This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    Q&A with Vice President Leni Robredo FSA (Filipino Shipowners Association) Virtual Session with VP Leni Robredo

    Q&A with Vice President Leni Robredo
    FSA (Filipino Shipowners Association) Virtual Session with VP Leni Robredo


    [START 00:00:00]

    CHRISTIAN ESGUERRA: Maraming Salamat po Vice President Leni Robredo for that very detailed at magaan sa pakiramdam na you got initiated in this industry, in this particular issue. I guess this should me-made as– this should be mainstream further as a campaign issue kasi nga napakahalaga ng industriya. Pero correct me if I'm wrong, I haven't heard much about this coming from the other candidate aside from you. And number two po, we know that if elected president arami kayong magiging priorities, maraming mga kakalabit sa inyo for your attention, where will this figure, the maritime industry, the focus industry that you mentioned in your list of priorities po?

    VP LENI: Ako siguro just to give you context, Christian, kasi 'di ba, nagsimula 'yung kampanya, nasa gitna pa tayo ng pandemic, so kami, as we go around, talagang 'yung nakikita– mga naririnig namin pinaka kailangan talaga ngayon lahat trabaho, and we are not just talking of any kind of job pero yung trabaho talaga na magbibigay ng disenteng pamumuhay sa bawat Pilipino. So, we started consulting with a lot of people, and you know, when we started consulting a lot of people, alam natin na extraordinary 'yung time na 'yun. 'Yung lumalabas talaga isa sa mga ang laking opportunity for us, tawag natin dito blue industry pero with particular focus on the maritime industry. Isa siyang wellspring ng marami pang opportunities na pwedeng manganak. Pero ang pakiramdam natin hindi siya nabibigyan ng proper attention. so we started consulting with people from the maritime sector, halimbawa si Cong. Jess Manalo, we have had so many meetings with him already. We also had meetings with several economists, para tulungan tayo how to craft the, hindi lang motherhood statement pero ano bang mga industriya ang kailangan nating tutukan.

    So, pag tiningnan niyo sa website namin 'yung lenirobredo.com, meron doong isang portion, I think we made this public late November or early December, 'yung Hanapbuhay Para sa Lahat plan. 'Yung Hanapbuhay Para sa Lahat plan, pag nakita niyo 'yung ano ba 'yung industries ‘yung tutukan, number one 'yung maritime. Talagang number one 'yung maritime doon, amd 'yung pag desisyon nito was a product of the many consultations that we did. So, we did this in view of the fact that our country has become the largest source of seafarers in the world. Nagyon yata, iba iba 'yung figures na nakikita ko pero around 700,000. Actually, kagabi may nakita ako, more than 800,000 deployed on domestic or foreign-flagged seagoing vessels. Parang 25% ba of all the seafarers around the world are FIlipinos. And like I said they have always been the source of national pride. Ang tawag nga sa kanila sailing ambassadors of the Philippines di ba? Because they have demonstrated the best of the Filipino in their profession. gaya ng sabi ni Congressman Jess kanina, sila 'yung preferred seafarers of choice in the global maritime community. And you know, the maritime industry has always been a source of well-paying jobs for Filipinos, na halimbawa last year our overseas Filipino seafarers or global maritime professionals remitted over 6.5 billion dollars. And with government support, pinag-usapan na namin 'to ilang beses nina Congressman Jess and some of the other economists that we have been talking to, kinukwenta namin, pag binigyan ng maraming buhos na tulong kaya na hanggang 12% of GDP ang puwedeng ma-contribute ng industry na ito.

    And we also recognize the importance of this industry from its role in the global trade with goods. Around 80% by volume and 70% by value is being carried by sea, how it connects us to international trade while also linking our islands, which is a need in a archipelagic country like the Philippines. So ano talaga Christian, the opportunities abound pero ang reality hindi natin mama-maximize 'yung opportunities kung kulang 'yung tulong na gagawin ng gobyerno. And if I wlll be given the chance to lead the nation, ito talaga 'yung top priority natin.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Sige po isa isahin po natin Vice President 'yung mga detalye na ibinigay niyo as to how to achieve that 12% of the GDP ano. Some people might be thinking napaka ambitious pero sabi niyo very reachable. Doon sa pag-aaral niyo po, when can this be achieved for example within the six year term that you would have if elected, and how many jobs ang nakikita niyo pong make-create nito.

