This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    Press Conference of Vice President Leni Robredo Launching of Solid Leni Bicol

    Press Conference of Vice President Leni Robredo Launching of Solid Leni Bicol

     

    VP LENI: Ako na? Ayan, good morning! Good morning sa lahat. Marhay na aga—marhay na aga saindo gabos. Naoogma ako na mahiling giraray kamo primero uli kong iniyo after ako nagdesisyon… Nadadangog ako? Nadadangog? Maluya, ano? Ayan. Ayan, okay na? Naoogma ako primero kong uli ini matapos kan si announcement kang October 7. Actually, yaon ako digdiyo September 30—pinakahuri kong pag-uli, September 30. Dae pa ako nakakapagdesisyon kaidto pero kaskas si mga pangyayari after kaidto. Dae na ako nakapaaram saindo. Dae na ako nakapaaram kaya nagpapasalamat ako sa Solid Leni Bicol. Aram ko na haloy na kamo nagtatrabaho. Aram ko na haluy na kamo nagtatrabaho, dawa kan si mayo pa lang akong plano. Talagang naghihiro na kamo. So nagpapasalamat ako for organizing this presscon. Primero garo ining presscon after kaidtong announcement. Maogmang mahiling kamo. Personal akong magpapasalamat sa gabos na pagigibo nindo.

    Doon po sa mga kasama natin na hindi taga-rito sa amin, welcome sa Naga City! Pagpasensyahan niyo na na minsan ay magbi-Bikol ako kasi kinukuwento ko naman sa inyo na kapag kausap ko iyong mga taga-rito sa amin, parang sobrang alanganin na Tagalog iyong pinag-uusapan namin. So ayon, mabalos saindo gabos.

    MODERATOR: Salamat po na marhay, Vice President. Para po mapagbigyan iyong mga media people na magtanong, one question and one follow-up question to give others the chance, ano po. Pagpunta dito, magpapakilala ng kaniyang media outfit. So simulan ko po kay Boy Reyta.

    VP LENI: First honor si Boy.

    REPORTER 1: Ma’am, magandang umaga po, Madam President—Vice President.

    VP LENI: [chuckles] Morning, Boy.

    REPORTER 1: Ma’am—[inaudible]—Radyo Natin 89.5 at sa GMA News TV po. Ma’am, naglabas ka ng statement kahapon, ‘di ba, with regards sa vote-buying. May pinalabas din po ang COMELEC si—[technical lag]…

    VP LENI: Baka may ibang mic? Ayan, ayan. Ayan na lang, Boy.

    REPORTER 1: Okay, VP, naglabas po, Madam, ng statement kayo kahapon with regards to vote-buying. Mukhang nag-react dito si Spokesperson Jimenez and sabi niya, “vote-buying is still a COMELEC offense.” Any reaction po?

    VP LENI: Actually, Boy, iko-correct ko: hindi ako naglabas ng statement. Naimbitahan ako sa isang Zoom meeting with Kasambahays for Leni. About 1,000 kasambahays iyong nag-attend kahapon. Isa sa mga tanong iyong vote-buying. Marami iyong nag-repost ng sagot ko doon pero iyong iba kasi walang context. Iyong sinabi ko kahapon, iyong vote-buying mali iyon. Iyong vote-buying mali iyon pero over the years, very rampant siya dito sa atin. In fact, kahit dito sa atin—kahit dito sa atin very rampant ang vote-buying. Iyong frustrating sa lahat dito kasi hindi maayos iyong pag-implement noong regulations against vote-buying. Naalala ko noong kumandidato ako noong 2013 elections, nag-file ako ng case sa Prosecutor’s Office. Marami iyong mga ebidensya na nagkaroon ng vote-buying na na-dismiss lang iyong kaso. Nakailang eleksyon na tayo dito na nilalabanan natin iyong vote-buying. In fact, dahil hindi maayos iyong—hindi maayos iyong pag-police natin against vote-buying. Iyong mga volunteers natin, iyon na iyong mga gumagawa ng paraan kapag mayroon tayong naa-identify na vote buyer—alleged vote buyer—iyong ginagawa ng mga volunteers natin, binabantayan na iyong mga bahay nila para hindi maka-buwelo.

    So sa atin, aware tayo sa nasa batas. Hindi tayo masaya na hindi ito nae-enforce. Pero dapat bukas iyong mata natin sa realities on the ground. Bukas iyong mata natin sa realities on the ground. Kung hindi maayos iyong enforcement, ano ba iyong gagawin natin? Kung hindi maayos iyong enforcement, ano ba iyong gagawin natin? Ang dapat na ginagawa natin, na kahit may tumatanggap, dapat hindi susundan iyong boto na parang mayroon kang utang na loob doon sa nagbigay. Kasi kung namili ka nang namili, hindi ka pa rin panalo, ito iyong number one deterrent doon. So iyon iyong konteksto noon. Hindi natin kino-condone iyong vote-buying. In fact, isa tayo sa matagal nang nakikipaglaban laban sa vote-buying. Pero iyong hinihingi natin sa ating mga otoridad na sana iyong enforcement nito maging maayos. Kasi kung hindi maayos iyong enforcement, talagang iyong mga nagko-commit ng crime na iyon, hindi naman napaparusahan.

