This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI Episode 212

    BISErbisyong LENI Episode 212

    ELY: Magandang umaga, Pilipinas—Luzon, Visayas at Mindanao! At siyempre ngayon po ay araw ng Sunday, May 30, 2021. Ito na po ang BISErbisyong LENI sa RMN. Mula po rito sa DZXL 558 Manila, tayo po ay napapakinggan sa RMN DYHP Cebu, RMN DXCC Cagayan de Oro, RMN DXDC Davao, RMN DWNX Naga, at siyempre sa lahat po ng inaabot ng ating broadcast nationwide, netwide, magandang umaga! Ako pa rin ho ang inyong radyoman Ely Saludar. At siyempre, kasama po natin ang nag-iisang Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas, si Madam Vice President Leni Robredo. Ma’am, good morning!

    VP LENI: Good morning, Ka Ely! Good morning po sa lahat na nakikinig sa atin ngayong umaga. Good morning din po sa mga kasama natin sa Facebook Live, pareho po sa RMN Facebook page at saka sa VP Leni Robredo Facebook page. Sa atin pong mga kababayan sa Bicol, marhay na aga saindo gabos. Sa ating mga kababayan sa Visayas at Mindanao, maayong buntag. Ka Ely, pinapakinggan kita kanina May 30 na pala ngayon. Sobrang bilis ng panahon, ‘di ba.

    ELY: Opo, June na sa susunod na araw at talagang napakabilis ho ng panahon. Ngayon ang dami hong gumagraduate at ang iba sabik na sabi, Ma’am, iyong magkaroon ng seremonyas sa eskwelahan mismo.

    VP LENI: Oo nga, Ka Ely. Ngayon, Ka Ely, ang dami naming mga—parang iyong aming pag-shoot ng mga video messages, Ka Ely, parang—anong gusto kong sabihin—parang may mga ano, mga season season. Halimbawa noong March halos lahat na shinu-shoot namin para sa Women’s Month celebration. Tapos noong early May naman, halos lahat para sa Mother’s Day. At ngayon, Ka Ely, at saka last week, lahat naman graduation. Iniisip ko lang, Ka Ely, siguro para sa graduates nakakapanghinayang, ‘di ba. Nakakapanghinayang na hindi nila maramdaman iyong excitement ng actual na graduation, ‘di ba. Iyong magsusuot ka ng toga, pupunta ka ng stage, kukuha ka ng diploma, iyong mga honor graduates sasabitan ng medalya. Pero iniisip ko rin, Ka Ely, siguro three years from now, parang mas naging meaningful nga, eh, kasi parang nakatatak na sa iyo. Nakatatak na sa iyo na isa ka na doon sa mga nag-graduate during the time of the pandemic. Parang badge iyon, Ka Ely, na isa ka roon sa mga nakalampas doon sa, parang nalampasan iyong mga kahirapan na dala ng pandemic. Parang sa amin din, Ka Ely. Noong Fourth Year college ako, iyon iyong time noong EDSA at ano rin, hindi ganito katagal iyong disruption pero iyong days leading to EDSA kasi, Ka Ely, naalala ko ano ito, eh, parang nagsimula siya noong eleksyon, parang presidential elections. Iyong presidential elections noon, early February yata, eh, hindi ko maalala iyong actual na date. Pero after ng eleksyon hanggang nangyari iyong EDSA, wala na kaming maayos na pasok. Rally na iyon lahat. In fact, sa UP dati pinayagan kaming mag-rally nang mag-rally. Pinayagan kami, Ka Ely, na huwag nang pumasok sa paaralan. And naging disruptive iyon lalo na sa mga naghahabol ng grades, iyong mga gustong mag-graduate with honors. Pero alam mo, Ka Ely, kahit kakaiba iyong panahon na iyon, parang many years after, nakatatak iyon sa amin na kami iyong nag-graduate during EDSA. Siguro ngayon ganoon din. Many years from now, kapag sinabing nag-graduate ka ng 2001—2021, ito talaga iyong maaalala na ah, kayo iyong mga nag-graduate na iyong last year niyo in school hindi na maayos kasi school from home dahil sa pandemic. Pero magko-congratulate pa rin tayo, Ka Ely. Nagko-congratulate tayo sa lahat ng mga nag-graduate, pati sa mga magulang at saka sa mga teachers. Kasi iyong mga teachers naman, Ka Ely, kahit school from home hindi naman sila nagpahinga. In fact, tingin ko na-doble pa iyong trabaho nila kasi inaasikaso din nila iyong mga modules. Ang iba, nag-aasikaso rin ng mga lectures nila online. Mahirap iyon kasi first time mong ginagawa.

     

    ELY: Opo. Okay, Ma’am, marami pong nagugulat at napaka in demand niyo ho sa mga graduation rites, halimbawa kahit online lang. Eh talagang ang dami-dami. Nakailan na ho ba kayo?

     

    VP LENI: Binilang namin, Ka Ely, mula Friday last week hanggang nitong Friday, parang 63 yata. Kasi noong Friday yata—nilagay ko ito, Ka Ely, sa Facebook—noong last Friday parang 13 iyong shinoot iyong shinoot namin. Tuesday ay parang 27, tapos noong Friday ulit parang 23. Hindi naman iyan lahat, Ka Ely, graduation speeches—majority graduation speeches. Pero iyong iba kasi, Ka Ely, halimbawa may mga organisasyon sa school, mayroon silang parang activity o kung ano-ano, humihingi rin ng message. Ito, Ka Ely, kinuwento ko na yata ito noong nakaraan: mula noong pandemic, parang nag-a-average kami dati, Ka Ely, mga 30 per week na speaking engagements. So nagshu-shoot kami parang two times a week, parang ano, mga 15 ang average per shoot. Pero napansin namin, Ka Ely, nitong dumating na iyong 2021, dumami—dumami siguro kasi marami na rin. Kasi parang March, April, May last year, parang hinto lahat, ‘di ba. Pero noong nakapag-adjust na kasi iyong mga tao, iyong mga organisasyon, iyong mga paaralan sa online, tinuloy na nila iyong mga events nila. Ngayong year, Ka Ely, grabe iyong dinagdag. Grabe iyong dinagdag, lalo na siguro in the last three months. In the last three months, Ka Ely, parang bawat shoot namin kapag hindi iyan mag-20, masuwerte na kami. So kapag tatanungin ko, ilan iyong ishu-shoot natin ngayon, halimbawa noong last Friday nagsabi sila 13, sabi ko, “Ah, kaunti.” Kasi parati na kaming 20 plus bawat shoot. At kapag nagshu-shoot kami, two or three times a week. So ang kaibahan kasi ngayon,  Ka Ely, dati marami na rin tayong natatanggap na invitations pero parang first come, first served kasi pupunta ka, eh. Pupunta kang personal. Lalo kapag graduation, pupunta ka kung saan na bahagi ng Pilipinas. So ano talaga, kung sinong mauna, may schedule na, hindi ka makakatanggap ng ibang kasabay. Pero ngayon kasi, Ka Ely, walang reason. ‘di ba, walang reason kasi online. Wala namang conflict in sched kasi—mayroon, Ka Ely, na iba na gusto nila live. Ang gusto kong sabihin, kahit virtual, pero live na nandoon ka talaga sa—kasabay mo sila during the occasion. Gaya noong ano, Ka Ely, kailan ba iyon, Monday o Tuesday? Parang Monday, guest ako sa isang course sa University of Cambridge sa UK. Live iyon. Live iyon, Ka Ely, kasi may question and answer after. So may mga okasyon na ganoon. May mga okasyon na kailangan, aattend ka kahit online pero kasabay mo sila from beginning to end. Pero mayroon din na pre-recorded at iyon iyong marami. So ngayon iyong week, mga 63 iyong ni-record namin.

