilan, actually. Eto din iyong dahilan kung bakit iyong multilateral talks mas makakatulong para i-protect iyong interest natin kaysa bilateral lang.

     

    ELY: Opo. Okay, at samantala Ma’am, nagpapabati sa akin at nakikinig po sa ating palatuntunan, binabati ho kayo at fully vaccinated na raw po siya, si Atty. Romy Macalintal, Atty. Mac!

     

    VP LENI: Wow, fully vaccinated na si Atty. Romy Mac. Ano siya e, mabuti pa siya puwede nang mas relax iyong lakad, pero ano pa din ‘di ba, pagpaalala pa rin Ka Ely na kahit fully vaccinated puwede ka pa ring mahawa… puwede pa ring mahawa, may proteksyon lang against the severity.

     

    ELY: Opo. Maganda rin, Ma’am, iyong kanyang mga panukala na mabigyan din ng insentibo iyong mga bakunado na, iyong mga fully vaccinated na lalo na mga senior para lalo pang makahikayat. Tulad nga ng binabanggit niyo, Ma’am, di ba, sa US may mga insentibo para lalong makahikayat na magpapabakuna.

     

    VP LENI: Saka, Ka Ely, sa US ‘di ba, ang bago nilang directive, kapag fully vaccinated ka na, puwedeng hindi ka na mag-mask, ‘di ba. Pero tingin ko Ka Ely nagagawa nila iyan kasi ang dami na sa kanilang vaccinated. iyong sa atin, hindi pa inaadvise ng mga health professionals sa mga fully vaccinated na alisin na iyong mask kasi ang baba pa ng percentage ng nabakunahan sa atin. Pero iyon nga Ka Ely, I think si Atty. RomyMac would be in the best position na hikayatin iyong mga seniors na magpabakuna, kasi malaki-laki pa iyong percentage ng hindi pa nagpapabakuna.

     

    [END OF FIRST GAP]

     

    ISTORYA NG PAG-ASA SEGMENT

     

    ELY: Opo. Okay, Ma’am, ito na po sa ating Istorya ng Pag-asa. At dito po sa ating segment, isa po ito, ano, talagang nagbibigay po ng inspirasyon sa ating mga kababayan.

     

    VP LENI: Ayan. Iyong guest natin, Ka Ely, ngayon ko lang nalaman taga-Naga pala siya. Pero napakahusay, napakahusay na doktor. Isa siyang medical officer sa PGH, pero iyong assignment niya Ka Ely, nasa pediatric ward siya. Pakilala muna natin, Dr. Jhing Talan. Doc Jhing, nandiyan ka na ba?

     

    1. JHING: Hello po, magandang umaga po sa inyong lahat!

     

    VP LENI: Hi, Doc Jhing! Napaka-interesting nung pagbasa ko noong kuwento mo, kasi noong nagkasunog, last week ‘di ba, Sunday ba iyon? Sunday yata…

     

    1. JHING: Opo…

     

    VP LENI: Nagkasunog sa PGH, nandoon ka mismo. Puwede bang ikuwento mo sa amin, Doc Jhing, kung ano iyong nasaksihan mo?

     

     

    1. JHING: Actually isa po akong Pedia, Hematology and Oncology fellow. Tapos nakaduty nga po ako na iyon na unfortunately nagkasunog sa PGH. So banadang I think almost 2 a.m. ng malaman ko po na nagkaroon ng sunog pero maswerte po ako na nakastation sa first floor at iyong sunog nga ay naganap po sa third floor. Pero may mga pasyente po ako sa iba’t ibang parte ng PGH tulad ng mga pasyente ko sa fourth floor so kinabahan po talaga ako para sa kalagayan po nila noong araw po na iyon.

     

    VP LENI: Pero it,  Doc Jhing, mamaya tatanungin kita, kasi Pedia, Hema tapos Onco papaano mo yun ginagawa tapos IntarMed ka pa sa UP. Pero tanungin ko muna iyong gabing iyon, noong nagkasunog nasa first floor ka tapos sabi mo nga may mga pasyente kang babies ‘di ba, may mga pasyente ka na nasa NICU pero nasa fourth floor sila. So parang kinukwento mo sa background na binigay sa akin, parang kinukwento mo na nasaksihan mo kung papaano pumapanik bumababa iyong mga nurses, iyong residente just to make sure na iyong mga babies sa ICU masecure. Papaano nila iyon ginawa?