    Pero iyong sa akin, iyon nga, iyong realities on the ground dahil hindi maayos iyong enforcement, marami iyong nakaka-get away with it. Iyong sinasabi natin, iyong nakaka-get away with it, huwag sanang isipin noong mga nakatanggap na mayroon siyang obligasyon na iboto kung sino man iyong namigay. Ina-assure natin iyong mga tao na walang way para malaman nila kung sino iyong binoto mo kaya sana hindi iyon—kasi iyong vote-buying, kapag tumanggap ka ng bribe, for you to do a particular act, ‘di ba. Pero kung halimbawa binigyan ka—dapat sana hindi ka binibigyan, ‘di ba—pero kung nabigyan ka, dapat hindi ka ma-pressure into voting for that particular person para madala iyong taong iyon. Pero iyong number one pa rin, bawal siya. Kailangan i-enforce.

    REPORTER 1: Last question na lang po: Si Senator Manny Pacquiao may sinasabi na gusto niya ng face-to-face na debate. Any comment doon po sa sinabi ni Senator?

    VP LENI: Agree naman ako sa kaniya. Agree ako sa kaniya na maganda talaga iyong face-to-face na debate and tingin ko—ngayon kasi hindi pa naman official campaign period. Tingin ko dapat talaga face-to-face para iyong mga issues natutuldukan habang magkakasama kayo sa isang event. Kasi mahirap din kung ang debate social media. O mahirap kung iyong debate nagsasagutan lang kasi hindi nabibigyan ng linaw iyong lahat na issues. Hindi sabay-sabay iyong pagbibigay ng mga kandidato ng pakiramdam nila about certain issues. So tayo, nilu-look forward natin iyong mga face-to-face na debate. Agree ako kay Senator Manny.

    REPORTER 1: Thank you very much, Ma’am.

    MODERATOR: Maraming salamat, Boy Reyta. Susunod po si Danny Aurelio po.

    REPORTER 2: Madam [Vice] President, good morning.

    VP LENI: [chuckles] Good morning, Dan!

    REPORTER 2: Miss na miss ka namin. In spite na wala ka dito sa Bicol, nandiyan ang Solid Leni. Nandiyan ang volunteerism in the caravan without your consent. Now—[inaudible]—nationwide: Luzon, Visayas, and Mindanao, lumalabas na people’s movement. Kaya hindi po kami nagkakamali, bagay ang tawag sa iyo na “Madam President.” Madam [Vice] President, itong people’s movement na ito, patuloy ba tayong pupunta sa Malacañang?

    VP LENI: Actually, Dan, nagpapasalamat ako. Kasi if I am not mistaken, Solid Leni Bicol iyong pinaka-una talagang caravan. Bago nagkaroon tayo ng nationwide na caravan, dito sa Bicol nagkaroon ng simultaneous na lahat na provinces—lahat na provinces. At iyon ay wala kaming kinalaman. Iyong Solid Leni Bicol dito iyong nag-arrange ng lahat. At noong naging very successful siya dito, maraming mga lugar iyong nag-follow suit. Ito siyempre overwhelmed tayo. I think nasabi ko na ito sa ibang mga interviews in Manila na hindi natin inaasahan iyong—na ganito iyong reaksyon… na ganito iyong reaksyon ng tao. Ang inaasahan ko lang noon na kapag nag-announce kami, iyong supporters magiging masaya. Pero ‘di ba, binibiro nga tayo na, “3% lang kayo kaya hindi namin mararamdaman iyong lakas ng support ninyo.” Pero iyong mga nangyari in the past two weeks, nakakagulat. Nakakagulat in the sense na iyong day mismo ng announcement—iyong day mismo ng announcement nagulat kami na lahat na nasa social media—at least iyong mga circles natin—lahat gumamit na ng pink. Kinukuwento ko ito kasi iyong pink, hindi siya galing sa amin. Hindi kami iyong nagplano ng pink. In fact, kung nakita niyo iyong video ng aking announcement, naka-blue ako. Naka-blue ako noong announcement. Pero that morning, parang biglang pumutok iyong color pink. So kami, parang kami iyong sumunod. Kami iyong sumunod doon sa groundswell. Parang iyong nangyari, iyong pink parang siya na iyong symbol ng pagkakaisa ng ating iba’t ibang mga supporters.

    Pero iyong sa akin kasi, Danny, I think what makes this different, iyong sabi mo nga, people’s movement. Hindi lang ito—hindi lang siya simpleng isang grupo na sumusuporta sa candidacy ko. Pero iyong nakikita natin ngayon sa mga nakakausap namin, lagi akong nai-invite sa mga Zoom assemblies. Gulat na gulat kami kasi iyong 1,000 sa isang Zoom meeting, napaka-ordinaryo na ngayon. Sabi ko nga, parang nag-rally din ako sa isang malaking venue. Tapos ito, lahat ay initiative ng mga supporters. Sunod-sunod na in-attendan ko mayroong Doctors for Leni, mayroong Lawyers for Leni, mayroong Insurers for Leni—iyon iyong mga na-attendan ko. I am sure ang dami pa. Tapos iyon nga, kahapon, Kasambahays for Leni. Ang daming mga on their own, gumagawa ng mga sarili nilang initiative. And ang tingin ko, iyon nga, what makes this different is invested iyong mga tao na laban din nila ito. Hindi lang siya simpleng tumutulong sa isang kandidato. Pero iyong pakiramdam ng lahat, “laban namin ito kaya invested kami.” Iyon iyong nakikita namin na nangyayari ngayon.

