This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI – Episode 6

    18 June 2017

    [GAP 1]

    ELY: At syempre ngayon po ay araw ng Linggo, June 18, 2017. Mga kasama, muling nasasa inyo na naman ang isang edisyon ng BISErbisyongLeni ni Vice President, Leni Robredo, mga kasama. [Advertisement]

    At samantala, mga kasama, ngayon pong umaga ay walang iba, ang tagapagsalita po ng ating Bise-Presidente, si Atty. Georgina Hernandez.

    GEORGINA: Magandang umaga, Ka Ely. Happy Father’s Day.

    ELY: Salamat po. At si Ma’am Georgina ay isa po na tagapagsalita ng Office of the Vice President. May importante lamang pong pinuntahan ang ating Bise Presidente, at sa susunod na Linggo po, mga kasama, muli po nating makakasama dito po sa ating palatuntunan ang Bise Presidente, at alam naman po natin na lagi po syang pupunta dito sa studio para siya po ang personal po na nakakasama sa kanyang palatuntunan. Pero ngayon po, may importante lamang po na pinuntahan.

    At samantala, unahin po muna natin, Ma’am Georgina, iyong naging aktibidad sa nakalipas na linggo mula Lunes ang Bise Presidente. Sa Lunes, alam naman natin na iyan ay June 12, Independence Day.

    GEORGINA: Nagsimula po yung linggo ng ating Pangalawang Pangulo, alam naman po natin na Araw ng Kalayaan. Naimbitahan po ng Malacanang si VP Leni na dumalo doon sa Independence Day Flag Ceremony sa Rizal National Monument dito po sa Rizal Park, at noong nagkataon po na wala ang Pangulo, siya po ay napakiusapan, naatasan na mamuno sa seremonya.

    Pagkatapos noon, binisita po ni VP Leni iyong mga Marines na dinala po iyong 8 coffins dito sa Manila, at napakalungkot noong pagkataon na iyon na hinarap ni VP Leni iyong mga pamilya nung mga yumao nating mga sundalo na magiting na lumalaban para sa ating bansa, at sa ating kalayaan.

    Tamang-tama, noong araw na iyon, June 12 nga. Tamang-tama, dalawa doon sa walong binisita niya ay mga Bikolano, at bahagi pa noong asawa pa ng Lakas ng Kababaihan, na malapit talaga sa puso ni VP Leni. At sinisigurado nya na personal syang makapag-abot ng pakikiramay sa lahat po ng yumaong mga sundalo dito sa nagaganap na gulo sa Marawi.

    Pagkatapos noon, tumulak sya – June 12 pa rin – sa Defend Democracy Summit at pumunta sya sa UP School of Economics. May mga NGOs po na mga nandoon, kung saan hinikayat niya talaga ang mga kababayan na panahon na para magkaisa na protektohan ang mga institusyon ng demokrasya sa ating bansa.

    At ang paboritong gawin ng ating Pangalawang Pangulo, bumisita syempre sa mga komunidad. At iyon ang ginawa niya noong Martes. Tuesday, pumunta siya sa Taysan, Batangas.

    Nakasama po ako doon, at isa itong Angat Buhay site natin na tutulungan sa livelihood. Marami pong mga kababaihan dito na may bamboo project. May mga barbeque stick making, pero napakaliit nung kita nila.

    Nung nakausap sila ni VP Leni, halos 300-400 pesos kada linggo lang ang kinikita nung mga kababaihan. Napaka-labor intensive nung mga ginagawa. Isa sa binilin sa akin ni VP Leni: siguraduhin po na makatulong tayo na mas lumaki ang kita nung mga kababaihan dito.

    Panghuli, iyong bisita niya pa rin sa Taysan Central School. Mayroon pong mga partners iyong Angat Buhay na nagbigay ng mga pailaw, at alam natin sa malalayong mga lugar, kinakailangan ito ng mga bata para magkaroon sila ng pagkakataon na mag aral kahit gabi. So may mga light bulbs tayong ipinamigay, at mayroon tayong partners na magtatayo ng mga classrooms dito sa Taysan Elementary School, at napakamakabuluhang noong araw na iyon kay VP Leni.

    ELY: Okay, at iyon po mga kasama ang mga aktibidad ng ating Bise Presidente at siyempre talagang tinututukan din po ng ating Pangalawang Pangulo ang mga kalagayan ng ating sundalo na talagang nakikipagbabakan sa Marawi City, at siguro magandang samantalahin natin ang pagkakataon sa mga sundalo na siyempre halos lahat siguro, karamihan mga ama diyan no?

    At pero sa kabila nang- ngayon- Happy Father’s Day ay nandoon sila sa bakbakan so siguro, batiin natin sila ng Happy Father’s Day, Ma’am Georgina.

    GEORGINA: Taos-puso pong bumabati ang ating mga- Pangalawang Pangulo, si VP Leni, sa mga magigiting nating mga sundalo at kapulisan lalong lalo na iyong malalayo sa kanilang pamilya sa ngayon.

    At alam natin na ang pinagtatanggol nila ay iyon ding mga pamilya nila at iyong bansa natin para maprotektahan ang ating kalayaan. At nagpapasalamat po si VP Leni sa mga sakripisyo ng ating hukbong sandatahan.

    ELY: Okay, so maya-maya no, subukan natin makakuha ng update diyan po sa Marawi City, at baka makausap po natin mamaya sa pamamagitan ng telepono ang- si Marawi City Mayor Majul Usman Gandamra, mga kasama.

    At para tayo- mismo sa kanya po talaga manggaling ang sitwasyon ngayon, bagamat may mga binabanggit ang Armed Forces of the Philippines na kakaunti na lang ang control ng Maute Group, at halos naibalik na po sa kamay po ng ating pamahalaan iyong kabuuan ng Marawi City.