     

    1. JHING: Masyado po ako actually na mapalad na hindi ako kasama doon sa area na nagkakaroon ng sunog at apektado talaga iyong mga pasyente. Pero dahil andun ako sa area na iyon at hindi ako ganoon ka busy attending to my patients na stable noong mga time na iyon. Nakita ko iyong ginagawa ng mga kasamahan ko. So these are younger doctors mga residents po sila actually hindi lang pedia pero iba’t ibang departamento, pero iyong nakasulat po sa Facebook sa post ko ay iyong mga pedia na residente kasi sila iyong mga nakasalamuha ko mga nakausap ko kung ano iyong kailangan. Narinig ko rin po iyong kwento na kasamahan ko sa nursery. Sila talaga iyong nakakatakot iyong condition kasi nasa fourth floor sila directly above sa nasusunog na area. Kung kaya’t iyong usok papunta talaga sa kanila. Iyong mga nakausap ko po doon nag debriefing dpo kasi kami sa aming departamento, ang kwento po ng mga kasamahan ko ibaba nila iyong nga stable na pasyente. So ito iyong mga hindi naka oxygen, nakaswero o iyong iba pinapataba lang kaya nasa nursery so sila iyong unang bumaba. So ang instruction po sa kanila ay huwag ng bumalik. Pag babalik ka paano natin ma-aacount na may tao pa sa taas. Pangalawa sa mga ganitong sakuna, safety first. So safety muna iyong kailangan masigurado so noong time na po iyon, bumaba iyong isang residente may dala siyang baby andun sa malaking bulsa ng vest niya. Tapos ang sabi niya Jhing iyong ibang mga babies nasa taas kasi nakatubo sila. Sabi ko sinong babalik para sa kanila. Sabi niya hindi ko po alam. Pero maya-maya nalaman ko hindi lang pala siya marami pa ring mga doctor at nurse na umakyat pa rin sa fourth floor para iligtas iyong ibang mga babies na naiwan.

     

    VP LENI: Doctora, iyong sabi mo iyong baby nasa bulsa ng vest ng doctor?

     

    1. JHING: Opo, mayroon po kasing tinatawag na kangaroo vest, ginagamit po siya sa nursing. Ang konsepto po noon iyong mga mommy na mga kangaroo nagproprovide sila ng heat sa mga baby. Marami po kaming mga premature baby minsan pinapasok sila doon to keep them warm. Mas malapit sa magulang o ng bantay para maregulate iyong heat nila. So mayroon po iyong dalawang bulsa na malaki, tapos kasya po doon iyong mga premature na baby. So ipinasok niya doon iyong isa, kasi hindi ligtas kung karga-karga niya tapos magulat siya mabitwan niya iyong baby. Tapos may hawak pang tubo at ambu bag para masuportahan para masuportahan iyong oxygen ng bata kaya pinasok niya sa bag. So iyong mga nurse rin pala sa taas at ibang mga doctor iyon din ang ginawa suot iyong ibang Kangaroo vest pinasok iyong mga babies at sabay-sabay ibinaba, the most two at a time. Iyong mga hindi nakatubo. Tapos malaking tulong po iyong nakwento rin nila iyong mga gwardiya, kasi madilim na po iyong fire exit, they made sure na maiilawan iyong daan, they assessed iyong mga daraanan kung safe pa bumalik tapos mayroon pong natira doon iyong accounting para malaman ilang babies pa iyong natira. Sobra po naming mapalad na walang naaksidente, walang nangyari sa mga babies. I think Panginoon din po iyong nagbantay sa kanilang lahat para iligtas iyong mga baby doon.

     

    VP LENI: Kasi kami, Doctora, nakita naming pictures, nakita namin iyong pictures na nakahilera iyong mga babies iyong una naming naisip, wala kayang magpapalit kasi iyong mga babies generic iyong itsura. Papaano nilang minake sure na, kasi sinabi naman nila na properly tinag naman lahat parang ang term nga doon para walang Mara-Clara moment.

     

    1. JHING: I think very alert din iyong mga nurses doon they made sure na may tag iyong mga babies and iyong mga kama din po nila may label, pinasok po nila sa diaper. Para pag lapag po nila sa first floor kilala pa rin nila iyong mga babies. Very fast pacing ding po iyong mga nurses na na-assign sa nursery.