    Actually, good problem kami ngayon. Bakit good problem? Kinukulang kami ng oras to meet with everyone online. Kasi alam naman natin na ang daming mga bawal ngayon. Pero from sun up to sun down, hanggang hatinggabi, ang daming mga groups na nag-o-organize among themselves and nagpe-pledge ng support. Sinasabi ko naman ito lagi na, totoo na iyong opponent natin matagal nang nakapaghanda. Maraming resources, organized na masyado kasi anim na taon nang naghahanda. Mahirap siyang sabayan sa laban niya. Pero kung ang tao mismo iyong gagalaw, para sa akin, no amount of resources, no amount of machinery, no amount of preparation iyong tatalo sa lakas ng taumbayan. So kung ito ay masustain natin until election time, mayroon tayong laban.

    REPORTER 2: Madam [Vice] President, last question, sakaling nandiyan si Secretary Jess—[inaudible]—anong sasabihin mo kay Secretary Jess? Masasabi kaya ni Secretary Jess na, “Ikaw Secretary at ako magtatakbo?” [laughter]

    VP LENI: Hindi, alam mo, Danny, sasabihin ko rin siguro sa kaniya, “bakit mo kasi kami iniwan?” Kasi kung siya sana nandito, siya sana ito. Mas madali iyong supporter lang ako. Alam niyo naman, ‘di ba, all the years na naka-anim na eleksyon iyong asawa ko, mas sanay ako na ako iyong nasa background. Siguro—siguro kung buhay iyong asawa ko, ako rin iyong behind sa Solid Jesse Bicol. Mas madali sana iyon for me. So siguro, kung makausap ko siya—at iyon iyong lagi kong sinasabi: “bakit mo kasi kami iniwan?”

    MODERATOR: Salamat. Sunod po si Donna Cañeva, Radyo Bicolano.

    REPORTER 3: Good morning po! Good morning, everyone. Donna Cañeva po from Radyo Net 25. Vice President, puwede po ba namin kayong mahingian ng reaction regarding po—parang may gustong baguhin sa ating election laws and parang ginigisa iyong substition. Ano po ang reaction niyo rito?

    VP LENI: Ako, agree ako. Agree ako na kailangang i-revisit. Agree ako na kailangang i-revisit kasi since 2016, parang naaabuso. Parang naaabuso itong provision on substitution. Alam natin kung bakit may provision na ganiyan. Kasi kung mayroong hindi inaasahang pangyayari, mayroon dapat na probisyon sa ilalim ng batas na ina-allow iyong substitution. Pero nakita natin iyong nangyari noong 2016, nakikita natin ngayon, naaabuso siya in the sense na may mga placeholder na nilalagay. Hindi naman iyon iyong intent ng batas. Iyong intent ng batas, siguraduhin lang na kapag may nangyaring hindi inaasahan, mayroong remedy. Pero ngayon, iyon nga, eh, kahit hindi naman desididong kumandidato, may hinihintay lang na ibang magdesisyon, maglalagay ng placeholder. And ang pakiramdam ko, inaano niya, eh, parang mockery siya ng election laws natin. So ako, agree ako na kailangan i-revisit. Agree ako na mayroon pa ring provision on substitution pero dapat i-limit iyong dahilan kung kailan siya i-a-allow.

    REPORTER 3: So mayroon pong pormal na magpapasa or gumawa ng way para mabago pa, ma-revisit. So mayroon po kayong plano to support talaga?

    VP LENI: Oo naman.

    REPORTER 3: Thank you!

    MODERATOR: Ang sunod po si Grace Inosentes ng DWNX.

    REPORTER 4: Good morning, Ma’am!

    VP LENI: Hi, Grace!

    REPORTER 4: Grace Inosentes of RMN Naga. Ma’am, iyong traditional na way ng kampanya dito po sa atin iyong kapag dumarating iyong mga national candidates, supported siya ng mga local officials at local leaders. Sa punto po ngayon, nakikita namin na parang—siguro iyong last election po na magkandidato kayo ng Vice President, ganito po iyong sistema ng kampanya. Pero iba ngayon iyong scenario sa atin. Sa mga pinupuntahan po niyong lugar dito sa atin, lumalabas na backed po kayo ng tao. Sa tingin niyo po ba, VP, mas madali po ba iyong ganitong laban na wala masyadong involvement iyong mga local leaders pero nandoon po iyong taom kumpara po doon sa last na pagkandidato niyo po as Vice President ng Pilipinas? Thank you po.