    VP LENI: Ako balikan lang natin 'yung context, Christian. Halimbawa, ano ba 'yung sitwasyon ngayon? Of the thousands of seafarers that we have, karamihan sa kanila hindi opisyal, kaunti lang 'yung percentage ng mga opisyal, karamihan sa kanila ay hindi opisyal. So anong implications noon, pag tiningnan natin 'yung mga sweldo nila, ang layo ng sweldo ng opisyal sa hindi opisyal. So, papaano ba nagiging opisyal? Ang daming requirements na kailangan. Kailangan 'yung pag-aaral sa school, 'yung mga requirements, ano ba yung mga problema ngayon as far as pagiging opisyal is concerned? Halimbawa, 'yung maritime education saka training, kailangan mag invest ng gobyerno noon para, to stay ahead of the curve. We have to ensure the upscaling of manpower given the reality of growing automation on vessels, and part of this is really strengthening– ito basic mathematics and science programs ha, and identifying the skill sets that will be demanded in the next 20 years, para 'yung ga training programs can adjust to the needs na talagang nag go-grow by time. Halimbawa, ano pa ba 'yung mga kailangan? 'Yung pinaka mahirap ngayon, nahihirapan na maghanap ng– kasi halimbawa the maritime higher education in the Philippines usually consists of 'di ba 'yung four year degree programs that correspond to a either Bachelor of Science in Marine Transportation or Bachelor of Science in Marine Engineering. Typically four year requirement ito na nase-serve siya parang 3-in-1 program composed of three years academic courses before the on-board training in the final year.

    Ngayon nagkaka problema tayo dito kasi 'yung pag on-board training napaka konti ng opportunities para maka on-board trainee. so nag daming naga-graduate doon sa courses pero ang nag onboard training kakaunti lang. So, government should invest in it, kasi pag nakapag training, 'yung mga tao, mas malaki 'yung pagkakataon nila na o-opisyal sila, mas malaki 'yung pagkakataon nilang makakasampa sa barko. Ang sweldong inaasahan from them, sobrang laki na mag be-benefit hindi lang 'yung pamilya nila pero pati tayo, because of remittances. Pero ang dami kasi nitong kaakibat na industries na mag fo-flourish pag inasikaso natin 'yung training. Ito halimbawa– ano ba 'yung mga– ano 'yung nakakahirap sa trainings ngayon? Halimbawa, merong mga discussions na 'yung training na pino-provide natin o 'yung education na pino-provide natin hindi siya at far with international standards na kailangan inaasikaso ito ng pamahalaan. Kasi kung hindi siya at far with international standards, luging lugi 'yung ating mga seafarers. Talagang sila 'yung nagsa-sapo noong backlash. In fact, as I speak, meron tayong mga accreditation tests na kailangan nating ipasa. Kanina na-mention ko about ship building, na mention ko about logistical support, na mention ko 'yung pag-ayos ng ating mga ports, ng ating mga harbors, ito parang kabit-kabit kasi siya lahat.

    Kabit-kabit siya lahat na halimbawa, ang example lang noong tinatanong mo na, employment, halimbawa 'yung ship building, meron tayong dalawa na malalaki na mga ship building companies in the Philippines. For sometime, kinikilala tayo na pinaka malaki, isa sa pinakamahusay na ship builders pero hindi natin ito nasu-sustain dahil kulang 'yung infrastructure support. Pero halimbawa 'yung dalawang malalaki na ship building industries, 48,000 people ang employed. So 'yung opportunities talaga, halimbawa logistics, pag tiningnan natin 'yung presyo ng mga bilihin dito sa atin, a large part of the cost of transporting, talagang parang 24 - 53% of wholesale prices, logistical cost siya. Pero pag inayos natin very considerable 'yung mababawas dito. so, parang mahirap sabihin na isa lang 'yung benefit. Kasi pag naayos natin ano siya parang domino effect na ang daming pwedeng maayos. Pero pag inayos lang natin 'yung training sobrang laki na ng maitutulong as far as remittances is concerned. Kasi kung mas marami 'yung mag o-opisyal sa atin, mas mataas din 'yung sweldo nila. So, 'yung sa akin lang, to prepare the system, the education system for it, nakwento ko kanina, 'yun 'yung una nating puwedeng gawin which is started already. Meron kaming pilot program nina Congressman Jess Manalo in Bulan, Sorsogon, na sa high school curriculum ay kabahagi na 'yung maritime, and in a short time we will be reaping the benefits already. So ano ito, marami siyang mga kaakibat na mga– maraming siyang kaakibat na benefits in many different forms. Not just employment but also remittances and income.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Dito po 'yan sa experience ng cadetship program sa Bulan, Sorsogon, can you elaborate more as to how successful this was or this has been?