    Pero siyempre, may mga pangilan-ngilan pa po na siyempre nagtatago po, pero sigurado iyong iba. Ito ang mahirap ano, para sa ating mga AFP na iyong mga Maute Group magtanggal lang ng mga armas iyan, tapos hahalo lang sa pangkaraniwang mamamayan, lalo na sa mga evacuees.

    Pupunta lang sa Evacuation Center, tapos na. Maliban na lang siguro sa mga- yung mga mukha nila na nailagay sa wanted, iyong pinaghahanap. Siguro iyong mga prominenteng lider.

    GEORGINA: Opo. Alam ninyo, kababalik ko lang galing Marawi City kagabi na nakita ko iyong binabanggit ninyo na maingat ang mga sundalo sa pagpapapasok at pagpapalabas ng mga sibilyan.

    Napakahaba nung nakita naming pila na gusto umalis ng Marawi City, at gustong pumasok. Naiintindihan po natin ito, para rin po ito sa ating seguridad, at umaasa tayo na sa lalong madaling panahon ay matapos na iyong gulo.

    Dahil ordinaryong mga Pilipino po iyong natatamaan–Muslim man o Kristiyano parehong naaapektuhan sa nangyayaring ito.

    ELY: Yes, Ma’am.

    GEORGINA: Iyon yung ating nakita noon, mamaya si Mayor Gandambra makakapagbigay ng ulat sa atin.

    ELY: At siguro ay makumpirma din natin kasi may mga report na may mga namatay na mga evacuees sa mga Evacuation Center, at iyong iba raw ay may mga sakit o kung ano-anong mga karamdaman. Alam naman natin na iyong mga ganyan, yung mga Evacuation Center, ay talagang hindi po sapat iyong binibigay. Lahat na, pati iyong pasilidad.

    Napakahirap po talaga ano, nung mga ganyang kaya nga siguro sa ating. Hindi ba, mayroong kampanya ang Office of the Vice President na, di ba, panawagan kung sino ang gusto magbigay ng mga donasyon, sa pamamagitan ng OVP, para maibigay sa mga biktima ng giyera.

    GEORGINA: Opo. Iyon yung dinala natin sa Marawi City at sa Iligan, at mayroon tayong mga chairs na natanggap mula sa Negrense Volunteers for Change para gamitin po sa mga Temporary Learning Centers.

    Kasi alam naman natin pasukan na, pero iyong mga kabataan ng Marawi City, na nagsilikas hindi pa sila agad makapasok sa skuwela, kulang na kulang naman iyong mga eskuwelahan sa Iligan para sa lahat ng mga evacuees kaya ito po, nagbigay na po ng suporta iyong ating mga donors ng mga upuan para sa mga kabataan at para makapagsimulang mag-aral muli.

    ELY: Ok, samantalang mga kasama. Ok, so sa ating mga kababayan, at ang mga gusto pong magtext dito po sa atin sa TextLeni, maari kayong mag-text sa 09088985364 at 09158985364 para po sa inyong mga tanong, at kahilingan, iyan po ay sasagutin mismo ng ating Bise Presidente, si Vice President Leni Robredo.

    At samantalang mga kasama dito sa Biserbisyong Leni ay pansamantalang kasama natin ang opisyal po na tagapag-salita ng ating Bise-Presidente, si Ma’am Georgina Hernandez. Samantala, nasa linya na rin natin si Mayor ng Marawi City, si Mayor Majul Usman Gandamra. Mayor, magandang umaga po sa inyo!

    MAYOR GANDAMRA: Magandang umaga naman po!

    GEORGINA: Magandang umaga, Mayor! Si Georgina po ito, nagkita lang tayo noong Biyernes.

    ELY: So live po tayo nagpapakinggan sa RMN nationwide, at unang-una po sa lahat, para po sa kaalaman ng ating mga kababayan, ay kumusta na po ang Marawi City ngayon, Mayor?

    MAYOR GANDAMRA: Yes, sa ngayon po ay mayroon pa pong mga on going na military offensive against this terror group at ongoing pa po iyong clearing operations ng ating kasundaluhan. Most of our constituents ay nasa ibang lugar po, sa mga evacuation centers in Iligan, some parts of the municipalities of Lanao del Sur, and Lanao del Norte po.

    GEORGINA: Mayor, napuntahan din natin noong Biyernes iyong lugar na binabalak ninyo sana na maging temporary shelter para doon sa mga nais bumalik ng Marawi City kung may go signal na po sa AFP, ano naman po iyong mababalita natin tungkol dito?

    MAYOR GANDAMRA: Yes po, yes po, mayroon na pong pag-uusap with the different concerned agencies like the Armed Forces of the Philippines, kung saan sila po ang lead agency doon po sa ating rehabilitation building.

    Sa ngayon po ay hinahanda na po namin iyong lugar kung saan ililipat natin ang ating mga constituents galing po sa ibang lugar, especially Iligan and Balo-i and sa Saguiaran po, kasi po medyo congested na po iyong mga evacuation centers doon po sa mga nabanggit na lugar, at nagkakaroon po ng mga iba’t ibang sakit ang ating mga constituents, maybe because of the poor living conditions doon sa mga evacuation centers.

    GEORGINA: Mayor, gusto namin kayong batiin, sa napakabilis na pag-aksyon ninyo patungkol diyan sa temporary housing kasi iyong mga nakausap po namin talaga sa Iligan, kahit pa may mga pangangailangan sila sa pagkain, sa tubig, sa mga gamot, ang parati nilang sinasabi talagang gusto na rin nilang bumalik at umaasa sila na kung maaari na, kung ready na po iyong pagbalik ay makabalik muli sila sa Marawi City. At alam namin na bilang ama ng Marawi City, ito rin ho ang inyong tinututukan.