    VP LENI: Actually, Grace, parang case-to-case ngayon. Hindi gaya noon kasi dati, admin candidate ako so maraming mga lugar na kapag pumupunta ako, wala na akong masyadong aasikasuhin kasi iyong local official na nandoon, siya na iyong mag-aasikaso ng lahat. Ngayon, iba. Ngayon iba kasi hindi ako admin candidate. Hindi ko inaasahan na maraming local officials iyong maglalakas-loob na sumuporta dahil sa political situation sa ating bansa. Pero ako kasi, lagi ko namang tinitingnan na kapag mayroong mga hindi mangyayari, mayroong mas magandang mangyayari. Meaning to say, iba ito in the sense na tao na iyong nag-organize among themselves kahit walang local official. In fact, marami kaming tawag na nakukuha sa mga local officials. Ang sasabihin, “papunta na sana ako doon sa isang kandidato pero iyong mga constituents ko, ikaw talaga iyong gusto.” Marami na iyong ganiyan. So sa akin, maganda siya in the sense na iyon naman iyong paniniwala natin from the very start. Halimbawa, dito sa atin sa probinsya natin, kahit naman noong kumandidato akong VP, wala akong masyadong--[technical lag]—dito sa atin kasi iba-iba iyong politika dito sa atin. Pero overwhelming iyong panalo ko rito. Overwhelming iyong panalo ko rito. Halimbawa, even in the past elections na hindi ako kandidato, iyong example na lang natin, halimbawa iyong pinaka-last natin na eleksyon, 2019, ‘di ba? Iyong pinaka-last natin na eleksyon, 2019. Among the local officials, kaunti lang kami na sumuporta sa Otso Diretso dito sa Bicol. Pero kapag titingnan natin iyong Bicol votes, overwhelming. Lalo dito sa Camarines Sur, overwhelming iyong support sa Otso Diretso. So pinapakita na siguro iyong support ng local officials nakakatulong, pero hindi siya iyong—hindi siya indispensable para makuha mo iyong suporta ng taumbayan. So, okay pa rin na sinu-support tayo ng local officials kasi napapadali iyong mga kailangang asikasuhin. Pero kung walang support iyong local officials, okay pa rin. Kasi halimbawa ito, iyong motorcade dito sa buong Bicol, sobrang successful kahit kaunti lang sa local officials iyong sumuporta, na mas nararamdaman natin iyong lakas ng taumbayan. And ang napansin ko, parang mas ganado iyong taong gumalaw kapag alam nila na sa kanila nagsisimula iyong lakas. Iba kasi iyong galaw noong sumusunod lang—sumusunod lang sa kumpas ng isang namumuno. Pero dito sa atin, parang lahat lider, eh. Dito sa atin parang lahat lider. Iyong mga tumatawag sa amin na, “Mayroon din kaming ginawa na sarili namin.” Hindi naman ito mga local officials, mga community leaders ito, mga ordinaryong tao pero mas masigasig. So iyong sa akin, while ideal na mayroong support from local officials, pero paminsan kasi ano rin siya, eh, mga blessing in disguise.

    REPORTER 4: —ng laban niyo ngayon compared sa vice president. Anyway, nakikita po natin na talagang iyong mga tao mismo iyong nagpapagawa ng stickers, naglalagay ng mga tarps—

    VP LENI: Oo, wala pa kami. Actually, Grace, nahihiya na nga kami kasi ‘di ba nagdesisyon ako 11th hour. So wala pa talaga kami. Wala pa kaming headquarters, wala kaming tarps, wala kaming kahit ano. Pero iyong araw na nag-announce ako, parang all of a sudden handa na iyong mga tao. All of a sudden iyong iba—halimbawa, iyong Solid Leni Bicol, hindi ko alam kung kailan kayo nagpagawa niyan. Kasi noong last ko silang kausap, tinapat ko sila na hindi ako kakakandidato. So ang usapan nga namin, kung ano ang desisyon ko, magiging supportive sila. Pero the day I announced, parang ready na. Tapos kapag nakita niyo, iba-iba iyong mga designs na lumalabas. Bawat lugar, iba iyong design. Pati iyong mga jingle, iba. Pati iyong mga tagline, iba. Iyong mga grupo, iba. And I think, iyon iyong beauty ng movement. Parang hindi siya conventional na kampanya. So kami, ni-request ko rin ito sa campaign team na, “dahil nauna sa atin iyong tao, puwede bang tayo iyong sumunod sa kanila?” Gusto kong sabihin, “okay naman na ino-organize natin iyong iba’t ibang initiatives, pero mas mabuting bigyan ng buwelo—bigyan ng buwelo iyong mga grupo to do what they want to do, as long as mayroon nang mga pamantayan na mga sinusunod.” Parang hindi dinidikta ng campaign headquarters kung ano iyong gagawin pero iyong tao mismo ang nagdedesisyon. And surprisingly—tama iyong sabi mo, Grace—ang pakiramdam ko, sobrang mas magaan ngayon. Sobrang mas magaan ngayon compared noong 2016. Kasi ito nga, marami talaga iyong—marami talaga iyong volunteers. Kinukulang kami sa oras to meet with everyone.

    MODERATOR: Ang susunod po si Myra Revire, Radyo Pilipinas.

    REPORTER 5: Good morning po, VP.

    VP LENI: Hi, My.

    REPORTER 5: nakaabot na po sa kaalaman niyo– Nakarating na po sa kaalaman n’yo iyong boycott call? Somewhere in Iloilo, na parang may mga restaurant doon, may mga business na parang tinatawagan yata daw allegedly ng mga supporters niyo po, na sinasabing mayroon silang business list na nagsu-support kay BBM. Marami pong mga restaurant na maraming reservations na nagpa-cancel na po kasi sumusuporta sila sa kalaban niyo. Iyong comment niyo po, VP.