    VP LENI: Ano ito siguro si Congressman Jess ang makakaalam noong numbers, how many are graduating already and how many are– ano na 'yung pagdadaanan from the cadetship program pero ang alam ko– Congressman Jess baka you can provide us with the numbers? How many enrolled in the cadetship program, how many are– when are they expected to graduate, and what do we, what processes would they still undergo before the cadetshop?

    JESS MANALO: Yeah Madam Vice President, yung takbo po ng ating maritime high school is to introduce early to the young people a maritime career. So ang ginawa po natin sa Bulan in-introduce na natin sa k12 yung mga taong interisadong pong maging mag-aral ng maritime education, mag pursue ng college, so dalawa pong option yan. Pag naka graduate po sila at 72 na ho ang magiging graduate natin sa Bulan, ito pong mga taong to IS pwede na sila magtrabaho as regular, you know, able-bodied seafarer. Pero meron naman ho sa kanila natanggap na po sa college to pursue what you call the BS Maritime Program. Scholars ho sila and in about two or three years yung graduate po natin sa Bulan, makaka graduate sila sa mga eskwelahan na mabibigyan po sila ng opportunity na mag-cadetship program sa mga bapor.

    Pag naging cadetship program po sila, ito po ang kanilang paraan or roadway to become maritime officers. So imagine po ang Bulan, kung meron tayong 72 graduates at ito ay nagkaroon ng track na maging opisyal, at tuloy-tuloy sila, so yun sinabi natin na ang income compared to an able-bodied seafarer at nag-opisyal sila, at nabigyan po sila ng cadetship na gagawin niyong priority, 'yung 1,200 dollars na sweldo ng regular seaman, baka maging 6,000 po, 8,000 at kung maging kapitan, 10,000, at sinabi nga ho ni Roy Alampay ang ibang kapitan is paid 15,000 dollars. So when we multiplied that po, and show the roadmap or the track, so that more people can aspire to become sea officers or maritime officers, then 'yung sinabi niyo hong GDP na contribution to our economy can really double. Kasi as of now there are about 40 or 60,000 maritime officers, the rest are able-bodied seafarers. If we double that, simple mathematics and economics, pwede ho. So ang kailangan talaga ng tulong ng ating maritime industry, ang gobyernong nakikinig sa private sector, pakinggan kami at bigyan kami ng paraan na ma-accomplish natin ang ating potential for the country.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Opo. Tapos Vice President, so yun nga, yung itong very successful na cadetship program that you introduce dito sa Sorsogon, this can be replicated if you get elected? Replicated in key areas nationwide, is that correct?

    VP LENI: Definitely. Actually Christian we were hoping that we would be able to introduce this sa iba pang mga senior high school. Pero hindi siya ganun kadali. Naging maswerte kami sa Bulan, magkasama kami ni Congressman Jess Manalo, we introduced this to the municipal officials and very open sila, very open sila about the idea of introducing maritime education to senior high schools. Pero ano ito, ang daming potential na mga lugar. In fact, we were talking about – And yung mga potential ng mga lugar, mahihirap ito eh. Mahihirap 'yung mga lugar, pero potential siya in the sense na unang-una, may mga port doon, mga coastal town sila. Merong senior high school na yung mga track na tine-take nila ay paminsan ay hindi masyadong reponsive sa needs ng community. So when we– Congressman Jess I forgot the year we went, 2018 ba 'to? I think 2018.

    JESS MANALO: Yes, opo nagpunta po tayo ng 2018.

    VP Leni: So pumunta kami ni Congressman Jess noong 2018, we sold the idea to the municipal officials. And sila rin yung tumulong sa atin na maglakad with DepEd and ngayon 72 nga 'yung nag-take ng track. We are very hopeful na pag ginawa na natin ito in many other parts of the country, mas magiging reachable yung goal ng marami na instead of just being contented doon sa sweldo ng– although syempre comparative sa mga sweldo dito sa atin, malaki na yon. Pero the opportunity, yun nga yung 1,000 plus dollars yung para sa able-bodied pero pag opisyal ka, between 6,000 to 15,000 dollars a month, ang layo noon. Ang layo noon sa pag-asenso– pag umasenso yung pamilya damay yung community. Pag umasenso yung community, damay ‘yung buong bansa. So this is very replicable. And we think na pag na-explain lang natin ito well to the community, maraming magiging interesado.