     

    VP LENI: Oo nga, para sa aking, Doctora, gising pa kasi ako noon eh so binabantayan namin iyong sunog may mga kausap din ako sa PGH na sinasabi, kaya nag-make din ako ng call for industrial fans para mawala iyong usok. Pero may nurse na nasa pedia ward na sumagot sa aking post na nag-a-ambubag po kami baka makahingi ng oxygen. Actually, nakahanap na kami ng oxygen doktora, ipapadala na sana nakausap ko si Dr. Gap, parang nag inventory at may nahanap na na oxygen so hindi na namin nadala. Pero yun kasing pangyayayari na sunog, nakita talaga iyong kabayanihan ng healthworkers. 'Di ba kasi kinekwento mo nga, madilim na iyong usok grabe na. Pero umaakyat baba pa rin iyong mga nurses iyong mga doctor just to make sure safe iyong pasyente. Nagaambu bag iyong iba nakatubo dala iyong mga equipment. Iyong training niyo ba sa mga ganitong situations, talagang nate-train talaga kayo na kahit malagay iyong sarili sa ganon sa pahamak, inuuna pa rin iyong pasyente.

     

    1. JHING: Wala actually na lesson sa medical school na nagsabi na pag may sunog balikan mo iyong mga natira. Parati iyong itinuturo sa atin when you rescue others you make sure that you are safe kasi hindi ka makakatulong kung ikaw mismo nangangailangan ng tulong. But I think sa mga Pilipino na talaga, tayo, or I think basically as people mayroon talaga tayong concern sa ibang tao. At sa mga ganitong sakuna lumalabas talaga iyong kagustuhan natin na tumulong sa iba. I think hindi lang po sa sunog nangyayari iyon, araw-araw kapag nagreresponde kami sa mga pasyente sa emergency room o sa mga wards. Araw-araw inuunang isipin po namin iyong kapakanan ng iba. Siguro iyong sunog ay isa lamang oportunidad para makita ng media na nangyayari ito. Pero sabi ko nga po sa isang Instagram post ko, sa kahit anong sunog—sunog sa ospital, sunog ng personal na buhay namin, sunog ng bansa natin o sa araw-araw na pinagdaraanan natin sa buhay, sa mga sunog na iyon, may kakayahan tayo na maging mabuti, na magbigay na isipin ang kapakanan ng ibang tao. Kasi I think yun ang nagbibigay ng halaga sa buhay natin. Ang maibsan natin iyong paghihirap ng ibang tao, hindi lang maging masaya tayo, kung hindi maibsan iyong paghihirap ng ibang tao. So nagpapasalamat ako, hindi man ako personally nagligtas ng bata sa sunog. Pero nagpapasalamat ako na makita ang kabutihan ng tao. At ayaw ko palagpasin iyong araw na iyon na hindi ko kinukwento at sana magbigay ng pag-asa sa maraming tao. Sabi nga ng kaibigan ko, kung kayo ginawa niyo iyong best niyo sa araw na iyon, gagawin ko rin ang best ko sa pang-araw-araw kong buhay. Iyon din kasi iyong nakita ko eh, iyong mga bumbero nag aargue kung saan dadaan iyong firetruck. So kinabahan po ako kasi bumbero sila, baka hindi nila alam kung anong gagawin, so kinabahan po ako noong araw na yun. Pero naisip ko hindi ko rin naman kayang gawin iyong ginagawa ng bumbero, so kung ano iyong gagawin nila. Gawin nila ng maayos, at kung ano iyong kaya kong gawin, gawin ko rin ng maayos. Hopefully kung lahat po tayo may ganito pong mentalidad, lahat po tayo magiging maayos at magbibigay po tayo ng pag-asa sa bawat isa para ayun mo yun alam mo yun para maibsan iyong sakripisyo ng bawat isa.