    VP LENI: Actually, isa lang iyong alam ko, kasi tinag ako sa Facebook about it kagabi. Parang iyong kuwento yata sa Facebook, mayroong isang restaurant na allegedly, iyong pumunta doon si BBM, doon sa restaurant na iyon nag-meet tapos mayroong isang grupo na supporters ko na may call nga na huwag nang i-patronize iyong restaurant. Ako, na-alarm ako noon. Na-alarm ako kasi hindi naman natin—hindi natin ine-encourage iyong mga ganitong actions. Kaya nga, kung napapansin niyo, nag-e-exert ako ng effort na magpahayag sa mga supporters na huwag nating tularan iyong style ng iba. Na tayo—kaya ‘di ba parati kong sinasabi iyong term na “pagmamahal”? Mayroon tayong mga differences sa paniniwala. Mayroon tayong differences sa choices kung sino iyong susuportahan. Pero dapat hindi natin ini-impose iyong choice natin sa iba. So kagabi, na-alarm ako about it. Noong naka-tag ako, actually, pinaabot ko—pinaabot ko iyong concern kay Mayor Jerry Treñas ng Iloilo. Tinatanong ko siya kung totoo bang mayroong ganito. Sabi ni Mayor Jerry, he will issue a statement na hindi natin kino-condone iyong ganiyan na action. Kasi kontra siya sa—kontra siya sa tinutulak natin. Ang tinutulak natin, mas maging inclusive, na hindi tayo mag-astang troll. Na kung may mga tao na iba ang choices igalang natin. Kung sa palagay natin iyong choice niya, iyong desisyon niya naka-base sa maling impormasyon, i-correct natin iyong maling impormasyon, pero hindi natin i-impose iyong kagustuhan natin sa iba. So sa akin, dapat hindi natin ine-encourage iyong ganito alam ko na kapag eleksyon, maraming mga—maraming divisiveness ang nangyayari, pero tayo naman, lagi nating pino-promote iyong pagkakaisa. At iyong pagkakaisa, dapat ngayong kampanya simulan na, hindi iyong after the campaign. Na kahit iba-iba iyong ating paniniwala, respetuhan tayo. So sa atin, hindi natin kino-condone iyong ganoon na actions. Kung totoong may kumakalat na ganoon na may calls for boycott, hindi natin siya ine-encourage kasi kontra nga ito sa paniniwala natin na dapat kampanya pa lang, nag-e-exert na tayo ng effort na magkaisa lahat.

    REPORTER 5: Follow up na lang po VP, alam namin na bago ka nag-file ng COC, parang hinihintay mo yata na mag-file si BBM? May mga nagsasabi na iyong kasalanan daw ng ama, hindi naman kasalanan ng anak. Tapos, sunod sa follow-up, local naman, ano po iyong masasabi niyo tungkol sa papalitang pangalan ng, ano ba iyon, LRB University of Agriculture, isa sa mga nasa laban na ito si Cong. Gabby. Thank you, VP.

    VP LENI: Actually, iyong laban nating ito, hindi naman about a particular person. Iyong laban nating ito is so much more than Marcos. Lagi ko naman itong inuulit, ‘di ba, na iyong laban natin, wakasan na iyong lumang klase ng pulitika na siya iyong nagdadala ng kahirapan sa bansa natin, na wakasan na iyong klase ng pamumuno ng isang klaseng pamumuno na matino at mahusay. Iyon iyon pinaglalaban natin.

    Iyong sa local mong tanong, aware ako doon sa issue, pero as in all my other—iyong lahat na stand ko about similar issues, whether sektor iyon, paaralan o kung ano man na organisasyon, iyong dapat na nagde-desisyon iyong apektado directly. So halimbawa, kung ire-rename iyong CBSUA, kung ire-rename siya ang una sigurong tanong, ano iyong pakiramdam ng paaralan mismo? And kapag paaralan, ang gusto sabihin nito, administrators, iyong mga staff, iyong mga estudyante, iyong mga teachers, iyong alumni. Ano ba iyong pakiramdam nila about this matter? Pero para sa akin, lagi naman akong kontra na—napansin niyo naman, ‘di ba? Napansin niyo naman na in all the time na pulitiko iyong asawa ako, at saka ako naging congresswoman din, sa lahat na projects namin, wala kayong makikitang pangalan namin. Hindi kami naglalagay ng tarps. Wala kaming pinipintang pangalan sa kahit anong programa—proyekto namin. Actually, iyong gymnasium natin, naging Jesse Robredo Coliseum lang iyon after namatay iyong asawa ko. Naalala ko, ni-rename iyong coliseum, ika-40th day niya ba? Hindi ko maalala. Pero noong nabubuhay pa siya, walang ipinangalan sa kaniya. So iyong sa akin… iyong sa akin, dapat binibigyan ng espasyo iyong directly affected kung ano iyong pakiramdam nila about the matter. So ito, na-discuss ko ito kay Congressman Gabby, and sinabi ni Congressman Gabby na iyong mga… iyong mga maaapektuhan, kontra sila sa pagpalit ng pangalan. So para sa akin, iyon iyong mahalaga, ano iyong pakiramdam nung maapektuhan?

    MODERATOR: Thank you very much, Ma’am. Si Antonette Eduardo ng Radyo Natin.

    VP LENI: Hi!