     

    ELY: Opo. Okay, so talagang napakarami at siguro kasi iyong wisdom at iyong magagandang binabanggit niyo siguradong makatutulong sa mga estudyante at iyong mga magtatapos. At higit sa lahat, Ma’am, hindi kayo nagmumura. [laughter]

     

    Okay, Ma’am, kumusta ho iyong ating ano ho, iyong COVID-19 response ng Office of the Vice President?

     

    VP LENI: Sobrang busy kami ngayong week, Ka Ely, kasi grabe iyong spike sa iba’t ibang lugar. ‘Di ba dati kasi kung naalala mo, Ka Ely, iyong COVID relief operations namin Metro Manila tapos noong nagkaroon ng spike sa Cebu, nagpadala kami ng team doon. Pero ngayon, Ka Ely, hindi lang isa, parang all over mayroong spike. So kami, willing naman kami, Ka Ely, na tumulong sa lahat pero kung saan maayos iyong latag, iyon iyong pina-prioritize natin. Kaya halimbawa, Ka Ely, this week, while nagpadala kami ng maraming medical supplies at PPE sets all over the country, iyong operations namin, Ka Ely, aside from Metro Manila, Tuguegarao at saka Puerto Princesa kasi naayos ng partners namin iyong latag. So halimbawa, Ka Ely, sa Tuguegarao, kapag tiningnan mo iyong numbers ang taas. Ang taas. Ang parang ginawa namin doon, Ka Ely, parang iyong Swab Cab natin dito. Pero iyong testing, hindi lang siya doon na testing. Iyong assignment, Ka Ely, ng LGU groundwork at saka contact tracing. Kami iyong nag-provide ng incentives para mag-test. So nagpadala tayo roon ng mga bigas, ng mga care packs, hygiene kits. Kasi iyong mga nagpapa-test mayroon tayong incentives. Tapos iyong mga nagpa-positive, mayroon din tayong iyong allocation for the family. Nagpapasalamat tayo, Ka Ely, sa local officials ng Tuguegarao kasi hindi namin kinailangan magpadala ng team doon, sila talaga lahat. Sila iyong nag-asikaso ng lahat. Ang pinadala lang talaga namin doon, Ka Ely, iyong mga testing kits, iyong mga pagkain, iyong mga COVID care kits. Sila na iyong bahalang mag-distribute. Ito, Ka Ely, napakamatagumpay—four days nilang ginawa iyong swab testing. Sila iyong nag-identify ng mga barangay na pupuntahan, iyong mga swab test centers. Ang kabutihan din, Ka Ely, hindi ko alam kung anong klaseng groundwork iyong ginawa nila pero ang daming nagpatest. Actually, Ka Ely, sa lahat na Swab Cab operations namin, sa Tuguegarao iyong may pinakamaraming nag-respond. Ang gusto kong sabihin—dito kasi sa Metro Manila, Ka Ely, nakita namin grabe pa rin iyong hesitance magpa-swab. Pero sa Tuguegarao hindi. Sa Tuguegarao, Ka Ely, iyong mga economic frontliners, mga, alam mo iyon, iyong mga nagtitinda sa mga groceries, iyong mga drivers sa mga TODA, ano sila, walang hesitance masyadong nakita. So iyong 1,000 na target namin, Ka Ely, halos na-achieve namin iyon. Kulang ng kaunti pero iyon iyong pinaka-magandang percentage sa swab testing. Iyon iyong sa Tuguegarao. Sa Puerto Princesa naman, Ka Ely, ano ito, magkahalong Swab Cab concept at saka Bayanihan E-Konsulta concept. Kasi iyong problema, Ka Ely, sa Puerto Princesa, parang iyong hospital beds na available, parang 500 plus lang. Pero maganda iyong ginawa ng LGU kasi iyong ginawa ng LGU, inarkila niya iyong mga hotel. Nag-arkila siya—kung hindi ako nagkakamali tatlo o apat. Tatlo o apat na hotels iyong inarkila niya. Kinonvert niyang parang ospital. Iyon iyong parang actually unang plano namin dito sa Metro Manila, Ka Ely. Iyong problema lang namin dati tao kasi siyempre kailangan mo ng equipment, kailangan mo ng medical personnel. Sa Puerto Princesa, nagawa nila iyon. Ang pinaka-problema lang nila, Ka Ely, kahit willing sila to pay, kaunti iyong takers ng mga extra positions kasi nagdagdag sila, Ka Ely, ng mga posisyon for nurses and doctors, kulang iyong takers. Siguro kasi ‘di ba Puerto Princesa medyo malayo. Hindi gaya rito sa Metro Manila na parang center siya. So ang problema talaga nila, Ka Ely, kulang sila ng—kahit may pambayad sila—kulang talaga iyong tao. So ang dinevice din natin, Ka Ely, para siyang Bayanihan E-Konsulta pero hindi siya teleconsult kasi parang hindi pa naman masyadong kailangan doon. Pero iyong ginawa natin, iyong ginagawa natin dito na iyong may COVID Care Kits na binibigay tapos may monitoring team. Mayroon tayong dalawang nursing schools na parang partner at sila iyong magpo-provide ng parang volunteer pool. Maganda, Ka Ely, iyong ano, iyong partnership sa Palawan kasi parang ano talaga siya, parang tripartite na kami, iyong LGU, tapos mga private partners. So kahapon, nagkaroon ng swabbing kahapon. Nagkaroon ng swabbing kahapon mataas talaga. Mataas iyong cases. Wala pa akong kopya ngayon, Ka Ely, noong final. Wala pa ako ngayong kopya ng final pero halimbawa iyong first 50, parang iyong first 50 na swab, 21 kaagad iyong nag-positive. So tuloy-tuloy iyon. And ang ginawa namin, Ka Ely, hindi lang iyong naka-home quarantine iyong may COVID Care Kits, pati iyong mga nasa quarantine facilities at nasa isolation facilities may COVID Care Kits. Kasi ang problema nila, Ka Ely, halimbawa buong hotel kinuha nila. Dahil kaunti iyong nurses, nahihirapan iyong nurses i-monitor lahat na—kasi parang lahat na rooms ospital siya, eh. So nagbigay tayo ng mga COVID care kits tapos may monitoring team para kahit by phone, mino-monitor. Ang maaasikaso, ang matututukan ng nurses, iyong may mga red flags. Parang iyong ginagawa natin dito, Ka Ely. So sinimulan na natin iyon. Sinimulan na natin sa Puerto Princesa. Nagpadala din tayo ng maraming gamot kasi kinukulang na sila. Sana ma-control na iyong number of cases kasi iyong problema talaga nila iyong hospital beds available. So iyon iyon. Nakatanggap kami, Ka Ely—kung may nakikinig ngayon—nakatanggap kami ng mga requests na iba-iba. Halimbawa sa—nakatanggap kami ng requests sa Cagayan de Oro, sa GenSan, sa Bukidnon, sa Dumaguete. Pero iyong sa amin kasi, Ka Ely, mayroon pa pala—Guimaras, iyong sa amin, willing naman kami na mag-respond sa lahat na mga request pero ang sinasabi lang namin, Ka Ely, kailangan munang kausapin namin iyong LGU kasi mahirap, Ka Ely, na pumunta na hindi namin partner iyong LGU kasi kulang din kami ng tao. So ang ano ko lang, makahanap kami ng local, private partner tapos mag-partner with the LGU. Willing po kaming pumunta. Iyong problema din, Ka Ely, ng LGU, grabe talaga iyong trabaho nila ngayon. Grabe iyong trabaho nila ngayon, hindi lang nag-aasikaso ng mga nagpa-positive pero iyong sa vaccination din. So iyong sa amin po, kung mayroong mga requests, ipaabot lang po sa Facebook page namin, iyong VP Leni Robredo. Huwag po iyong personal kasi solo lang po ako doon sa personal. Marami akong hindi nababasa. So kung mayroon pong requests, through VP Leni Robredo na lang.