    MAYOR GANDAMRA: Totoo po iyan, Ma’am. In fact, noong galing po kayo sa Marawi, ay isa rin po kayong nakapagbigay sa amin ng information doon sa status ng ating mga constituents sa mga different evacuation centers.

    So talaga pong kami po ay ginagawa namin ang aming lubos na makakaya, na sanang makabalik na ho ang aming mga constituents at ng mabigyan ho natin ng kanilang mga pangangailangan dahil medyo nagkakaroon po ng–medyo po malayo, kasi po ang aming–it will take us several hours para po magtravel from Marawi City to the different evacuation centers dahil po sa slow movement ng ating mga traffic.

    Siguro na-experience ninyo po, na nagpunta po kayo sa Marawi City. So iyong pag-establish po ng tent city or temporary shelter, ay talagang makakatulong po ito sa ating mamamayan na nadisplace. Sa tulong po ng iba’t ibang sektor, and of course the Office of the Vice President na nag-offer po kayo ng tulong sa aming mga siyudad.

    ELY: Ok, so Mayor sa ngayon ilan po talaga sa inyong pagkakaalam ang mga evacuees diyan po sa mga evacuation centers?

    MAYOR GANDAMRA: Sa ngayon po ay, if I’m not mistaken po, ay based doon sa mga pangunang information, kasi minsan po nadadagdagan, ay nasa around 20,000+ to 30,000+ pero ang bulk of our displaced constituents po ay nasa home based po kaya mas marami po iyong nagsilikas doon sa mga kaniya-kaniyang kamag-anak sa iba’t ibang lugar ng Lanao del Sur and Lanao del Norte, including Iligan City and Cagayan de Oro City. Mas marami po iyong home based.

    ELY: Ayon, iyong mga tinatawag nating mga displaced residents. Pero Mayor, kasi may mga report na may namatay na ho sa mga evacuation centers. At least 59, sabi po ni Health Secretary Ubial, ang pinakadahilan daw po ng pagkamatay dito po sa 59, iyong 40 cases ay due to dehydration. Naku, ibig po sabihin na talagang kulang po tayo sa supplies, kahit tubig man lang, Mayor.

    MAYOR GANDAMRA: Iyan po sana ang aking sasabihin kanina, tayo po ay nalulungkot dahil of course kapag ganito po iyong sitwasyon, especially of course sa mga evacuation center, ay napakalayo po sa normal na pamumuhay.

    Iyong living condition po ay talagang kahit gustuhin man natin na bigyan sila ng magandang buhay kung saan sila sa evacuation center ay napakalayo po sa normal na pamumuhay.

    So iyong mga causes po ay, iyong sinasabi po ng ating Secretary ng Health, ay talaga pong iyon po ang mga dahilan maybe because of the iba’t ibang mga sakit, mainit po iyong lugar, dahil po congested, may mga areas po doon po sa Iligan evacuation center na kinclose na po dahil congested na po iyong area.

    So iyan po ang ating naisip, na pabalikin nalang po ang ating mga constituents doon sa area na hindi pa po apektado ng armed conflict.

    GEORGINA: Mayor, ikuwento ko lang po, doon po sa usapan ng pagkukulang sa tubig, iyong ginawa po namin kahapon, nagpunta po kami sa Saguiaran, at sa Brgy. Maria Christina evacuation center, iyong pinamalaking evacuation center sa Iligan.

    Nagbigay po tayo ng mga water filtration systems, kasama po ng partner natin na Physicians for Peace at ng Office of the Vice President para agad po na matugunan iyong pangangailangan sa malinis na tubig at maiwasan po natin iyong mga cases ng diarrhea at iba pang mga sakit bunga ng maruming tubig.

    MAYOR GANDAMRA: Maraming salamat, at iyon po ay inaalala ko po noong the other day noong galing ako sa Marawi, that it was demonstrated by some of your doctors na kasama ninyo, iyong magbibigay po tayo ng malinis na tubig through that filtration ng mga tubig.

    Kaya po tayo nagpapasalamat, at tayo po ay nabibigyan ng suporta from the different sectors, and of course from the Office of the Vice President and other governmental sectors po.

    ELY: So pero ngayon po sa Marawi City ay masasabi natin kasi na ang talagang halos kontrolado na po ng AFP, so ilan pong mga barangay talaga iyong medyo dapat pong iwasan ng ating mga kababayan?

    MAYOR GANDAMRA: Basically, based doon sa kwan, sinasabi po ng ating Armed Forces of the Philippines and Philippine National Police, tama po iyong sinasabi nila that the majority of the areas in Marawi City ay talagang kontrolado nila, we have 96 barangays so right now, ang hindi pa po nakokontrol ng ating government troops ay ito pong mga 10 na barangays po.

    Dito po sa sampung barangay na ito, ay nandoon po ang ating kalakaran, ang business center. Kaya po medyo kahit papaano nakakaepekto pa rin itong pamumuhay dito sa Marawi City.

    ELY: Naku, importante barangay pala ay kontrolado pa rin nila. Kasi po iyong ang pinaka-business center – district, opo.

    MAYOR GANDAMRA: Doon po kasi nagkakaroon ng bakbakan ang ating government troops. So ang nangyayari po ngayon, medyo napapasok na po sa may bandang east. Kasi dito po galing sa City Hall, papasok po sa mga bridges ay hindi pa po napapasok dahil po may mga nakaharang po ng malalaking trucks.