    REPORTER 6: Good morning, Madam VP Leni. I’m Antonette Eduardo po from Radyo Natin 89.5 Naga. We all know po how crucial election 2022 is for nation-building. In fact, ngayon na naglabas po kayo ng file for candidacy, ine-expect natin po na iyon mga pulitiko, alam na nila kung sino ang makakalaban nila so that they are able to prepare. Alam na nila kung ano ang ia-anticipate. But just reading the news recently, if we watch the news or read the news, maraming naglalabasan na parang hindi pa final iyong pagkakandidato ngayong presidentiables. We see sa news, we see Presidential daughter, Sara Duterte, she had a photo with Bongbong Marcos, a presidentiable. And days after that, she had a photo with Bato Dela Rosa, also a presidentiable. So there are these rumors, there are these talks going on na puwede ngang mayroong substitution as we’ve discussed a while ago. How does this affect your candidacy, Madam VP? Are you affected by this? And how do you intend to go about these issues going on sa news po?

    VP LENI: Sa amin kasi—ako, hindi ako apektado. Klaro naman sa akin from the very start na I can only speak for myself. Hindi ko naman hawak iyong desisyon ng ibang tao. And sa akin, napapansin niyo naman siguro, the way this campaign is going, mas iyong focus talaga, ordinaryong mamamayan. So hindi kami apektado ng whatever movements iyong nangyayari. Kami talagang iyong pinagkakaabalahan namin ngayon, how to organize the many volunteers that are committing to helping the campaign. Kinukulang na kami ng oras, so wala na talaga kaming oras para pakialaman pa iyong ginagawa ng iba.

    REPORTER 6: That’s good to hear po, Madam VP.

    Follow-up question lang po, aside from that po, we see online, kanina po na-mention na din, madaming black propaganda—if we may call it—na nagpapalabas na mayroon pong, like, I don’t know if it’s a sticker or just a flyer na pino-promote iyong candidacy mo. And beside that flyer, there’s a pink mask and then nakalagay there’s a 100 peso bill, if I’m not mistaken, na pinapalabas na mayroon pong kumbaga iyong sa kampo ng iyong kandidatura or iyong mga supporters mo na they ’re buying votes. And puwede po kasi mapahina nito iyong loob ng supporters mo. How do you wish for them to respond to certain issues such as this, kasi alam natin na puwede pa rin magpatuloy. And you, personally, Madam VP, how do you respond to this mga pinapalabas sa social media?

    VP LENI: Actually, first time kong nakita, after nung very successful na nationwide caravan. First time ko siyang nakita na pinapalabas, kaya maraming sumali, dahil binayaran. Iyong first reaction ko, natawa ako. Natawa ako kasi, sabi ko nga, ako pa talaga iyong mamimili ng boto? Ako pa talaga iyong mamimili ng boto, na wala nga akong—alam ng lahat na volunteers na sila iyong gumagastos, eh. Halimbawa, iyong Solid Leni Bicol, lahat iyan, wala akong ambag ni piso. And all over the country, magsabi kayo ng isang grupo na may natanggap na galing sa amin, wala talaga. So kung iyong volunteers nga, hindi namin natutulungan, bibili pa ba kami ng boto?

    So para sa akin, cheap shot. Pero, again, kailangan din seryosohin, kasi may mga taong hindi tayo masyadong kilala na puwedeng mapapaniwala. Marami tayo ngayon, iyong Lawyers for Leni na nagvo-volunteer. Nagvo-volunteer. They’re setting up a system na iyong mga fake news ay ma-bring to their attention para may magawa sila na legal action. So ngayon, ang alam ko—operating sila independently. Ang alam ko, iyong mga lumabas tungkol sa pagbayad allegedly para sumama sa caravan, ito ay iniipon na nila. Iyong mask, hindi ko pa iyon nakikita. Pero tingin ko kasi, wala namang maniniwala kung kilala ako. Wala namang maniniwala kasi kung mananalo ako dahil nagbayad ako ng kung sino para bumoto sa akin, huwag na lang sana akong kumandidato, ‘di ba? Kasi kung kakandidato ako, dapat iyong mandato ko dahil sa paniniwala sa akin. Hindi dahil may binili akong boto. So sa akin, una, hindi ako bothered doon sa mga nakakakilala sa akin kasi alam kong hindi sila maniniwala. Pero nagwo-worry pa rin ako, kasi over the past five and a half years, marami iyong mga black propaganda sa akin na pinaniwalaan ng iba kasi wala kaming ginawa. So ngayon because we have a lot of volunteers who are willing to take on the fight, mas confident kami na may aaksyon na talaga dito.

    REPORTER 6: Thank you, Madam VP. God bless po.

    VP LENI: Salamat.

    MODERATOR: Salamat po marhay. Aram po nindo, dapat ding pasalamatan ang Bigg’s [Diner] sa pag-accommodate sa satuya kay VP Leni.

    VP LENI: Thank you, Carlo. Ayon si Carlo, naka-pink. Salamat, Carlo. [laughter]

    MODERATOR: Salamat po sa pink. Tama po, kanina, sinasabi ni VP na puro volunteers. Pero magayunon po ang ulay-ulay. Karon sa—[inaudible]—may last three questions na lang po, ano. So—[inaudible]—Melvin Machado.

    REPORTER 7: Ma’am, good morning. Melvin Machado ng DWIZ.

    VP LENI: Good morning.