     

    Iyong pagpadala namin ng mga PPE sets sa mga ospital, mga LGUs, mga health facilities, tuloy-tuloy. In fact, pinost ko ito, Ka Ely, noong Saturday. Pinost ko noong—kahapon pala—pinost ko kahapon iyong shipment namin noong Friday kasi marami talaga kaming shinip na mga medical supplies all over the country so—may surge din ngayon, Ka Ely, sa Panay Island—iyong Iloilo, Capiz, Aklan, at saka Antique, nagpadala tayo doon, at saka Guimaras. Nagpadala tayo sa Mindanao, mayroong Sultan Kudarat, mayroong South Cotabato, iba-ibang lugar, at saka sa Negros—Oriental at saka Occidental—marami ring mga requests. So iyon, sa amin po, willing po kaming tumulong. Kailangan lang ipadala sa amin iyong request para maka-respond kami accordingly.

     

    ELY: Ma’am, may mga reports sa Negros at iba pang lugar na maraming mga healthcare workers, partikular iyong mga nurse, eh nagre-resign dahil sobra-sobra raw sa oras iyong trabaho. Bagama’t ngayon parang binabalewala pa ng DOH. Pero mahirap kasi kapag malala na ang sitwasyon at saka lang kikilos ang ating gobyerno.

     

    VP LENI: Totoo iyon, Ka Ely, actually hindi lang sa Negros, sa maraming lugar. Sa maraming lugar. Kuwento ko nga, ‘di ba, sa Palawan ganoon din. Iyong reklamo talaga, Ka Ely, kahit gusto nila, kahit gusto nila, iyong katawan, Ka Ely, umaayaw din, eh. Umaayaw na iyong katawan kasi ang tagal na natin. Last year pa, bugbog na talaga iyong nurses natin. Bugbog na iyong mga doktor. Bugbog na iyong mga healthcare workers kasi walang pahinga since last year. Ang pinaka-sikreto sana talaga, Ka Ely, madagdagan iyong mga personnel, madagdagan iyong, ‘di ba, iyong incentives para man lang at least commensurate sa pagod. Ako, Ka Ely, totoo iyon na marami rin tayong natatanggap na mga reklamo na mabagal. Siguro mabagal dahil marami ring ginagawa, maraming inaasikaso, pero iyong sabi ko nga, Ka Ely, noong, halimbawa noong nasa Palawan kami nagre-respond kami, hindi kasi puwede, Ka Ely, na pag-iisipan pa o magmi-meeting pa o pag-aaralan, eh, kasi emergency ito, eh. Kaya ano rin, essential na kapag may problema, mag-respond ka kaagad. Kasi kapag pag-iisipan pa, may burukrasya pa, maraming—eh ito, Ka Ely, buhay ng tao so marami talaga iyong apektado. Kahit, Ka Ely, iyong ano, halimbawa may mga kausap kaming mga lugar na may surge sa kanila. Iyong isang pinapaabot nila, medyo matagal na kaming nagrerequest na baguhin iyong quarantine level. Wala pa rin, hindi pa rin naaasikaso iyong request namin. Iyong mga ganito sana, Ka Ely, dapat dito mas immediate, eh, ‘di ba, na kapag nag-request iyong local na mag-shift iyong quarantine level, hindi mo naman kailangan na matagal iyong usapan. Pag-aralan mo lang kung dapat bang mag-accede doon sa request o hindi. Pero lalo kasi, Ka Ely, na tumatagal, iyong lokal iyong nahihirapan. Iyong lokal iyong nahihirapan mag-contain kasi siyempre iyong magdedecide kasi IATF, ‘di ba. Iyong magde-decide IATF. So kapag hindi—mabuti sana kung iyong lokal puwede nang sila na lang mag-declare. Pero ito, medyo common siyang reklamo, eh, at least doon sa mga tinutulungan naming mga lugar na sasabihin na “matagal na po kaming may request na baguhin iyong quarantine levels para sana mas madali kaming makapag-respond pero hanggang ngayon wala pa rin. Wala pa ring aksyon.” So sana, mas bilisan. Ako, naiintindihan ko naman, Ka Ely, halimbawa DOH ang dami talagang inaasikaso ngayon, pero ano talaga, kailangan double time tayo kasi every day counts, eh.

     

    ELY: Dito, Ma’am, may mga hirit na dalawang linggo pa ng GCQ dito po sa, ngayong Hunyo, at panawagan na huwag munang luwagan iyong NCR Plus.

     

    VP LENI: Iyon iyong ano, Ka Ely, iyon iyong request ng mga doktor na ngayon na nakikita na natin na bumababa iyong mga numbers dito sa Metro Manila, iyong pinakasadya nila sana hindi muna magkampante. Tama naman iyon, Ka Ely, kasi iyon nga, mahirap talaga, Ka Ely, kapag nag-surge, eh, kasi hindi siya tipong—parang hindi siya gripo na kapag sinara mo sarado kaagad, ‘di ba. Kailangan mahaba iyong time na kailangan bago siya mapababa. So sa akin, Ka Ely, iyong pagdedesisyon, sana parating tine-take into consideration iyong ano ito, iyong mga suggestions ng experts kasi sila naman, Ka Ely, iyong nakakaalam, eh, sila iyong tumututok sa numero. Sila iyong nakakakita kung ano iyong immediate na relief na nabibigay kapag mayroon tayong measures na ina-undertake.

     

    So kami, Ka Ely, sa Bayanihan E-Konsulta, napansin namin na hindi na ganoon kataas iyong cases. Halimbawa, Ka Ely, noong nagsisimula pa lang kami noong April, may mga araw na 3,000 plus na requests iyong narereceive namin for consultation. Ngayon ang alam ko nag-a-average na lang kami between 200 to 300 a day—from ano ito, Ka Ely, ha, from the thousands. Mga dati, April, between 1,000 to 3,000. Ngayon nag-a-average kami 200 to 300 a day, marami pa rin. Grabe na iyong improvement pero ang taas pa rin. Pero, Ka Ely, nagpapasalamat lang ako kasi as of Friday, iyong doctors na nag-sign up ay 1,001. Iyong mga non-medical volunteers na nag-sign up ay nasa 3,132 na. So ganoon, Ka Ely, karami iyong dami ng volunteers natin kaya nakaksagot tayo sa mga requests. Iyong total messages received ng Bayanihan E-Konsulta page ay nasa, as of Friday, tama, as of Friday ito, Ka Ely, 43,984—ganoon karami. Pero again, messages lang ito. Hindi naman ito lahat nagra-ripen into teleconsultations. So ang alam ko iba-iba. Iyong COVID Care Kits, kapag wala namang red flags hindi naman siya nagra-ripen into teleconsult. Iyong ating mobile labs ay tuloy-tuloy pa rin. Every Wednesday natin ito, Ka Ely, ginagawa. So iyong mga pasyente sa Bayanihan E-Konsulta na kailangan ng mga… kailangan ng X-Ray, kailangan ng blood test, pinapasundo natin sila, Ka Ely, sa bahay sa ambulansya tapos dinadala kung nasaan iyong ating mobile lab. So tuloy-tuloy ito. Iyong mga pangilan-ngilan nagpo-provide din tayo ng home service ng RT-PCR pero nililimit lang natin ito doon sa mga hindi na talaga makakagalaw. Pinapapuntahan natin. So tuloy-tuloy din siya. Iyong pagpadala po ng COVID Care Kits tuloy-tuloy din. Iyong patient monitoring ganoon pa rin.