    CHRISTIAN ESGUERRA: By the way Vice President po, meron ba kayong na-envision din na parang reintegration program for seafarers? ‘Yung mga global maritime professionals, siguro lalo ‘yung mga ratings po no, after nila ma-exhaust ‘yung kanilang working years no, kasi alam natin kahit malaki yung return, meron din talaga siyang cost dun sa family ano, yung tinatawag nilang social cost. Although not as bad as in the other fields dun sa field ng mga OFWs po. So ano yung nakikita niyong pwedeng gawin, on the part of the government regarding that?

    VP Leni: Ako Christian hindi lang seafarers but I think to all OFWs in general. Ang kailangan talaga ng gobyerno is strengthen, more particularly yung financial integration program. And para sa akin kailangan nito targeted, hindi lang to the OFWs, but to their families as well. ‘Yung financial integration includes universal access to financial services, including savings, investing, financing, or getting insured. Tapos access to livelihood and skills development and financial literacy and education. We will ensure a comprehensive reintegration program not just to sea-based OFWs but also to land-based OFWs. 'Yung overseas Filipinos and their families that contribute to local and national development dapat should be part of the program.

    Meron kami Christian na ilang points na parang naandyan para ma-achieve dito ‘yung pinakauna doon, yung creation ng isang interagency task force on re-integration, which will provide interventions that cater to different types of return. Kasi iba-iba di ba. Halimbawa, ngayon Ukraine, marami ‘yung crisis return na hindi mo napaghandaan. ‘Yung mga temporary return o yung mga magre-retire na talaga, kailangan iba-iba 'yung programa for them. So pangalawa yung development din ng re-integration pathways for both land-based and sea-based OFWs based on their occupation.

    Tapos yung mga skills gained. Sinabi ko na 'to in another forum na we can also benefit from the skills that our OFWs gained abroad, para mai-transfer dito yung mga natutunan nila. And of course the resources that they can contribute to the development of their provinces and regions.

    Tapos ‘yung pangatlo, to develop a coordinated– ‘yung step ladder re-integration preparedness training program na para sa akin nagsa-start siya, hindi doon sa kung uuwi na, pero nagsa-start siya habang na andon sa nagtatrabaho pa. Meron itong model sa Naga na may migration center. May migration center kami sa Naga, this is a program in partnership with IMO. Yung ginagawa na parang one stop shop siya for all OFW from the time na hindi pa siya sumasampa, hanggang sa pag-uwi niya na. Meaning to say, pre-migration yung pag siguro na hindi siya magiging biktima ng mga illegal recruiters at hindi siya maso-short change sa terms ng kontrata. Pangalawa habang nandoon na siya, tulong sa family hindi lang to cope with the absence, pero tulong kung papaano mamanage nang maayos yung perang pinapadala. Also tulong sa family na kung kinakailangan nilang ma-link sa pamilya nila. Nangyayari ito often, na minsan nawawala ng contact etcetera. Tas ‘yung pangatlo, ‘yung preparation for coming back. Na ano ‘yung available na trabaho for them, ano ‘yung skills na kailangan kung meron man. Tas papano din tayo magbebenefit sa skills na natutunan niya pag-uwi niya. So ang proposal ko dito magkaroon ng isang migration office every province na inaasikaso ito para mas localized yung pag asikaso, rather than isang central office na yung mga nasa probinsya, yung mga ang pamilya nasa probinsya walang access. So this is part of the program already.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Okay, very interesting ‘yung binanggit niyo no. Interagency task force on the re-integration tapos may migration office for every provinces in the Philippines. Pero ‘yung structure na 'yan, hindi po ba 'yan ipailalim doon sa existing department of OFW?