    REPORTER 7: Ma’am, isang tanong lang. Maraming pumupunta sa Bicol na kumakandidato. Noon pa man, pumunta na, bumalik ulit. Dalawang issue lang palaging ibinebenta sa mga Bikolano. Iyong pagpababa ng elektrisidad, at iyong PNR. Iyon pong dalawang issue na ito ay, iyon pa rin po ba ang dapat na—kumbaga, nasa top list po ba ng prayoridad ng mga programa ng gobyernong nasyonal para sa Bicol? Thank you po.

    VP LENI: Ako, iyon pa din iyong—hindi lang iyon. Pero iyong dalawang iyon ay dapat priority na gagawin for Bicol. Kaya ko sinasabi na hindi lang iyon, kasi marami pang iba na kailangang gawin. Halimbawa, iyong pagsiguro na iyong highway papuntang Bicol, maayos na. Lagi ko itong ikinukuwento sa inyo, ‘di ba, na every time pumupunta ako sa North, sumasama iyong loob ko na—sumasama iyong loob ko dahil sa inggit. Na ang dami nang highway papunta sa North, pero iyong papunta sa South wala pa talaga. Alam niyo naman na laging akong land travel, eh. Bihirang-bihira ako mag-eroplano. So iyong kapag uuwi na mahirap pa rin until now, nakakasama siya ng loob na hindi inaasikaso. So ako, kapag binigyan ako ng pagkakataon, iyon iyong pinaka—isa sa pinakaunang aasikasuhin, not just for myself, pero alam natin na iyong Bicol, gateway siya to the Visayas and Mindanao. Iyong mga—iyong mga kababayan natin sa Visayas and Mindanao na hindi nakaka-afford ng plane ticket, nagba-bus iyon, eh. ’Di ba, nagbu-bus, nagfe-ferry, na napakahalaga sa kanila na maayos iyon. Iyon iyong number one.

    Iyong number two, iyong PNR, napakatagal na natin itong pinapakipaglaban. In fact, ako iyong principal author noong 16th Congress noong bill extending the life of PNR. Kasi iyong previous administration, mayroon nang programa for PNR. Very hopeful ako. Very hopeful ako noong nasa Congress pa ako na itutuloy-tuloy na iyon. Itutuloy-tuloy na siya dahil ano na, eh, nakakasa na siya. Dapat sana, iyong pinaka-feasibility study, matatapos na noong 2017. Tapos kung itinuloy-tuloy iyon, ngayon sanang 2022 ay mayroon na tayong tren na masasakyan. Pero dahil pagpalit ng administrasyon, nabinbin ulit siya. Hindi na naman naasiksaso. Bakit napakahalaga sa atin ng PNR? Una, iyong transport hindi lang ng passengers, pero iyong transport ng goods and services. Hindi tayo nakakapag-compete. Hindi tayo nakakapag-compete sa ibang mga lugar dahil sobrang mahal. Sobrang mahal ng pag-transport ng goods and services. Pero kung naaalala natin, iyong mga ka-edad ko rito, kung naaalala natin, noong may PNR pa tayo, iyon sana iyong pinakamurang means of transport, kahit sa passengers. Naalala ko, college ako—hindi, kahit pala—parang iyong last kong sakay sa PNR iyong 2012, iyong bago namatay iyong asawa ko, Palarong Pambansa sa Dagupan. Naalala ko, nag-PNR kami ng swimming team, eh, hanggang Manila. Ano talaga siya, una, safe. Pangalawa, mura. Talagang kailangan asikasuhin na. Pero kapag hindi desidido—kapag hindi desidido iyong pag-asikaso, hindi siya sustainable. Aasikasuhin sandali, masisira ulit. Iyong preparation ng pag-asikaso ng PNR, ang dami nang efforts na ginawa. Nakita ko si Angel—nasaan si Angel? Si Angel nandiyan. Alam ni Angel pati iyong pag-clearing ng right of way, inasikaso na dati. Tapos noong nabinbin na naman iyong project, nagbalikan ulit iyong mga nalinis. So sa akin kasi kapag walang political will nito, hindi talaga siya magagawa. Iyong power, matagal na din natin iyong problema. 

    In fact, kung naalala niyo—kung naalala niyo, noong buhay pa asawa ko, isa ito sa mga pinaka pinapaglalaban niya. Iyong pakikipaglaban sa power, naalala ko, nagtatrabaho pa ako sa Bicol River Basin Development Program Office. Isa ito sa mga advocacies. Pero ito kasi, hindi natin mare-resolve kapag aasikasuhin natin iyong dito lang sa atin. Iyong pag-asikaso ng power, kailangan national policy siya. Iyong pag-asikaso ng power, hindi siya—para sa akin, iyong pag-asikaso ng problema sa energy, hindi siya puwedeng Department of Energy lang, pero dapat kasali din iyong Department of Natural Resources. Kasi dapat iyong paggawa ng roadmap, tine-take into consideration iyong environment, tine-take into consideration iyong overall effect nito. Kasi alam natin na one of the reasons why hindi din tayo nakapag-compete, kasi una, mahal iyong kuryente. ‘Di ba isang bagay ito na masama iyong loob ng mga Bicolano kasi source ng kuryente iyong Tiwi Geothermal, pero—and yet, mahal tayo. Mahal tayo even compared to other places. So kailangan siyang asikasuhin pero hindi siya dapat asikasuhin separate doon sa iba. Iyong brownouts sa atin. Iyong brownouts sa atin, napaka-regular occurrence, na isa siya sa mga dahilan kung bakit hindi tayo makapag-attract ng maraming investors dito. Kasi we have to contend with iyong unreliable na power supply. Maraming kailangang asikasuhin. In fact, last week, kausap ko iyong mga partylist congressmen na sila iyong nagrerepresent sa power sector. Kausap namin sila to help us na gawin iyong nationwide policy pagdating sa energy at saka sa kuryente.