     

    Iyong programa natin sa third district ng CamSur, kasama natin iyong office ni Congressman Gabby Bordado. Ang tawag doon sa amin, Ka Ely, Bayanihan E-Ataman. Ang ataman parang aalagaan. Pero doon medyo twineak natin. Iyong mga nagpopositive pinapadalhan natin ng COVID Care Kit saka minomonitor. Iyong mga—iyong mga naka-quarantine na mga bahay, o naka-lockdown na bahay pinapadalhan natin ng pagkain. Iyong mga nagpapabakuna as an incentive binibigyan natin ng mga post-vaccination care kits. So ito naman ang sa Third District ng Camsur. So ano, Ka Ely, doon po sa mga requests na natanggap namin, inaaksyunan po namin iyon. Kinocontact namin ang LGU kung willing sila to partner. Minsan kasi, Ka Ely, kahit willing ang LGU, sobrang dami ng ginagawa nila. So parang sasabihin nila, “oo willing kami pero bigyan niyo muna kami ng time kasi maraming inaasikaso saka kulang kami ng tao.” So kami po basta willing ang LGU, anytime kami.

     

    ELY: Opo. Ma'am dito ho sa ano, iyong population protection sa ating vaccination updates. Parang sa halip na herd immunity target ngayon ng pamahalaan iyong population protection laban sa COVID.

    VP LENI: Oo. Kasi ang ano, Ka Ely, di ba, para ang herd immunity para ang ano niya, 70-80% of the population. Kapag 110 million ang population natin, Ka Ely, kapag sinabi mong 70% kahit pa i-peg mo nalang sa hundred million, kapag sinabi mong 70%, 70 million pa din—kahit i-peg mo sa 100 million, kapag sinabi mong 70%, 70 million pa din iyon. Ang sinasabi, Ka Ely, mahirap natin—kasi noong una sabi nila magkakaroon na tayo ng herd immunity by November this year, ‘di ba? Pero ngayon mahirap yatang—ang sinasabi dalawang factors: iyong isa supply, iyong isa iyong rollout mismo ng bakuna, mahihirapan. So binaba nila ang target, Ka Ely, na iyon nga population protection. Mas mababa iyon kaysa herd immunity. Para sa akin, Ka Ely, okay naman, okay naman iyon—mas realistic iyong targets. Okay naman iyon, pero para kasi sa akin, Ka Ely, mas marami tayong gagawin. Mas urgent ang ating pag-aksyon, kapag mas mataas ang targets, ‘di ba? Halimbawa, tingin ko kasi, Ka Ely, ang epekto hindi naman—ang gusto kong sabihin, wala naman tayong talo kung mataas iyong targets natin kasi at least iyon ang ita-try nating i-achieve. Halimbawa kung tinatarget natin, Ka Ely, 70 million vaccinated by end of 2021, marami tayong gagawin para mahabol iyong 70 million, ‘di ba? Magte-train tayo ng mga vaccinators. Kasi lumalabas ngayon, Ka Ely, kulang talaga ang nagbabakuna. Iyon ang problema natin. Kahit may supply, kulang ang nagbabakuna. Pero ‘di ba, Ka Ely, sa usapan natin dito sa BISErb, iyon na ang sinasabi ko, na habang wala pang bakuna dapat sana nagte-train na tayo. Kasi halimbawa, Ka Ely, marami tayong mga mga BHW. Tingin ko, Ka Ely, among the BHW marami naman diyang puwedeng i-train na mag-vaccinate. Gaya sa ibang bansa, Ka Ely, hindi naman lahat medical personnel ang nagbabakuna. Ang gusto kong sabihin hindi lahat nurses, hindi lahat na doktor. Sa kanila nagkaroon talaga ng training. Iyon sana ang puwede nating ginawa kung wala pa ang mga bakuna. Ngayon puwede pa rin natin iyon gawin. Puwede pa din tayo maghabol kasi kung aasa lang tayo, Ka Ely, sa mga doktor, sa mga nurses na sobra na nga iyong kanilang ginagawa sa mga ospital, matatagalan talaga. Pero para sa akin, Ka Ely, sana mag-aim high pa din tayo.

    ELY: Opo.

    VP LENI: Di ba? Kasi parang halimbawa kapag estudyante ka naghahabol ka ng grade, kung ang habol mo ay 90, mas mag-aaral ka ng grabe. Pero kapag ang habol mo ay pasang-awa lang, hindi ganoo kagrabe iyong aral mo. So parang ganoon din iyon, Ka Ely. Para sa akin hindi makakasama na mag-aim pa rin tayo for herd immunity para ang aksyon natin, iyong mga ginagawa natin towards that end.

     

    ELY: Opo. Pero ma'am, sa ngayon, talagang mababa pa rin ang kumpyansa ng mga tao sa bakuna. At ngayon talagang iyong brand tinutumbok nila na gusto nila galing sa Amerika. Paano ho kaya natin maaayos ho ito. Kasi importante, baka dumating nang dumating mga bakuna eh masira lang.

     

    VP LENI: Kailangan talaga, Ka Ely, harapin. Kailangan talagang harapin natin bakit ba kulang iyong kumpyansa dito sa isang brand na ito. Bakit ba mas mataas iyong kumpyansa dito? Kailangan, Ka Ely, pag-aralan natin kung bakit para kapag nagkampanya tayo na against doon sa vaccine hesitancy, tama ang kampanya natin, ‘di ba? Kasi para sa akin, Ka Ely, mahalaga na iniintindi natin kung bakit para ang solusyon na nahahanap natin towards that end. Hindi naman ito puwede daanin sa propaganda na sasabihin sinisiraan kasi ng oposisyon, ‘di ba?

     

    ELY: Tama [chuckles].

     

    VP LENI: Iyon ang narrative nila ngayon, Ka Ely. Hindi iyon, kasi kami nga tumutulong nga kami, Ka Ely, para sa—para masugpo ang brand hesitancy. Pero dapat kasi maintindihan natin bakit. Bakit ba—bakit ba halimbawa kapag sinabi na ito ang ituturok, marami ang nagbaback-out. So kailangan ma-answer iyon. Halimbawa—halimbawa, Ka Ely, may sasabihin na mababa kasi iyong efficacy, ‘di ba? Mababa kasi iyong efficacy, pero dapat kasi, Ka Ely, na-e-explain eh. Na-e-explain na totoo, mas mababa ang efficacy pero at least kapag tinurukan ka nito, parang napeprevent na maging severe o nape-prevent na ang hospitalization, ‘di ba? Kailangan niyong i-explain. Puwede tayong interview ng mga—halimbawa may kakilala ako, Ka Ely. May kakilala ako na nagka-COVID pa lang siya, parang ika-10 days niya ba kahapon? Pero hindi siya—grabe ang comorbidities niya, nabakunahan na siya, two times—naka two doses na siya, Ka Ely. Pero ang explanation ng doktor niya hindi naging severe iyong symptoms dahil may bakuna na siya. So maraming paraan kung papaano isusugpo ang vaccine hesitancy pero hindi siya madadaan sa alam mo iyon, na hindi mo hinaharap kung bakit. Kasi kapag hindi mo harapin ang bakit, hindi ka makakatulong para ma-appease iyong—-para ma-appease iyong tao na iyong hesitancy nga. Iyon ang number one. Ang number two naman, Ka Ely, may mga naglala—may mga lumalabas din kasing parang mga ano 'to—mga developments o mga information na nakakadagdag pa sa vaccine hesitancy. Halimbawa, noong—kahapon, kahapon ba o Friday—halimbawa iyong Saudi Arabia, Ka Ely. Nagpalabas siya ng mga bagong—bagong parang quarantine rules. Ang sinasabi niya, ewan ko kung nabasa mo iyon, Ka Ely, parang ang sinasabi niya, lahat ng international travellers na papasok sa bansa namin kailangan may mahabang panahon ng quarantine. Pero kung mayroon kang mapapakita na pruweba na nagkaroon ka na ng two doses, mayroon siyang listahan, Ka Ely. Nagkaroon ka na ng two doses ng Pfizer, o nagkaroon ka na ng two doses ng Moderna, o nagkaroon ka na ng two doses ng AstraZeneca, or one dose ng Johnson and Johnson, exempted ka na sa quarantine. So siyempre, Ka Ely, kung mayroong bansa na may ganitong rule, iisipin mo na na bakit kaya itong apat ang exempted, ‘di ba?