     

    VP LENI: Maraming salamat, Doctora, tingin ko iyon iyong pinaka-mabuting lesson na nakita natin, napag minsan sa oras ng sakuna, doon natin naiilawan iyong kabayanihan ng bawat isa. At tama ka parang innate na sa ating mga Pilipino na kapag may ibang nangangailangan andun kaagad tayo. So through you nagapapasalamat kami sa mga medical personnel sa PGH na nagligtas ng mga pasyente syempre nagpapasalamat tayo sa mga bumbero, pero wala na tayong oras Doctora, two minutes over time na tayo. Pero mayroon akong isang tanong sayo mas personal ito. Kasi alam ng lahat IntarMed ka, at ang hirap pasukan ng IntarMed ito iyong mga pinaka mahuhusay lang iyong nakakapasok. Pero iyong tatlong specializations mo iyong umpisa Pedia ka muna? Tapos afternoon apat na taon ba iyon?

     

    1. JHING: Three years po.

     

    VP LENI: Tapos ang sunod noon Hema?

     

    1. JHING: Hema Onco, three year fellowship program po iyon.

     

    VP LENI: Magkasabay iyon?

     

    1. JHING: Yes, so after po ng pediatric residency umuwi po muna ako ng Naga City tapos noong January nagsimula po ako ng Hematology-Oncology so medyo fresh pa po ako sa Hema-Onco.

     

    VP LENI: Hindi—ito, Doctora, happy ako na umuwi ka, at sana uuwi ka palagi. Kasi alam ko Doctora, ewan ko lang ngayon kung mayroon na tayong Hema sa Naga, pero for the longest time wala. Mayroon tayong Hema dati pero nagmigrate to the US. Parang visiting lang ang Hema natin, for the longest time iyong Hema natin. So sana after all this, magkaroon ka ng time na pumupunta sa Naga para homegrown iyong Hema natin. Pero maraming salamat, Doctora. Maraming salamat for all that you do. Good luck sa endeavours mo. Sayang wala na tayong oras marami pa sana akong gustong itanong, kasi tinitignan ko ang bata mo pa. Sabagay IntarMed kasi kaya napadali iyong Med School, pero ang bata mo pa pero ang dami ng na-accomplish. Iyong pag choose mo to serve sa mga pinakamahihrap natin na mga kababayan, kaya maraming salamat sa iyo. Pasensya na kulang na tayo sa oras, pero mag-iingat ka, Doctora.

     

    1. JHING: Mag-iingat ka, Doctora.

     

    VP LENI: Salamat. Maraming salamat.

     

    ELY: Okay, maraming salamat kay Doctora Jhing Talan. Ma’am, wala na tayong oras, mensahe niyo nalang po to all our listeners at nanonood dito sa ating FB Live.

     

    VP LENI: Sa akin lang, Ka Ely, una pasasalamat ulit. Ako, personal, Ka Ely, pasalamatan ko lang iyong lahat na assigned from the Quezon Cit Government sa Pinyahan Elementary School. Alam mo, Ka Ely, sobrang ayos. Sobrang ayos hindi kami natagalan na naghintay. Mayroon din ibang nagpapabakuna, pero sobrang ayos ng proseso. Gusto ko silang pasalamatan kasi I am sure ginagawa na nila ito over and over again. Gusto ko rin pasalamatan iyong lahat na mga kababayan natin na tumutulong para mabakunahan iyong iba pa nating mga kababayan. Kasi napakalaking bagay, parang maraming umaasa na ito iyong isa sa mga solusyon—at malaking solusyon sa kinakaharap natin na krisis ngayon. Kaya, maraming salamat. Ka Ely, happy birthday.

     

    ELY: Thank you, Ma’am.

     

    VP LENI: Happy birthday kaya mag-iingat. Buti ka pa tapos ka na. Ako August pa iyong aking second dose. Ikaw, mas kampante ka na. Sa atin pong mga kababayang hindi pa nagpapabakuna, magparegister na po. Napakadali lang, walang dapat ikatakot. Ako po, gaya ng sabi ko kanina, dumaan ako, halos walang side effects. Mas mabuti na pong protektado tayo.

     

    ELY: Okay, Ma’am, marami pong salamat. Ingat po kayo lagi.

     

    VP LENI: Ingat, Ka Ely.

     

    ELY: Mga kasama, iyan po ang ating Bise Presidente Leni Robredo. Uy, maraming salamat po sa laahat ng bumabati at nagte-text at nagbibigay ng mensahe, hindi ko na po kayo maiisa-isa. Muli po, maraming salamat. Isang magandang umaga, Pilipinas!

     

     

     

    - 30 -

    Posted in Transcripts on May 23, 2021