    At mayroon po sa mga buildings po na malalaki, doon po sila nagtatago, iyong mga snipers nila. Pero doon po sa may mga third district ay doon po nagdadaan ang mga govenment troops at doon po sila pupasok. I think uh, nag-iinch na po sila and hopefully matapos na po ito ng madaling panahon.

    GEORGINA: Maraming salamat po, Mayor.

    ELY: Sa panghuli, at baka po may panawagan po kayo sa ating mga kababayan. Marami po and gustong tumulong at iyong iba po ay hindi alam po kung papaano. At may mga NGO na rin at mga ibang ibang sangay ng pamahalaan, ang ating national government po at ang OVP at Red Cross, lahat po ay tumutulong. So mayroon po kayong nais ipanawagan sa ating mga kababayan?

    MAYOR GANDAMRA: Well ako po ay nagpapasalamat sa lahat po na nagtutulong sa amin sa Marawi City. Ang ating National Government, the Office of the President, the Office of the Vice President, and all governmental sectors. Of course the private sectors, foreign entities po na nagtutulong sa atin sa ating kababayan po.

    Sa buong Pilipinas sa kanilang walang sawang pagtulong po. Hanggang ngayon po ay marami pa rin pangangailangan dito po sa Marawi and hoping that sana po matugunan po ang lahat ng kinakailangan ng ating mga constituents at humingi po tayo ng – tayo po we are praying that this conflict will soon be over. Manalangin po tayo na matapos na po ito. Maraming salamat po.

    ELY: Salamat po. Ayan po mga kasama si Marawi City Mayor Majul Usman Gandambra. Panawagan po natin sa ating mga kababayan. Ipagdasal po natin sa lalong madaling panahon ay matapos na po ang kaguluhan diyan po sa Marawi City.

    At siguro po sa buong Mindanao na po at sa buong bansa ang talagang makamit na po ang tunay na kapayapaan dito sa ating bansa. Kasi napakaimportante po sa ating lahat ang kapayapaan para lahat po ay makakilos ng maayos at siyempre magiging produktibo ang lahat at gaganda ang buhay dito sa ating bansa.

    GEORGINA: Tama po iyon Ka Ely. Pakiramdam po ng ating mga kapatid doon po sa Mindanao ay nakausap din tayo. Sana po hindi sila makalimutan dahil po nagkaroon din ng kaguluhan doon at ang aming opisina ay nakikipag-ugnayan po sa mga pamahalaan at sa mga partners dito sa Maguindanao.

    Mayroon ding mga terminally displaced na persons. Hindi lang limitado sa Marawi, sa abot ng aming makakaya, sana makapagdala din ng tulong dito po sa iba’t ibang bahagi ng Mindanao.

    ELY: Okay, so mga kasama, iyong po ang update diyan po sa Marawi City. At lahat po tayo, ang buong bansa, ay nakatutok sa kabuoan. Sa buong Mindanao ay umiiral ito pong Batas Militar dahil po sa layunin po ng ating gobyerno na magiging mas mabilis iyong aksyon ng ating gobyerno sa teroristang grupo at iba pang mga grupo na nanggugulo, naghahasik po ng kaguluhan dito po sa ating bansa.

    [Advertisement]

    [GAP 2]

    GEORGINA: Ka Ely, magbabati sana po ako, mayroon po tayong mga volunteers kahit linggo po, gumising nang maaga. Na sa Cagayan de Oro po sa Xavier University, mayroong binubuo ng mga 5,000 food packs para po ipapadala para sa mga internally displaced persons na na sa Iligan at iba pang mga bahagi ng Lanao del Norte at Lanao del Sur.

    Nagpapasalamat po ang aming opisina sa mga magigiting ng mga volunteers na karamihan ay kabataan po sa Xavier University ngayon.

    ELY: Imbis na sila ay magrelax-relax o pasyal-pasyal tumutulong po sila sa kanilang kapwa. Mabuhay po kayo. At siymepre iyong pagtulong po sa kapwa maganda po iyong. Babalik po sa atin iyan ating mga kasama.

    Ito magandang pag-usapan din ito, ang Kabuhayan para sa Babaeng Entrepreneur, kabibe. Maganda po ito. Isa po ito sa mga beneficiaries ng Angat Buhay project ng ating Bise Presidente.

    At alam ninyo po, dito po sa ating palatuntunan ay sisikap po natin mabigyan po ng inspirasyon iyong ating mga kababayan. Lahat po ano, kasi hindi po puro materyales na bagay.

    Hindi po puro pero o ano pa man. Kasi po napakaimportante na ang bawat tao magbigay po ng inspiration. Kasi ngayon po sa Social Media, madami din pong mga umiikot, iyong kay Jack Ma doon sa Alibaba naipakita doon kung papaano siya naging pinakamayaman po diyan po sa China iyong sa Alibaba. Si Jack Ma kung papaano nagsimula.

    Dito po sa Biserbisyong Leni, pinagbibigyan po natin ng pagkakataon ng ating mga kababayan na nawawalan na ng pagasa sa buhay, may pagasa pa pala siguro. Mayroon tayo kasi, Ma’am Georgina, kababayan sa mga nauna nating mga episode, alam niya kung ano iyong mga project ng gobyerno na dapat lapitan kasi nakakatawig sila. Kasi may mga kababayan tayo na hindi nila alam, iyong iba basta reklamo nalang sa gobyerno, etc etc. Dito sa Biserbisyong Leni, bibigyan natin sila ng sapat na impormasyon.

    GEORGINA: Correct. Ito din po ang gusto nating mangyari sa ating programa ay parating sa taong bayan ang iba’t ibang mga programa ng pamahalaan. Kaya marami po sa iyong nanagtetext, huwag po kayo mag-alala dahil lahat po ay masasagot natin.