    ELY: Tama.

    VP LENI: Nakakadagdag siya. Nakakadagdag siya sa hesitance kung iyong bakuna, iyong brand noong bakuna wala doon sa apat. Lalo pa, Ka Ely, kasi hindi ko alam kung totoo pero parang mayroong mga lumalabas na mga ano 'to, parang news articles, na iyong EU lalabas din ng similar. Hindi natin alam kung totoo. So dapat—dapat, Ka Ely, na-a-address ito. Halimbawa, iyong kahapon mayroong—nabasa ko sa Twitter, hindi ko nabasa, Ka Ely iyong—hindi ko narinig ang interview mismo, pero nakita ko lang ang article na halibawa iyong CDC ng China nagsasabi na talagang mababa pa ang efficacy ng bakuna nila, pero ini-improve na nila. So dapat harapin ito. Dapat harapin ito kasi kapag iniiwasan kasi iyong—iniiwasan i-confront hindi ka nakakatulong para sa—parang i-assure ang tao noong—[para tanggalin] iyong hesitancy. Para sa akin, Ka Ely, kapag tinatanong ako—kapag tinatanong ako noong mga natatakot na, "Sabi nila mahina daw ang bakunang ito, magpapabakuna pa ba ako?" So parati kong sinasabi, Ka Ely, na oo. Magpabakuna ka kasi kahit na mas mababa ang efficacy, at least sigurado na hindi magiging severe ang symptoms mo. Iyon naman ang importante, Ka Ely, ‘di ba?

    ELY: Opo.

    VP LENI: Iyon naman ang importante, na hindi ka ma-ospital, hindi ka mamatay dahil sa COVID, iyon iyon. Iyon ang reason for the vaccine. So para sa akin, Ka Ely, dapat pagtulungan natin na i-confront iyon.

    ELY: Pero siguro, Ma’am, dapat dito kumilos din ang DOH at ang WHO na sabihan din ang ibang bansa na, kasi parang kung hindi nila kinikilala ang mga bakuna, partikular kasi talagang iyong made in China, eh huwag na nila pahintulutan sa lahat, ‘di po ba?

    VP LENI: Totoo.

    ELY: Kasi parang may diskriminasyon. Ako, Ma'am ang tinurok sa akin SinoVac, so ‘di ba, bale wala pala ito? [chuckles]

    VP LENI: Hindi ka makakapunta—ay hindi naman. Makakapunta ka naman, Ka Ely, pero kailangan mo mag-quarantine.

    ELY: So may diskriminasyon, opo.

    VP LENI: Oo, agree ako. Agree ako, Ka Ely, sa sinasabi mo. Dapat mag-step iyong WHO na una, either sabihin niyang huwag munang i-distribute kung mayroong problema, or sabihan niya ang mga bansa na dapat walang diskriminasyon pagdating sa—siyempre iyong mga bansa naman, Ka Ely, karapatan naman nila iyon, ‘di ba? Kasi bahagi iyon ng proteksyon nila ng kanilang mga mamamayan. Pero makakatulong na pag-usapan. Pag-usapan hindi lang nating dalawa, pero pag-usapan ng lahat. Kasi ano naman, Ka Ely, hindi maiiwasan iyong byahe. Halimbawa, nasa—lalo na kung nasa negosyo ka, di ba, kailangan mo magbiyahe. So kapag may mga ganitong mga lumalabas na mga—ganitong lumalabas na mga balita o mga desisyon ng mga bansa, parang pinapakita mo na hindi pantay iyong, di ba—may diskriminasyon talaga as to the vaccines. So, ako, Ka Ely, ang WHO kasi minsan nale-late din. Naalala mo iyong ano, pagiging airborne ng virus, parang ngayon—recently lang nila sinabi. Recently lang nila sinabi na ano pala, airborne pala ang virus so dapat talaga bilisan. Kasi tingin ko, Ka Ely, in the next few days or in the next few weeks, karamihan sa mga bansa slowly magrere-open na. Dahil nagbabakuna na ang—'di ba, tuloy-tuloy na ang bakuna. So kapag may mga ganitong mga regulations, naaapektuhan talaga. Naaapektuhan talaga iyong ano ito, iyong vaccine hesitancy. Tinitingnan ko nga, Ka Ely, itong pinakahuling lumabas na, parang sa Reuters pala ito, Ka Ely, iyong Coronavirus Tracker. Iyong first doon, Ka Ely, Israel pa din. Iyong Israel, 60% na. Sixty percent na ng population ang at least nagka-one dose. Ang susunod diyan ay UK, 57%. Kung titingnan mo, Ka Ely, ang bilang ng ano ito, bilang ng bakunang naibigay na, ang pinakamalaki talaga US. Kasi ang nabakunahan niya na, Ka Ely, 289 million—289,212,304 pero 50% pa lang iyon ng population niya. So parang pang-one, two, three, four, five—pang-pito lang siya, Ka Ely. Pang-pito lang siya sa ranking kahit siya iyong pinakamaraming number of doses administered. Kasi 50% pa lang iyon. Iyong Israel talaga, Ka Ely, pinakauna talaga sila. Siguro dahil mas kaunti din siyempre ang tao, pero 60% na. So ito, Ka Ely, sa Asia ang pinakamarami na ay Singapore. Ang Singapore, Ka Ely, ay 37% na. Nakakagulat ang Cambodia kasi, ‘di ba? Kasi ang Cambodia ang sunod. Ang Cambodia 14%, tapos ang Laos ay 5%, mababa na ang iba, Ka Ely. Ang Indonesia saka Malaysia 5%. Ang Brunei ay 4%. Iyong Myanmar — ito, Ka Ely, pareho lang tayo ng Myanmar —iyong Myanmar, Thailand, Philippines, 3%. Pero iyong Myanmar, mayroong upheaval sa kanila ngayon ‘di ba? Nagkaroon ng military coup. Pero kahit nagkaroon ng military coup, puro tuloy tuloy iyong pagbabakuna kasi naka 3% na sila — naka 3% na sila ng population iyong nabakunahan. Ang pinaka-kaunti sa ASEAN ay Vietnam, 1%. Ang Pilipinas, 3%, ang Vietnam 1% pero ang kaibahan kasi, Ka Ely, ng Vietnam, walang masyadong kaso. Kaya marahil hindi rin ganoon ka-urgent iyong rollout nila kasi walang masyadong cases na Coronavirus. Parang ano sila, naging successful in controlling the transmission. Although kahapon Ka Ely sa balita, mayroon silang bagong variant. Nakakatakot iyong bagong variant na nakapasok sa Vietnam kasi hybrid daw ito ng South Africa saka ng UK variant na mas transmissible pero ang kabutihan, kasi na-detect agad nila.

    ELY: Opo. Okay Ma’am, sa iba nating balita, at maya maya iyong iba po, sa human rights po. Iyong sa vaccination, may epekto rin ho ba ito, iba't ibang pa-premyo, may mga pa-raffle, may house and lot pa eh. May baka, may bigas, so makakatulong ba ito?

    VP LENI: Ako, sa experience namin, Ka Ely, nakakatulong talaga siya. Sa experience namin nakakatulong hindi lang sa vaccination kundi sa swabbing. Nakakatulong na ini-incentivize mo iyong tao. Ako, tingin ko Ka Ely, kaniya-kaniya naman itong style for LGU. Kaniya kaniyang style kung papaano nila paano ito — mahihikayat. Kung paano mahihikayat iyong tao na magpabakuna. Ang sinasabi nga, Ka Ely, alam mo iyong incentive, hindi lang naman ito sa materyal 'di ba? Pwede naman na iyong incentive, sasabihin mo na oh, excuse ka na sa ganito. Parang sa US, 'di ba? Ang incentive sa US, nagsimula sila Ka Ely, dati 'pag nagpabakuna ka, bibigyan ka ng libreng kape. Parang iyon lang iyong umpisa nila eh. Sunod, kapag nagpabakuna ka, may donut kang libre. Tapos, iyong susunod, parang naglagay sila ng mga bakod, Ka Ely, sa mga train station tapos 'pag nagpabakuna ka, 7 days hindi ka magbabayad ng biyahe ng tren. Ang laking bagay iyon kasi mahal. Pero ngayon, ang incentive na niya ngayon, 'pag bakunado ka na, hindi ka na kailangan mag-mask.