    VP Leni: Actually, puwede siya? Puwede siya ngayon kasi wala pa 'yun. Pero ngayon pag tinignan natin ‘yung ano ba yung structure? While naasikaso naman yung mga OFWs, paminsan hindi siya accessible. Hindi siya accessible halimbawa pag mag-aapply, ‘yung pre-migration. Pre-migration pag mag-aapply ka, lahat pupunta dito. Lahat pupunta dito. lahat makikipagsapalaran dito, 'yung application process nandito, ‘yung mga pangangailangan dito. Ang pinaka idea ko lang na kung meron tayong isang migration office every province, hindi na sila kailangang makipagsapalaran dito. 'Yung mga pangangailangan nila, I mean sa probinsya natin aasikasuhin. Dapat gobyerno na 'yung sumasala, ang sumasala na ang pwede lang na mag-recruit sa kanila ay ‘yung mga accredited saka mapagkakatiwalaan na recruitment agencies, para 'yung mga nag a-apply hindi na nag fa-fall prey doon sa mga manloloko. Kaya siya kailangan interagency para one stop shop. Para hindi nagpapalipat-lipat kung anong kailangan, isa lang yung kausap. So again, I am coming from experience na 'yung pagkaroon ng migration office sa Naga naging very helpful siya. Naging very helpful siya in so many ways – pre-migration while nagtatrabaho sa labas, and yung pag-uwi. Kasi yun nga, 'yung mga pamilya natutulungan. Actually naging family na ng mga family ng OFWs ‘yung mga kasama din nila na nagpa-participate sa mga activities ng migration office. Natutulungan sila to prepare for an eventual retirement or and eventual return na tingin namin sobrang importante and naga-guide sila on financial literacy, naga-guide sila on preparing for life after retirement, na napa-plano nila 'yung buhay nila na kung gusto na nilang mamahinga ay meron silang uuwian na buhay dito. So kadalasan kasi iyon naman 'yung problema pero ang dami pang kulang. Halimbawa– halimbawa marami tayong OFWs, not just– not just seafarers pero maraming mga OFWs na after retirement, gusto na nilang umuwi dito sa atin pero nagde-decide na huwag munang umuwi dahil hindi nila ma-eenjoy 'yung benefits ng– sabihin natin– healthcare na na-eenjoy nila sa ibang bansa. So– so sa akin 'yung pag-asikaso– pag-asikaso sa ating mga seafarers, kailangan din nating asikasuhin 'yung lahat ng mga programa at institusyon para whenever they decide to come back, meron silang babalikan.

    Ano ito, maraming kailangang gawin on many different levels pero ang paniniwala ko, basta katuwang namin 'yung sektor. Katuwang namin ang sektor, we will be able to achieve a lot of gains sa– towards achieving our goal.

    DARIO ALAMPAY: Can I?

    CHRISTIAN ESGUERRA: Ah, sige po sir.

    DARIO ALAMPAY: Okay. Magandang umaga po VP Leni.

    VP LENI: Magandang umaga po.

    DARIO ALAMPAY: At kami sa industriya ay nasisiyahan sa mga una niyong mga sinabi na gagawing polisiya, kung kayo man ay tanggapin ng ating bayan sa inyong application na maging– sa susunod na presidente ng ating bansa. Ang mga sinabi niyo po tungkol sa development ng seafarers ay from our perspective and users of Filipino seafarers, ay talaga pong totoo. At kami ay nasisiyahan sa sinabi niyo na you will leave it to the expert how to develop this maritime industry.

    At ako po ay– personally, almost 50 years na sa industriya at iyon pa ang hinihingi namin sa aming– sa ating gobyerno na– maging kabahagi as partners na itong industriyang ito ay palaguin. Kung titignan po natin ang experience ng ating mga, ng ibang maritime nation, ito po ay naging– ay na-achieve dahil ang kanilang government ay binigyan ng parang right 'yung mga experts how to develop the maritime industry.

    Kasi totoo nga po 'yung sinabi niyo na– at kami ay nasisiyahan– na over these years yung expertise ng maritime– pagpapatakbo ng maritime ay nanggagaling sa private sector with the support– with the strong support of the government. Kaya po, siguro maiba ako ng kaunti, doon din sa sinabi niyo, "To be a strong maritime natin, we have to have a maritime fleet," a Philippine registered fleet ano. And for many years po, kumakatok kami sa ating gobyerno at sa Congress na ipasa ang Philippine Registry Law. Si Cong. Jess Manalo, ito po ang aming matagal nang pinagta-trabahuhan ano, and we hope that the– kung kayo po ay magiging presidente na manggaling na po sa pinaka mataas na opisina ng ating bansa, na bigyan ng priority ang magkaroon ng Philippine Registered Vessel. Because, magsasama-sama po ang ating parang adhikain to develop the whole maritime industry.