    MODERATOR: Okay po. Hingi po tayo ng paumanhin kasi napakarami pang magtatanong sana. Pero last question na lang po ito. Very sorry sa mga excited pa po magtanong. Si Mike Marfega po.

    REPORTER 8: Ano, parang save the best for last ha?

    VP LENI: [laughter] Hi Mike.

    REPORTER 8: Anyway, good morning , VP. Mike Marfega ng Bossing FM, and ang question ko lang is, VP, tapos na po iyong unity talks sa national level so may mga nababasa kasi ako sa mga balita tungkol sa pag-express ng support ng mga local officials sa kandidatura po ninyo ngayon. So ano po iyon, parang gustong sabihin, tapos na iyong unity talks sa national level, papunta naman tayo sa local level?

    VP LENI: Iyong sa akin naman, iyong attempt to unify, dapat tuloy-tuloy siyang initiative. Hindi gustong sabihin na hindi na-unify iyong mga Presidential contenders, nag-fail na iyong unity talks. Siguro nag-fail lang into coming up with a unity ticket. Pero tuloy-tuloy lang iyong unity talks. In fact, naging very controversial iyong choice natin sa Senate slate. Pero iyon ay bahagi—bahagi iyong ng unification attempts. Iyong pagkaisahin iyong iba’t-ibang mga paniniwala. Kasi iyong paniniwala natin na it is only through that na ma-a-achieve natin iyong pagkakaisa ng taong bayan. Parati natin itong—kahit nasa gitna tayo ng election fever, iyong palagay natin, kailangan umpisahan na iyong pag-repair ng divisiveness sa atin. Na bigyan tayo ng lakas ng loob na—hindi lang lakas ng loob, siguro iyong compassion, iyong empathy, iyong understanding na i-bless tayo noon para bukas tayong pakinggan iyong paniniwala ng ibang tao na hindi natin kapareho. Kasi for a very long time, masyadong polarized iyong lahat na grupo. Gustong sabihin na masyadong polarized, kapag ito iyong paniniwala mo, hindi ka na dapat maging bukas sa paniniwala ng iba. Iyon iyong ina-attempt natin na gawin kahit nasa kampanya tayo. Iyon naman iyong sinimulan ko since nitong July, na mag-attempt na kausapin as many people as possible, as many groups as possible, na kapag mayroong ground para magkaisa, kahit magkaiba iyong pinanggalingan ay magiging bukas tayo.

    REPORTER 8: Ma’am, are you surprised that at this point in time, masyado pang maaga pero iyong mga local candidates ay talagang nagbibigay na ng support despite the—si Mayor [Oscar] Moreno has supported [you]—

    VP LENI: Actually, medyo nagulat kami kasi alam ko—aware ako kung gaano kaiba iyong political situation ngayon. Naiintindihan ko iyong mga kandidato—iyong mga local candidates—may pagalinlangan na maging open sa suporta nila sa akin dahil siyempre, kailangang aware sila na baka may masamang repercussions para sa kanilang pagkandidato. Kaya every time na may local candidate na openly nagsu-support sa amin, grabe iyong value na binibigay namin kasi alam namin na marami siyang gini-give up para doon. Actually, iyong support ni Mayor Oca Moreno, nagulat tayo. Kasi noong pumunta ako sa kaniya, talagang pumunta ako para courtesy call kasi mayroon kaming Vaccine Express doon na partner namin iyong civil society sa Cagayan de Oro at saka tinulungan tayo ng LGU. So pumunta ako, [it] was just to thank him na tinulungan tayo to roll out the Vaccine Express. Pero nagulat tayo na pagpunta ko roon, sabi niya susuporta siya. And in fact, pag-alis ko, nakita ko same day nag-issue na siya ng public statement supporting me. Ano iyon, iba iyong partido. Si Mayor Jerry Treñas ng Iloilo napakalaking tulong na very early in the campaign—hindi pa nga nag-uumpisa iyong official campaign—nagpahayag na ng suporta. Hindi ko rin ine-expect na this early, magiging public na kasi iba rin iyong kaniyang partido.

    So tingin ko, nakatulong din na tumakbo ako as Independent kasi iyong pagtakbo ko as Independent, parang symbolic siya na bukas kami kahit kanino, na handang makipag-usap at makipagtulungan. So walang pag-alinlangan iyong iba kahit ibang partido na makiisa sa atin. Marami pang ibang lumabas. Halimbawa kahapon or the other day, si Mayor [Jimmy] Fresnedi ng Muntinlupa nagpahayag din. Marami pang ibang mga mayors, maraming ibang local officials, vice mayors, councilors, board members. Ang iba nga hindi ko pa nakausap pero may mga nagpapadala sa akin ng screenshot ng pino-post nila sa Facebook na sobrang vina-value namin kasi alam namin na hindi siya madali—hindi siya madaling gawin and yet, ginagawa nila.

     

     

    - 30 -

    Posted in Transcripts on Oct 27, 2021