     

    ELY: Iyon, maganda.

     

    VP LENI: So, iyong incentive can come in many different forms eh. Nasa LGU naman iyan o nasa National Government kung anong klase. Puwede din na, halimbawa, 'pag pupunta ka sa ibang lugar, hindi ka na kailangan mag-quarantine kasi bakunado ka na. So iba iba. At tingin ko, okay lang iyon Ka Ely.

     

    ELY: Okay, Ma'am, ang huling isyu natin dito ho at ang PNP ho 'no, bubuksan na sa DOJ iyong nilalaman ng drug war files. May access na po nito, ano at talagang at least eh iyong sinasabing kapalpakan, nangyari sa PNP eh mabubusisi po ng DOJ.

     

    VP LENI: Ako, malaking bagay ito, Ka Ely. Malaking bagay ito kasi 'di ba, kung maaalala mo iyong mga past leadership sa PNP, hindi niya ito — hinarang niya ito. Itong kay PNP Chief Gen. Eleazar, marami actually, Ka Ely, na ginagawa na encouraging. Kapag sinabi mong encouraging, parang nagkakaroon ka ng pakiramdam na ina-acknowledge iyong problema at ginagawan ng solusyon. Halimbawa iyong marami niyang, 'di ba iyong first day palang niya, iyong una niyang in-adress iyong PNP, Ka Ely, sinabi na niya na parang pasensiya na iyong mga nagpapasaway, hindi kayo makakalusot. Para sa akin Ka Ely, napakahalaga nito eh. Napakahalaga nito at ito iyong sinasabi natin last year — ay, two years ago pa iyon, nung nag-ICAD tayo na kung ipakita lang ng PNP leadership na hindi niya itotolerate iyong masama, malaking bagay na — malaking bagay na sa pagsalba sa institusyon.

     

    Kasi ako, Ka Ely, marami rin naman akong kakilala na mga pulis, mga matitino naman ito, Ka Ely, mahuhusay na magtrabaho at sila mismo, nalululungkot din sila na naaapektuhan iyong image ng buong institusyoon dahil sa ibang kasama nila na mga pasaway. So tingin ko, Ka Ely, parang si Gen. Eleazar, making all the right steps, una sa pagsabi na gagawan namin ito ng paraan, 'di iyan makakalusot, na hindi pinapatawa ng penalties o ng punishment iyong hindi maayos iyong gawa, iyong pagbukas ng record sa DOJ. Ang sinasabi niya Ka Ely, binibigyan niya ng access iyong DOJ hindi lang doon sa 61—kasi 61 cases iyong parang, 'di ba mayroon silang IAS eh—iyong Internal Affairs Office—may 61 cases sila na may finding sila ng administrative and criminal liabilities. Parang ang sinasabi ni PNP chief na, “hindi lang iyon iyong bubuksan namin, pero iyong lahat ng mga deaths related doon sa war on drugs, bibigyan namin ng access iyong DOJ.” Ako para sa akin, Ka Ely, ang laking bagay nito. Sana tuloy tuloy, para maayos naman, ma-strengthen iyong institution, malinis iyong magandang pangalan kasi tingin ko Ka Ely, iyong reputation nag-suffer talaga, because of the extrajudicial killings so kapag pinakita ng leadership na desidido siya na linisin iyong hanay, napakalaking bagay.

     

    ELY: Buti naman sa wakas, nakapili rin ng matinong hepe ng PNP. [laughs]

     

    VP LENI: Si ano, Ka Ely, si Gen. Eleazar, 'di ba ano natin iyon, siya iyong chief natin dito sa Quezon City —

     

    ELY: — ng QCPD, tama. QCPD, NCRPO —

     

    VP LENI: Okay talaga iyong trabaho so para sa akin, Ka Ely, maganda. Maganda iyong nakikita natin ngayon. Tingin ko, Ka Ely, kapag nakakakita tayo ng ganito kailangan pinapaabot natin iyong appreciation kasi ito din, 'di ba, nakakatulong siya para ma-gain iyong confidence ng public on the institution.

     

    [END OF GAP 1]

     

    ISTORYA NG PAG-ASA SEGMENT

    ELY: Opo. Okay, Ma'am, dito ho tayo sa ating Istorya ng Pag-asa. Napakaimportante para magbigay po ng siyempre, inspirasyon para sa ating kababayan.

     

    VP LENI: Ayan. Iyon iyong ating Istorya ng Pag-asa, Ka Ely, na ifi-feature natin ngayon. Kilalang kilala ko na 'to, hindi siya bahagi — empleyado ng OVP pero since last year, noong nag-umpisa pa lang iyong ating COVID-19 Relief Operations, volunteer na namin siya. At ito Ka Ely, isa ito sa mga volunteers na lahat na yata ng klase ng trabaho, pinasok sa amin at iyon ay nakakahanga kasi sobrang sigasig nito, Ka Ely. Sobrang sigasig nito Ka Ely. Ipakilala muna natin siya — si Justin Villafor. Justin, nandiyan ka na?

     

    JUSTIN VILLAFLOR: Magandang umaga po, Ma'am Leni. Magandang umaga po, Ka Ely.

     

    VP LENI: Hi, Justin! Ipakilala muna kita, Justin. Si Justin Ka Ely, ay isang registered nurse. Registered nurse na siya pero nagdecide siya na i-pursue iyong pagiging doktor so si Justin ay medical student — clerk ka na ngayon Justin, 'di ba?

     

    JUSTIN VILLAFLOR: Opo, clinical clerk na po ako ngayon.

     

    VP LENI: So ano siya, 4th year. 4th year medical student na, clerk na. So despite the fact na medical student siya, grabe parang hindi ito nauubusan ng oras sa isang araw kasi naaaral, nagvovolunteer. Sa OVP Justin, nag-volunteer ka sa repacking ng PPEs tapos noong bumagyo, evening duty ka. Nasa repacking ka rin ng mga relief goods tapos ngayon na nagsa-swab ka, swabber ka. Ang tanong ko siguro muna, papaano mo nakakaya ito na estudyante ka?

     

    JUSTIN VILLAFLOR: Ma'am Leni, alam niyo po minsan, parang habang ginagawa ko po iyong mga ganoong volunteer works po, hindi naman po nararamdaman iyong pagod o parang habang nandyan po kayo sa field o habang nagrerepack po, na-eenjoy ko po kasi iyong ginagawa ko lalo na po iyong mga kasamahan ko diyan sa OVP. Mga iba't ibang klaseng tao po na iba iba rin po iyong mga stories nila, lahat talagang nakaka-inspire po. So, kinakaya ko po kasi habang nandoon ako sa pag-volunteer, masaya po ako sa ginagawa ko and lalo po diyan din sa mga programa po nila, initiatives po ninyo, nakikita po namin saan iyong patutunguhan nung mga nirerepack naming mga relief goods o kaya po iyong mga nirerepack naming PPEs kaya po nakakawala po iyon ng pagod at the end of the day.

    So parang kapag hihiga na lang po ako sa gabi doon ko na lang po mararamdaman iyong pagod pero kinabukasan, parang may energy naman po ulit ako kasi nilu-look forward ko iyong mga kasama ko ring volunteers din po and kayo rin po Ma'am at iyong mga staff ninyo.