    May mga nag-text po na naghihingi po ng tulong para sa kabuhayan, rirerefer po natin ito sa DSWD. Iyong mga naghihipon ng medical assistance, mayroon po naghihingi ng medical assistance pang dialysis, iyong cellphone number niya po ay 6196 iyong dulo. Ito po ay natugunan na po ng medical assistance program ng Office of the Vice President at iyong iba pa po na nangangailangan puwede po kayo magtext doon po sa mga hotline na sinabi.

    ELY: Mag-text or magtawag na po kayo sa iyong mga kahihingian. Pero inuunahan ko na po na may limitasyon po, hindi po lahat ay pupuwedeng ibigay. Kahit ang Presidente hindi po kayang ibigay ang lahat ng gusto ninyo. Basta po pabibigayn po namin kayo ng gabay at kung kaya’t pa po ng tanggapan ng Panagalwang Pangulo, ibibigay po ng ating Bise Presidente.

    Mabigyan po natin ng inspirasyon ang ating mga kababayan. Baka iyong iba po ay nawalan na ng pag-asa. Lalo na po ang mga nandiyan po sa Marawi City na iyong iba napapaluha nanapapanood nila sa telebisyon o nakikita nila sa Social Media, nako iyong bahay namin oh wala na, lahat ng pinaghirapan namin. Iyan po ang naging apekto ng gera sa isang lugar po ating mga kasama.

    Ma’am Georgina, pakilala po ninyo ang ating panauhin ngayong umaga.

    GEORGINA: Nandito po kasama po natin ang una muna, babati po tayo ng Happy Father’s Day kay Tatay Phillip. Ama ng kanyang pamilya pero pangulo din ng grupo ng may livelihood program naibabahagi niya sa atin ngayong hapon.

    Kasama niya ang kanyang asawa si Marie at nandito sila para ikuwento kung ano ang pinagdaanan nila, saan sila nagsimula, saan sila ngayon, at malaking tulong ito sa mga kapatid natin na nangangalangan ng pagasa sa panahon na ito.

    ELY: Miyembro sila ng Kabuhayan Para sa Babaeng Entrepreneur or KABIBE, isa po ito sa mga beneficiaries ng Angat Buhay projects diyan po sa Rizal. So paki-explain muna ang KABIBE.

    GEORGINA: Nagsimula ang grupo nila bago pa ang Angat Buhay pero mayroon silang mga dagdag na pangngangailangan at iyong po ay tinugunan ng ating partner na Negrenese Volunteers for Change. Nanay, baka puwede po magkuwento po tayo saan nagsimula.

    MARIE: Magandang umaga po sa inyong lahat. Bale po ang KABIBE po ay bilang po babae, so gusto din namin po magtulong sa mga asawa namin sa hanapbuhay. So naisip po namin, ano po ang magandang paraan para po makatulong kami sa asawa namin. So nagkaroon po kami ng isang organisasyon, under po kami ng FECABEN.

    So nagkaroon po kami ng mga, may mga nagtulong po sa amin para po magkaroon kami ng livelihood. So ang ginawa po namin sa livelihood namin, ang mga magulang po na nasa bahay lang, so kinausap po namin sila na baka gusto ninyo magkaroon ng hanap buhay. So mayroon po kaming mga makina na binigay po ng Negrense Volunteers for Change Foundation, kay Ma’am Maria Tolentino.

    Tinanong po sa amin kung paano po kami matutulungan, sa anong paraan po? So sinabi po namin, Ma’am kulang po kami ng mga makina para sa mga magulang po na walang kuryente po sa kanilang mga tahanan. So binigyan niya po kami at ito ay binahagi namin sa bawat pamilya.

    So kami po ang nagbibigay sa kanila ng sinulid ng tatahiin, ng basahan po kasi po wala silang kuryente. Kami po ang nagproprovide po ng tela, tatahiin nalang po nila. Pagkuha po namin ng mga basahan na ito doon palang po mismo binabayaran na po namin.

    GEORGINA: Nanay, nakakatuwa nanagsusumikap kayo sa buhay para po sa buhay iyong asawa na nandito ngayon at kasama po natin. Pero kung baga mayroon din po kayong mga sariling sakit po at paghihirap na dinaaanan ninyo sa buhay. Pero iyong pinapaganda po ng iyong negosyo po ngayon dahil po mayroon po kayong pinaghuhugutan. Ano ho ang inyong pinaghuhugutan?

    MARIE: Masarap po kasi ang pakiramdam na… sabi nga po na hingi ka lang po ng hingi. Ang binigay po sa atin ng blessing ipamahagi po sa atin ng mga tao.

    GEORGINA: At nagkaroon po kayo ng sakit sa…

    MARIE: Nagkaroon po ako ng sakit sa puso. Pero huwag po natin pansinin, kung baga pagpatuloy pa rin tayo sa ating buhay.

    GEORGINA: Pero iyong medikasyon ninyo doon, sa sakit sa puso, natutugunan nanaman? Dahil sa inyong negosyo?

    MARIE: Kaya naman po.

    ELY: Pero siguro ang pinakamensahe po natin dito para sa ating mga kababayan, para sa mga nawawalan kaagad ng pagasa. Pero totoo naman po dahil po sa hirap po ng buhay, pero kinakailangan po diskarte din po. At ang tatag ng loob po ay marami din paraan.

    MARIE: Hindi po kami naniniwala sa kasabihan na pagwala ka ng magagawang paraan, eh di tatabi ka nalang po. Pero po mayroon po tayong paraan, hahanapin nalang po natin. Marami naman po tayong lapitan, pero huwag lang po ang pera.