    Doon po sa proposal na Philippine Registry, hindi katulad noong ibang foreign registry. Only Filipino seafarers ang ating i-eemploy. Doon sa open flag registry dahil wala naman sila mga Filipino crew, wala naman silang ganoong kalaking seafarer, which is to our advantage, kaya pu-puwede ho natin– kumbaga makupol ano, ma-ano 'yung pagbibigay ng maraming opportunity for our Filipino seafarers to be employed on our own Philippine maritime fleet. Kaya po, kami ay umaasa na sa sinabi niyo at kakatukin po namin ang inyong pinto that if ever you are the– you become the next president, kami po ay babalik sa inyo para ibigay ulit itong aming mga proposal. Salamat po.

    VP LENI: Actually sir, during the discussions, si Congressman Jess ang nagsabi na posible na kaya nating magkaroon ng sariling Philippine Registry, at matagal 'yung diskusyon namin tungkol dito kasi gusto kong makumbinse, gusto kong makumbinse na kaya natin ito. Pero I was given a lot of data. Noong binasa ko, talagang hindi siya– talagang hindi siya ano ito, hindi talaga siya imposible, at puwede nating ambisyunan ito. Tapos ang nakita ko po sir kung gaano– anong implication, ano ang implication ng pagkakaroon ng flag-carrying na vessel. Talagang bubukas 'yung maraming opportunities for us. Bubukas 'yung maraming opportunities for us, even 'yung domestic shipping. Magkakaroon ng whole new parang– whole new life of its own. At marami talaga 'yung, marami 'yung employment opportunities na puwede niyang gawin.

    Naalala ko Cong. Jess noong dinidiskusyon natin ito, parang every sentence mo yata nagsasabi akong, "Oo nga ano," kasi it was only then that I realize how important it is. How important it is na magkaroon tayo ng isang flag-carrying kasi naka– parang ngayon nagpapa-hiram tayo ng mga tao sa napakaraming mga bansa, nagpapahiram tayo and yet we have the best– we have the best na pool of seamen, tayo tuloy 'yung– tayo 'yung wala. Iyon 'yung number one.

    'Yung number two, 'yung sabi mo sir na, "I will leave it to the experts," ako ‘yun 'yung, that is a commitment that I will be giving you not just for the maritime industry pero 'yung lahat ng mga industries sa atin, na ang paniniwala ko, the country will benefit from a strong public and private partnership. That's what we did sa Office of the Vice President, ‘yung alam mo kung ano 'yung limitasyon mo. Halimbawa, hindi ko ipipilit na maglalagay ako ng tao na hindi naman manggagaling sa inyo kasi dapat 'yung nagli-lead sa mga lahat ng ahensya ng gobyerno ay galing mismo sa sektor dahil sila 'yung– hindi lang 'yung expertise pero 'yung puso para sa sektor, sila 'yung makikipaglaban para doon. And I think, it is just– it is the role of government to make sure that the sector gets all the support that it needs. 'Yung palitan na natin 'yung– 'yung parang role lagi ng gobyerno na parang naghahanap tayo lagi ng– nag-oover regulate tayo. Hindi ganoon eh. Para sa akin dapat ang role ng pamahalaan, ini-incentivize niya 'yung sektor na mag-perform to the best of its ability, and binibigay niya all the support that the sector needs.

    And that will start with first appointing the right people. Appointing the right people na– na hindi magiging political 'yung appointments– hindi magiging political 'yung appointments pero will work on– laging may milestones na kailangan i-achieve. Pero ito sir 'yung assurance ko sa inyo na, the reason why we're giving the maritime sector the attention that it deserves is hindi lang naman ito para sa sektor lang, pero para sa bansa natin ito. 'Yung magbe-benefit talaga, tayong lahat. Even those who do not belong to the maritime sector will benefit pag ang tinulungan natin 'yung sektor na the opportunities already abound eh. It's not like hahanap ka pa ng pagkakataon, pero 'yung opportunities lahat nandiyan, kailangan lang tulungan. So iyon po 'yung commitment na maibibigay ko sa inyo.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Okay, may gusto pa yatang idagdag si ano– si Congressman Jess Manalo po.