     

    VP LENI: Nakalimutan ko Justin sabihin na nagdedeliver ka rin pala. [laughs] Hindi lang nagrerepack pero nagdedeliver ka pa din ng mga ano, PPE sets saka medical supplies sa mga ospital. Pero iyong tanong ko Justin, kasi nakita ko — may anak akong nag go through din sa medical school. Alam ko kung gaano ka-tough, 'di ba alam ko kung gaano — pero halimbawa lang, halimbawa lang nung nag-typhoon Rolly and Ulysses. Nakita kita sa office. Parang, kung 'di ako nagkakamali, ang shift mo sa office, 6PM to 12 midnight, 'di ba?

     

    JUSTIN VILLAFLOR: Opo, Ma’am Leni.

     

    VP LENI: Paano ka nakakaaral? Kasi mag-aaral ka the whole day tapos magsishift ka ng gabi, papaano mo iyon nagagawa?

     

    JUSTIN VILLAFLOR: Kapag po kasi ... parang tini-take advantage ko po iyong full virtual setup namin sa med school so ang setup po namin noon, mula 7 ng umaga hanggang 5 p.m. po, may mga zoom lectures po kami so iba iba po iyon. May conferences po sa hospitals na naka-zoom din sa amin. So kapag ganoon po, kaya nagiging midnight shift po ako kasi iyon iyong free time ko tapos pag-uwi ko po, doon ko nasi-squeeze in iyong naka-upload na lectures po namin doon sa online platform namin. Okay naman po. Ginagawa ko, kapag during conferences na namin or actual zoom lectures, nakikinig na lang po ako nang mabuti para hindi ko na po siya kailangan balikan or masyadong aralin para po pagdating ng mga exams, nare-retain naman po iyong mga inaaral o napakinggan ko during the lectures so parang gusto kong ma-maximize iyong time na mayroon po ako lalo pa virtual setup po kami ngayon.

     

    VP LENI: Tapos ano, kaya hangang hanga kami sa iyo, Justin, kasi ako, nakikita na kita sa repacking pero noong una, hindi ko pa alam na med student ka pala, clerk ka, hindi ka namimili ng trabaho, 'di ba kasi siguro for people like you na magdodoktor na, mas gusto mo, mas hindi ka nagrerepack. Pero ikaw, hindi ka namimili tapos ngayon, nag-swab cab, nag-volunteer ka pa knowing na iyong exposure napakataas, 'di ba? Napakataas kasi iyong makakasalumuha mo, ito iyong may symptoms, ito iyong na-contact tracing. Hindi ka ba natakot or iyong mga magulang mo ba hindi ka pinigilan knowing the dangers ng ginagawa mo?

     

    VP LENI: …iyong mga magulang mo ba, hindi ka pinigilan, knowing the dangers ng mga ginagawa mo?

     

    JUSTIN VILLAFLOR: Iyon pong mga magulang ko, siyempre po takot na takot sila para sa akin. In fact nga po, pag ganyang medyo risky iyong mga volunteer works na ginagawa ko, lagi po sila nagwo-worry kung ano po ba iyong gagawin ko, gaano po kataas iyong risk ng exposure ko. Pero alam niyo po kasi at the end of the day, pinapakita po ng mga magulang ko na supportive po sila sa ginagawa ko, which is sobrang thankful kop o sa kanila.

    Dun po sa tanong niyo kung natatakot po ba ako, alam niyo po kasi, nagkaroon na po ako ng COVID noong August 2020 so parang theoretically may antibodies na po ako di ba? Pero hindi natin alam kung gaano katagal siya naglalast. Tapos at that time po na nagsu-Swab Cab ako, mayroon na rin akong first dose ng Astra Zeneca vaccine. So sabi ko, may proteksyon naman na po ako. At the same time, iyong pinoprovide naman ninyo sa amin, talaga namang kumpleto po iyong PPEs na ginagamit namin. Pati po mga protocols natin nandyan naman po. So sa tingin ko po, ginagawa naman natin iyong dapat gawin para maproteksyunan iyong sarili natin. And clear iyon po. So sabi ko, sayang naman may first dose nako, nagka-COVID nako, may antibodies na.  I-utilize natin iyong antibodies ko.

     

    VP LENI: Alam mo Justin, alam mo hindi ko alam na nagka-COVID ka. So ang gusto kong sabihin, in between iyon na mga volunteer work mo sa office di ba, kasi naalala ko early on nagvo-volunteer ka na. Tapos iyong typhoon relief operations natin November iyon eh. Di ba, November, December. So hindi ko alam na nagka-COVID ka. Ganito, Justin, kasi registered nurse ka  di ba? Registered nurse ka, and karamihan sa mga kababayan natin… Ako may kapatid akong ganun na parang nalu-lure na mangibang bansa iyong mga registered nurses, dahil  mas… parang mas greener iyong pasteur sa ibang bansa pagdating sa… as far as nurses are concerned… Mas mataas iyong sweldo, mas maganda iyong benefits. Pero ikaw, hindi ka ba, never ka bang… never mo bang inentertain iyong mangibang bansa din? At saka ano iyong nag udyok sayo para mag decide ka na magme-med school ka?

     

    JUSTIN VILLAFLOR: Iyong pagpasok ko po ng medical school, siguro isa sa main factor po ay parang nakukulangan ako sa knowledge na mayroon ako nung registered nurse po ako. Parang gusto ko pa po mag pursue ng further studies. Buti po, mabuti po at supportive po iyong mga magulang ko at pinagpatuloy po nila akong pag-aralin po ng medical school. Marami rin pong mga ka-batch ko rin sa nursing, nasa abroad ngayon. Nasa UK, nasa US. Marami na rin po nag invite sa akin. Dahil nga po greener pastures talaga. And kung iko-compare po ninyo iyong kalagayan ng mga nurses po natin sa Pilipinas, na kung di pa po nagkaroon ng pandemic, hindi pa po magkakaroon ng idea iyong mga tao na talagang exploited talaga ang mga nurses. Talagang mate-tempt po ang lahat ng mga nurses na mag abroad. Kaya lang, sa case ko po kasi, naisip ko po na iyong mga magulang ko po kasi, 61 na po iyong mother ko, iyong father ko po mg 58 na this year. Tumatanda na po sila, and apat lang po kami sa bahay. Tapos naisip ko po na parang ang lungkot naman kung mag-a-abroad po ako tapos mag-aalaga po ako ng ibang tao, pero iyong mga magulang ko po walang mag-aalaga sa kanila. So sabi ko, siguro mas masaya kung dito na lang ako magtrabaho sa Pilipinas. Kaya lang, hindi naman po ako mabubuhay kung ang sahod ko po ay iyong sahod po ng nurse dito sa Pilipinas. So dun na po namin napag-usapan sa pamilya na kung pwedeng makapag tuloy po ako ng medisina. And pag doktor naman po kayo sa Pilipinas, tiyaga tiyaga lang po makakaipon po kayo doon eh. So kumbaga enough na po yun. So iyon po iyong parang pinanghawakan ko na… OFW kasi iyong tatay ko po. So talagang hindi po kasi iyong setup namin na naka save na po iyong pang tuition ko sa medical school. Kumbaga, tinatrabaho pa po niya iyon para may pang aral po ako. So iyon po iyong lagi ko iniisip pagka nahirapan po ako sa medical school. Na pagka graduate ko dito, doktor na ako, maaalagaan ko po iyong magulang ko. And makakapagtrabaho po ako ng hindi ko kailangan umalis ng bansa po.

     

    VP LENI: Ang ganda ganda naman ng sinabi mo, kasi I think marami kang points na na-emphasize dito eh. Iyong number one, iyong kalagayan talaga ng mga nurses natin sa Pilipinas. And iyong number two, iyong pangingibang bansa hindi naman yon… alam mo yon, parang hindi dahil lucrative siya pero paminsan need eh. Di ba? Need. Na kahit tinitiis mong iwanan iyong pamilya mo, para makapag provide sa kanila. So I think, Justin, napaka halaga nung mensahe. Napaka halaga nung mensahe kasi sabi mo, kung hind pa nagkaron ng pandemic, hindi pa nailawan iyong sitwasyon ng mga registered nurses natin. Iyon iyong umpisa. Iyong pangalawa, gusto ko iyong sinabi mon a bakit ka naman mag-aalaga ng ibang tao tapos iyong sarili mong magulang hindi mo maaalagaan. And I think iyon iyong laging conflict sa nag-a-abroad nating mga kababayan, di ba? Na kung pipiliin lang nila, mas gusto naman nilang nandito. Para personal nilang maaalagaan iyong magulang nila. Pero dahil kailangan, nangingibang bansa sila. Tinitiis iyong lungkot. Napaka halaga no’n.