    Marami po tayong mga ahensiya na puwedeng lapitan para po makatulong sa atin. At ang masasabi ko lang po sana, kung pinabahagi po sa atin ito, pakiingatan po natin at talaga pong gamitin natin. Kasi po kung tinabi lang natin talagang mawawalan ng kuwenta at mawawalang ng saysay iyong bagay na ibinigay sa inyo.

    ELY: Para sa inyo, ano ang partikular na, para sa livelihood natin, ang mga partikular na produkto.

    GEORGINA: Opo baka po puwede natin makita, na sa Facebook Live tayo ngayon. Para maka-order ng mga products.

    ELY: Pero po paano po nagsimula ang lahat ng nakikinabang po diyan nakasama niyo po, nakatuwang ninyo po. Pakikuwento ninyo po.

    GEORGINA: Opo, iyong mga pinagdaanan natin bago tayo nakarating sa ganito.

    ELY: Kasi hindi naman basta ganyan nagsimula sa… di ba?

    MARIE: Nagsimula po kami sa pagiging fishball vendor, so nung, ano po, nung kami pong mga babae—yung mga asawa po naming iba nagtitinda rin. So kami pong mga babae, nagfi-fishball lang, tapos dumating po iyong punto na may ibinigay po ang gobyerno na maaari natin lapitan.

    So naisip po namin na lapitan namin, at sa ganoong pamamaraan po sinabi po namin iyong pupwede naming gawin kasi marami din po sa mga magulang iyong marunong manahi, kaya po ang request po namin is makina talaga.

    ELY: Iyon, opo. So.

    GEORGINA: Baka. [talking over each other]

    ELY: Siyempre, mayroon din po silang bahagi at suporta.

    PHILIP: Ang ano po kasi talaga diyan, naisip po talaga namin na ang kababayan talaga, katuwang na iyan. Hindi naman talaga napro-provide ng mga asawa iyong kailangan sa bahay, no.

    Tawag ko nga sa mga kababayang ganyan ay raketista. Talagang gumagawa ng paraan mapagkasya ang kaunting kita ng mga lalaki. Napapahaba niya. May nagtitinda ng kung anu-anong mga produkto, gamot o ano man.

    Sa amin pong mag-asawa, nung nag-siomai nga po kami, nag-fishball pa siya so nadadagdagan iyong kinikita. So, ang naisip namin sa mga samahan na ito, ang kababaihan mo ang mamuno kaya sa mga organisasyon po namin, sa FECABEN, ipinasa po namin.

    Manage, pagpapatakbo, lahat po Kabibe ang nagpapatakbo niyan. Sila na po ang nagpapatakbo ng panglahat, pati ang pagbebenta, pagma-manage ng samahan, ng aming…

    ELY: So ibig sabihin talagang mas magaling po mag-manage ang mga babae?

    GEORGINA: Totoo ba iyon?

    PHILIP: Well, siguro po medyo responsible po sila, lalo na samin po sa laylayan ano, medyo mahihirap po ang kabuhayan. Naiisip po kasi namin, hindi po namin nahahatak ang mga kalalakihan gumawa ng livelihood, kaya po nagfafail sila kasi kung ang kinikita nila 300 sa isang araw, kung dadalin pa namin sa livelihood mababawasan pa iyon, hindi po natin sila mahahatak. Pero iyong mga asawang walang ginagawa sa bahay, kung sila ang madadagdagan ng kita, mas malaki po ang impact noon sa buong pamilya.

    ELY: Opo, kasi, talagang ganoon at mawalang galang din po sa mga kalalakihan, kasi may mga pautang, halimbawa, sa gobyerno. May mga pautang na ganyan.

    GEORGINA: Mga micro-finance.

    ELY: Opo. Mas gusto nila sa mga kababaihan kasi-

    PHILIP: Ganoon po ba? (laughs)

    ELY: Kasi may survey na ganoon.

    PHILIP: Na mas responsible.

    ELY: Oo, tsaka mas naiingatan iyong pera, at maibabalik ng maayos. Kasi iyong iba sa lalaki, ang gusto agad ay- nahihiya. Naku, ‘anong klaseng trabaho ba ito?’ Iyon. May ego.

    PHILIP: Pero Happy Father’s Day po sa mga fathers.

    GEORGINA: Mabuhay po ang mga ama.

    ELY: Survey po iyan, at base po ito sa pag-aaral, kaya maaaring totoo po ito. Kasi ang mga kababaihan, lalo na kapag walang ginagawa, ay kahit ano na lang basta makatulong, di ba?

    PHILIP: Opo.

    ELY: Pero kapag pinagsama-sama at ganyang tulong ay mas maganda, lalaki po ito.

    GEORGINA: Ito, ka-Ely, first ninyo po ako nakita, di ba po? Usually ang hood, jacket ang kasama niyan.

    ELY: Ito, hood tapos?

    PHILIP: Hood and bag. Hoodie bag po sya.

    GEORGINA: Hoodie bag.

    PHILIP: Ako po ang nag-design nito.

    ELY: So papaano iyan kapag-

    PHILIP: So hood-string bag po siya, tapos isusuot.

    MARIE: Back pack po.

    GEORGINA: Tapos pag umulan-

    MARIE: O mainit

    GEORGINA: O mainit, ayan.

    PHILIP: So hoodie bag po siya.

    GEORGINA: Hindi ko naisip iyon.

    MARIE: Imbis na magdala po kayo ng payong.

    ELY: Puwede nating i-negosyo iyan pang-export sa mga malalamig na lugar, di ba?

    GEORGINA: Talagang iyong mga enterprising na mga kababayan lang natin ang makakaisip.