    JESS MANALO: Unang-una madam Vice President, iyan po 'yung kailangan ng maritime industry, ang leader na pareho niyo na nakikinig po sa private sector dahil parang alam na ho ng karamihan kung anong gagawin at kung hindi lang pipigilin ang kanilang kaalaman, malayo po ang aabutin. 'Yung sa sinabi niyo pong ship registry, ang Panama nga ho walang seafarer eh, almost 24,000 ang registered vessel, nanggagaling po sa atin. Kaya lang, ang diperensya po, ang registration sa Panama can be done in 24 hours, sa atin po aabutin ng pitong buwan. So 'yung red tape po ang hinihingi namin sa inyo, tanggalin po natin ang hindrance towards that and we will get the registry that we need and all vessels will come here and we can mandate a cadetship program for our graduates and that will improve the program of developing more officers. So, napaka ganda ho 'yung sinabi niyo na tanggalin po natin ang hindrance.

    Iyun ho ang kailangan ng maritime industry and you said it na magco-commit kayo, makikinig kayo, nagagalak po kami sa maritime industry. In fact ang Ship Registry Act nasa third reading na ho iyon noong umalis ako sa Congress, that was three years ago, hindi ho tumakbo. So sana ho sa susunod na administrasyon, at kung kayo po ay mamumuno, ire-refile nalang ho 'yung bill na iyo, siguro in a record time of five months, siguro tapos na po iyon.

    VP LENI: Yes. Dapat i-certify as urgent Cong. Jess.

    CHRISTIAN ESGUERRA: So gagawin niyo po ‘yun, you will certify that as urgent.

    VP LENI: Yes, yes.

    JESS MANALO: That is the best news we've heard po. Salamat.

    VP LENI: Hindi kasi, ano ‘yan eh, this is unlocking the knots in the economy. It will unlock a lot of doors, ‘yun nga eh. Kasi binabasa ko din, nabasa ko din Cong, Jess in one of the– in one of the documents that you sent us, dahil wala tayo dito ng sarili, wala tayong mga flag carriers, walang mapuntahan na training 'yung ating mga graduates. Ang daming nag ga-graduate– ang daming mga estudyante ng maritime schools na walang masampahan. Wala silang masampahan na vessels dito sa atin kasi walang available. Karamihan– karamihan ng mga boats natin ay sa pangingisda. Karamihan sa boats natin sa pangingisda, so hindi siya magka-qualify na parang– parang accredited na training ground para sa ating mga maritime students. So, marami tayong mga kailangang i-unlock and ano din, nabasa ko din doon sa many discussions that we have been granting, meron tayong mga problemang kailangang asikasuhin.

    Halimbawa 'yung sa STCW. 'Yung sa STCW kailangan natin malampasan 'yung assessment, 'yung EMSA assessment. Kasi pag hindi natin ito nalampasan 'yung EMSA assessment ngayon– parang ngayon 'yun March di ba? Ngayon siyang March gagawin. Pag hindi natin malampasan, pag hindi natin malampasan 'yung mga– mga deficiencies na na-point out sa atin, ang daming maaapektuhan, ang daming maaapektuhan. Parang nabasa ko about 30,000. About 30,000 seafarers 'yung at risk pag 'yung audit findings ay hindi natin maayos. So ang dami nating– ang dami nating kailangang ayusin. Halimbawa 'yung pagsiguro na 'yung working conditions saka welfare of our seafarers maayos. Ano ito, ako mako-commit ko lang sa inyo na from day one of the presidency, this will be on top of the agenda already.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Okay. Napakaliwanag ng assurance

    DARIO ALAMPAY: Maidagdag ko lang po madam Vice President. Noong naipasa po 'yung RO– RA 10635, nabigyan ‘yun ng priority dahil may naka-amba 'yung nasabi niyo nga na ka-ambang threat from the European community to withdraw the recognition of Philippine-issued certificates for our seafarers. Ito po ay ipinarating namin kay Cong. Manalo, kay Cong. Jess, at agad-agad namang na-aksyunan. It was the first bill na naipasa noong na-upo si Congressman Manalo, at it went on smoothly. And going back po doon sa inyong nasabi na the Philippine Registry Act will be given full attention kung kayo po ay maupo bilang susunod na pangulo ng ating bansa, iyon po ay inaasahan namin and we welcome it very much po.

    Kagaya nga po ng nasabi ni Cong. Jess, ito po ay nakabinbin sa Kongreso at medyo natengga for ah– for number of years ano, kaya po kami ay umaasa na with you, the maritime industry will get its full support. Marami pong salamat.