     

    Pero eto, Justin, wala na tayong oras, mayroon na lang ako isang tanong: Dati ka na bang ganito? Ang gusto kong sabihin, even before the pandemic, iyong puso mo ba, dati nang naghahanap ka lagi ng kung saan ka makakatulong? O iyong pandemic ba iyong nag trigger sayo na gusto mong maging blessing sa iba?

     

    JUSTIN VILLAFLOR: Nagsimula po kasi ako sa mga ganitong, kumbaga, extracurricular activities, parang elementary pa lang po ako, Ma’am. Nag officer na po ako sa student council, hanggang ngayon pong intern po ako, officer din po ako sa council ngayon. So kumbaga nasanay na po ako na gusto ko pong available po ako sa mga kasama ko kung nasaan man ako – sa school setup po ba, or dito po ba sa community setup. Kasi po parang nabo-bored po ako pagka, halimbawa, fulltime student po ako na nag-aaral lang. Lagi po akong naghahanap ng ibang activities po outside school na talagang… kasi para sa akin po, ano eh, iyon pong learning hindi lang po siya confined sa four corners lang ng classroom. Maganda po na nai-immerse na kayo sa environment ninyo o dun sa kung nasaan po kayo ngayon, para po after niyo makatapos ng school, talaga pong marami kayong experiences na madadala outside. So ngayon na po na pandemic, nagkaroon na po talaga ng maraming opportunities na makatulong po, kaya… and ayon po, available din naman po ako makatulong kaya nagagawa ko po ito nang sabay-sabay hanggang ngayon po. Kumbaga, Ma’am Leni, pagka po iyong parang, nakapahinga lang ako ako sa bahay, wala po ginagawa, lalo po pag naka quarantine sa bahay dahil pandemic po. Parang dun po ako pagod. Mas pagod pa po kasi walang ginagawa.

     

    VP LENI: Pareho tayo Justin. Parati ko tong nirereklamo sa opisina. Sabi ko pag matagal iyong quarantine, dun ako nagkakasakit. Kasi nasa bahay ka lang. Pero Justin, alam mo, intern ka na nga pala. Kasi last year, clerk ka. Di ba… so ngayon, ambilis ng panahon, no? Ang bilis ng panahon.

     

    JUSTIN VILLAFLOR: Junior intern po ako ngayon, Ma’am Leni. So graduating po ako fourth year. Graduating po ako this July po.

     

    VP LENI: Ah, July. Okay. Grabe, ang bilis no? Ang bilis. Excited na kami. Excited na kaming maging doktor ka kasi nakita ka namin kung paano ka magtrabaho. At dinadala mo. Inaaya mo iyong mga friends mo na mag volunteer din. Kaya tayo marami din volunteer na med students kasi mga dinadala mo.

     

    Justin,  wala na tayo oras. Pero gusto kong pasalamatan ka sa lahat ng tulong mo, hindi lang sa opisina namin, pero lahat ng tulong mo sa mga taong nangangailangan. Hangad namin iyong success mo. Nasa likod mo kami parati magchi-cheer para sayo. Pero kaya ka namin fineature kasi gusto namin malaman ng tao iyong kwento mo kasi napaka inspiring. Napaka inspiring na for somebody as young as you are, hindi naging hadlang iyong pagka busy para hindi tumulong sa iba. So maraming salamat sayo, maraming salamat sa pagiging inspirasyon. Tunay kang istorya ng pag-asa. So thank you, Justin.

     

    JUSTIN VILLAFLOR:  Maraming salamat din po, Ma’am Leni.

     

    [END OF INP SEGMENT]

     

    VP LENI: Ka Ely…

     

    ELY: Okay, mga kasama…

     

    VP LENI: Wala na naman tayong oras. Sayang. Pero, Ka Ely, yang si Justin, saludo talaga kami diyan. Nung una, hindi namin alam na med student pala. Kasi iyong mga volunteer work niya sa amin, nag-eempake ng mga… alam mo iyong nag-eempake ng mga kahon na may mga PPE sets, nag-eempake ng mga pagkain, alam mo, iyong mga hygiene kits. Pero wala, wala siyang pinipiling trabaho. Nagdedeliver, tapos ngayon nagsu-swab. Ano talaga, napaka… napaka… siguro, ano din, Ka Ely, sigurado din iyong mga magulang nito, tama iyong pagpapalaki sa kanya, for him na gano’n iyong puso sa serbisyo.

     

    ELY: Okay, batiin ko lang ng happy birthday si ating kaibigan, Anak IP Partylist Representative Joseph Panganiban, at si RP Manhit. At good morning kay Gov. Jim Hataman ng Basilan.

     

    VP LENI: Ah, si Gov. Jim. Dapat, Ka Ely, pupunta kami kay Gov. Jim eh. Dapat nung nakaraan pa, pero dahil medyo matindi pa iyong quarantine, baka ano, kung bumuti-buti, baka June makabalik kami sa Basilan, kasi may programs kami doon, Ka Ely, eh. So happy birthday gov, happy birthday kay RP, happy birthday din kay Cong.

     

    ELY: Kay Cong. Panganiban… Nakikinig lang sa atin si Gov. Jim, hindi niya po birthday.

     

    VP LENI: Ohh. Mahusay, mahusay. Napakahusay na governor.

     

    ELY: Okay, Ma’am, huling mensahe lang sa ating mga kababayan na nakikinig ngayon nationwide, netwide.

     

    VP LENI: Ayon. Sa atin, Ka Ely, kahit bumaba na iyong kaso, sa Metro Manila, sana po huwag muna mag kampante, kasi hindi pa po tapos. Iyong health protocols, huwag kalimutan. Iyong mga hindi pa po nababakunahan na eligible na, sana po magpabakuna na tayo. Ito po iyong lagi nating inuulit: ‘di ba may kasabihan na kung ano iyong available, makakatulong. Totoo po iyon. Ang sa atin po, kahit hindi pare-pareho iyong efficacy ng mga bakuna, pero iyong pare-pareho yata sa kanila, lahat sila nagpe-prevent na maging severe iyong ating symptoms. Kaya mas mabuti pong mayroon tayong proteksyon kasi nakita na natin kung gaano kahirap na magkasakit ng COVID, lalo na kapag naging severe iyong symptoms. Marami na tayong kaibigan, marami tayong kakilala, na namatay dahil sa sakit. Ayaw po nating mangyari yan sa sarili nating pamilya. So, magpabakuna po tayo. Mag-iingat pa din. Lahat ng health protocols, laging susundin… Iyong mga kailangan po ng tulong, mag message lang po sa aming Facebook page, VP Leni Robredo. Kung iyong tulong pong kailangan ay mayroon kayong sakit, kailangan niyo may makausap na doktor, mag message po sa aming Bayanihan E-Konsulta Facebook page.

     

    ELY: Ihabol ko lang ito, si Ma’am, Luisita Concepcion, nakikinig po sa atin, at si Andeng Flores ng ThePerfectBride.ph… Ma’am, salamat ho at ingat ho kayo lagi.

     

    VP LENI: Ingat din, Ka Ely.

     

    ELY: Mga kasama, maraming salamat, at muling sumainyo ang BISErbisyong Leni sa RMN. Muli po, isang magandang umaga, Pilipinas.

     

     

    - 30 -

    Posted in Transcripts on May 30, 2021