    ELY: Maganda iyan pang-estudyante. Lalo na sa mga kalalakihan na tamad magdala ng payong.

    GEORGINA: Laban na sa init ng araw, puwede pang lagyan ng laman.

    ELY: Ok, so iyong mga ganyan, saan ninyo po naibebenta po iyan, ay ipagbibili po natin?

    MARIE KOH: Ano po iyan sir, ang livelihood po ng Kabibe nagkakaroon ng mga site, kapag minsan po iniinvite po kami sa mga tiangge para doon po kami magtinda.

    PHILIP KOH: May mga trade fairs po.

    ELY: So wala pa ho sa mga mall iyan dito? Hayaan ninyo, magiging maganda talaga ang kalidad niyan at magiging maayos sa mga malalaking mall.

    PHILIP AND MARIE: Hindi pa ho siya namin nailabas.

    GEORGINA: Magkano ang isang hoodie bag?

    PHILIP: 135 po.

    GEORGINA: Affordable sa mga estudyante.

    ELY: Kaya iyan, madali lang iyan. Ok, so iyon ho at ano pa ang inyong mapapayo sa ating mga kababayan na iyong mga walang pinagkakakitaan, iyong iba mga puro kuwentuhan lang at inuubusan ang oras sa maghapon.

    MARIE: Maipapayo ko po sa mga magulang na nasa kanilang tahanan, mayroon po tayong mga ahensiya sa ating mga barangay o sa ating mga munisipyo, nagbibigay din po sila ng mga livelihood so makibalita lang po kayo, para matulungan din po kayo at magkaroon po kayo ng hanapbuhay habang nasa bahay po kayo.

    ELY: Pero diyan po kayo, nakabase po kayo sa Rizal?

    MARIE: Sa Cainta.

    PHILIP: Sa buong lalawigan po, we have projects po sa iba’t ibang mga bayan doon.

    ELY: So puwede pa po ba iyong mga malalapit po sa Rizal, puwede pong makisali sa inyo? Iyong mga malalapit, pati na rin dito sa Metro Manila.

    PHILIP: Puwede po.

    MARIE: Iyong mga undergraduate din po na mga kabataan, na imbis na nakatambay din po sila, nagtuturo din po kami ng sewing training, nagtuturo po kami ng pananahi sa site po namin, kung gusto ninyong pumunta, i-contact niyo nalang po kami.

    ELY: Sige po, ano po ang number natin?

    MARIE: 09999329118. Wala pong bayad ito, wala rin po kayong pamasahe, libre po namin kayong susunduin at ihahatid sa inyong tahanan.

    GEORGINA: Iyong nakakatuwa po sa kanila, nagsimula sila na sila iyong tinulungan. Tapos ngayon, sila na iyong tumutulong sa iba. At kahit ganoon, maliban sa negosyo, natutuwa po ako na hands-on kayo sa mga anak ninyo.

    MARIE: Kahit po iyong aming panganay ay 3rd year high school na, hatid-sundo pa rin po sa school siya.

    ELY: Ilan po ang anak ninyo?

    MARIE: Dalawa lang po.

    ELY: At least 3rd year na iyong panganay.

    PHILIP: Iyong isa, grade 4.

    GEORGINA: Ang tingin ko parang iyon ang huwarang pamilyang Pilipino, iyong nagsisikap sa negosyo, na umunlad iyong buhay pero hindi ipinapabayaan iyong pamilya.

    MARIE: Sa amin po, kapag summer, ang mga kabataan po namin, nagpupunta sila sa site, nananahi po iyong mga bata, imbis na naglalaro sila, nananahi sila para pagdating ng pasukan, mayroon silang pambili ng gamit. Tsaka kami rin po, kapag pasukan, iyong konti pong naiipon ng Kabibe, namimigay din po kami ng mga notebooks.

    ELY: Kasi iyong iba po nating mga kababayan, na kapag gustong magnegosyo, inuunahan na nila sa “Wala akong kapital para diyan”. Iyong iba, gusto na agad gumawa ng franchise ng kung ano-ano, iyong shino-shortcut. Pero hindi nga kaya kung wala ka.

    MARIE: Kami rin po iyong yung mga kababaihan na hindi talaga kayang manahi, tinutulungan din po namin sila na kung gusto niyong magtinda sa amin, binibigay po namin iyong mga paninda namin na wala kang nilalabas na puhunan. Kung ano lang po iyong maibenta niyo, iyon lang ang ibabalik niyo sa amin.

    ELY: Pero siyempre iyan po ay grupo ng mga kababaihan, pwede ba sumali kalalakihan diyan?

    MARIE: Puwede ho wala naman ho kaming pinipili.

    PHILIP: Sa amin ho sa TCC na po iyan sa The Council of Change of the Philippines na tinayo din po ng FEGABEN para naman po sa kalalakihan kasi puro kabibe na po.

    ELY: Sali kami ni Jopao jan sa KABIBE.

    GEORGINA: Si Nanay Marie at tatay Philip natulungan sila ngayon sila ang tumutulong.

    ELY: Ano po ang number para maisulat natin?

    MARIE: 09999329118

    ELY: Ulitin lang po natin 09999329118. Ilista niyo ho at magtext ho kayo sa kamila. Sagutin niyo ho pag may nagtext.

    GEORGINA: Parang may nagtetext na.

    ELY: Ulitin lang po natin 09999329118. So maraming salamat po at sa inyo pong binigay na inspirasyon sa ating mga kababayan. Ang bilis po ng oras di ba may mga nagtext po noong nakaraang Linggo, pwede ho nating idetalye ng kaunti para sa kaalaman ng ating mga nakikinig.

    GEORGINA: Di ho natin nakakaligtaang tugunan ang mga tinetext ho sa atin ng ating mga kababayan. Mayroon pong single mom, 70246 ang dulo ng number ang nanghihingi ng tulong para sa child support para sa kanyang anak dahil walang natatanggap sa kanyang ama. Ito po ay tinutulungan na ngayon ng Public Attorney’s Office dahil nakipag-ugnayan na po ang aming opisina sa PAO.

    Mayroon naman po mula sa Malolos city na nanghihingi ng tulong sa educational assistance na para sa indigent student, nakipag-ugnayan po tayo sa DSWD ng kanilang munisipyo sa Malolos.

    Mayroon din po tayo taga Lanao del Sur nagtatanong kung anong tulong ang ibibigay dahil hindi pa po dumadating ang kanilang 4Ps sa senior citizen at ito po ay nirefer na natin sa DSWD ARMM. Mayroon din tayo na nanghihingi ng assistance sa Lanao del Norte. Isang veteran, iyong tatay ho nila namatay na at hindi sila nakakakuha ng tulong. Mayroon ho tayong partner sa Philippine Veteran Affairs Office at ang number po nito ay 7887.

    Makakaasa po kayo lahat ng inyong mga pinapadala, bagamat limitado ang kakayahan ng aming opisina ay tututukan natin ito para mabigyan ng aksyon kung hindi man direkta ng Office of the Vice President ay sa iba’t ibang ahensya ng pamahalaan at private sector partners.

    ELY: Siguro po text lang po kayo at tawag sa aming palatuntunan at sa abot ng makakaya ng Tanggapan po ng Pangalawang Pangulo ay iyan po ay ibibigay. Sa mga ngayon lang po nakikinig ano, ulitin lang po natin ang ating text line 09214311044 at dito po sa ating textLENI 09088905364 09158985364 text lang ho kayo at ang pangalawang pangulo ay tutugon sa inyong mga tanong. Ok ang bilis po ng oras at ngayon po ay Father’s day so…

    GEORGINA: Babatiin ko po una ikaw, Ka Ely happy father’s day po sa ama ng ating bayan, Tatay Digong, Happy Father’s day po.

    ELY: At siyempre sa lahat po ng ating mga magigiting na sundalo mula sa mga opisyal sa mga heneral at maging hanggang sa mababang ranggo pangkaraniwang sundalo lalo na sa nasa bakbakan diyan sa Marawi city Happy Father’s day. Siyempre tayo po kayo sa tanggapan ng Pangalawang Pangulo at kami dito sa RMN ay sumasaludo sa kanilang kagitingan ang katapangan para maipagtatanggol ang ating bayan.

    GEORGINA: Sa mga sundalo lang mayroon po tayong na-meet na mga sundalo sa Marawi noong bumisita tayo noong Biyernes nagpapaabot din sila ng pagbati rin sa kanilang mga pamilya.

    Si Major Mocsana nagkuwento po sa amin kung gaano kahirap iyong ginagawa nila doon at nakakatuwa po na may mga sibilyan sila na na-rerescue. Sa katunayan noong papaalis sila, nagkaroon tayo ng pagkakataon na pasalamatan sila sa kanilang mga sakripisyo.

    ELY: Ito mayroon tayong text ngayon pakibasa natin siguro sa susunod nating palatuntunan ay puwedeng tugunan iyan ng ating bise presidente. Iyong last four ano lang.

    GEORGINA: Siyempre may bumabati na nagpapasalamat sa ating pangalawang pangulo na si VP Leni sa 2146. Sinasabi na pang masa ho itong ginagawa. Iyon naman ho ang gustong gawin ng ating pangalawang pangulo ang mapalapit ang programa ng pamahalaan sa mga nasa laylayan.

    ELY: Wala po ditong pulitika.

    GEORGINA: Public service lang. Sa 9459 ay humihingi po ng tulong sa gamot pang maintenance may sakit po sa prostate at sana po ay makabili ng gamot. Mayroon po kaming medical assistance tatawagan po namin kayo agad para maka-avail po tayo dito.

    Mayroon din pong bumabati sa iyo ng Happy Father’s day at bumabati din ng Happy Father’s day kay Secretary Delfin Lorenzana at sa ama ng ating bayan na si Tatay Digong mula po sa ating mga Dubredo supporters 9343 ang number niya.

    Panghuli, 6254 ng huling number ang kanyang hinihingi, isa siyang person with disability na gusto sana makapaghanapbuhay. Mayroon tayong mga partners diyan from Physicians for Peace na puwedeng tumugon at nangangailangan din ng tulong sa pabahay.

    Ito ho kahit na wala na sa HUDCC si VP Leni mayroon pa rin po tayong mga programa sa ilalim ng Angat Buhay.

    ELY: So iyon ho maraming salamat ho sa lahat ng nakinig sa atin. Wala na tayong oras pasalamat na tayo.

    GEORGINA: Nagpapasalamat ako Ka Ely nagkaroon ako ng pagkakataon na makasama ko kayo. Nag-enjoy po ako at sana po magkaroon pa ng mga susunod pa na pagkakataon pero huwag po kayong mag-alala sa susunod makakasama ninyo na ho ulit si Vice President Leni Robredo.

    ELY: Maraming salamat ho kay Ma’am Georgina at sa mga nakinig at mga bumati. Maraming salamat ho sa inyong lahat.

    Mabuhay po ang ating mga sundalo lalo na ang mga sumasabak sa bakbakan diyan sa Marawi city.

    Maraming salamat at magandang umaga Pilipinas.

    – 30 –

    Posted in Transcripts on Jun 18, 2017