    VP LENI: Maraming salamat sir.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Vice President Leni, marami pong pumapasok na tanong para sa inyo, Very specific ano, so mamaya po ipapasagot po namin sa inyo 'yung mga tanong na iyan. Pero habang kino-collate po namin, siguro pag-usapan po natin 'yung regulatory body ano, 'yung Marina. So, kanina sabi niyo dapat hindi nag-oover regulate 'yung gobyerno. If you get elected, ano po 'yung plano niyo sa Marina? For example, over the past three years talagang bumababa po 'yung budget ng Marina which is a very important agency under the DOTr. Tapos kanina bago po tayo nag-online, kausap ko po si Congressman Jess, and he was talking about the idea of putting up a separate department for the Maritime industry para mas lumakas 'yung Marina. So, ano po 'yung tingin niyo po doon?

    VP LENI: Ano talaga, maraming marami siyang problema. Marami siyang problema pagdating sa mandato, marami siyang problema pagdating sa budget. Ano ito, I think it will be worth exploring kung papaano siya mapapalakas. Kasi, unang-una ito maraming gusto ngayon na naayos nito pero hindi pa din siya kumpleto. Halimbawa, 'yung isa sa mga nakakaapekto sa governance ng Marina before was hiwa-hiwalay na mga agencies, parang iba-iba 'yung mga– maraming mga functions na nasa iba-ibang agencies. Pero I think that was– a large part of it was already fixed by the passage of RA 10635 na 'yung marina na 'yung nag-share ng technical working group, di ba 'yung sa maritime education pero– Ngayon kasi halimbawa, marina has the mandate in regulation and training of the maritime sector. 'Yung mandate niya includes domestic shipping, overseas shipping, ship building and repair, tapos 'yung maritime manpower sector.

    Ito, kailangan we should work on the– we should work on building the competency of Marina as an institution kasi ultimately, 'yung halimbawa– world class education as far as producing maritime officers are concerned or quality training that our seafarers require. Ano ito eh, nakasalalay ito sa governance. 'Yung pinaka titignan natin is Marina able to really do a whole of government approach to resolving all the gaps or confusion.

    Ngayon we cannot say that yet, kasi ngayon kasi pag tinignan natin parang mas oversight, mas oversight saka supervisory. Halimbawa. Halimbawa itong pinag-usapan natin na STCW implementation. Parang– papaano ko ba sasabihin– parang Marina in itself is there to implement the mandate it was given, but it is not given the– parang the– the strength that it needs and the budget that it needs. Ang dami pa din na mga pangangailangan na hindi niya magawa kasi hindi niya– hinsi siya nabibigyan ng ganoon na lakas ng mandato saka ng budget. Halimbawa, magkano lang ba 'yung budget niya this year? if I am not correct– ay If I am not mistaken, 900 plus ba? 900 million yata 'yung budget niyo this year, and kulang na kulang iyon para asikasuhin 'yung lahat na kinakailangan niya. 'Yung budget na iyon is also necessary to improve the effectiveness as a regulatory agency and as the key unit responsible for the promotion of the maritime sector. So, so again it's many different things, it's governance, it's being provided the right budget and the right mandate.

    Ang dami pang kailangang gawin, even sa domestic shipping nga, ang laki din ng role ng Marina in encouraging domestic ship operators to adapt and implement better standards. So ang dami niyang puwedeng gawin but hindi siya nakakakuha ng buwelo para gawin ‘yun.

    CHRISTIAN ESGUERRA: So, 'yung isang assurance po, tataas 'yung budget ng Marina under watch ano. So for the record, 2021 that was 828 million down from 1 billion in 2019.

    VP LENI: Yes. 'Yung sa akin Christian I think it's not just the budget. Pero siguro, siguro pagkatapos ng eleksyon and I– binigyan tayo ng pagkakataon, kailangang umupo lahat. 'Yung mga nandito, umupo with us and with Marina, i-assess, ano ba 'yung mga kinakailangan na nasa kanya na wala sa kanya ngayon? And it's more than the budget but papaano niya ma-iimprove 'yung kanyang role as a regulatory agency, papaano niya ma-iimprove 'yung kanyang implementation of its mandate. Marami na tayong – marami nang naasikaso with the– with the law passed by Congressman Jess pero hindi pa din siya perpekto, ang dami pa din puwedeng gawin to strengthen Marina as an institution.

    DARIO ALAMPAY: Madam president, if I would like to comment on Marina, dahil bilang presidente po ng Philippine Ship Owners Association, I am a member, a non-voting member of Marina board. At totoo po 'yung sinabi niyo that Marina has dispense ‘yung mga ipinagagawa ng ating gobyerno sa kanila. And the– tungkol naman sa mga seafarers, Marina has been very helpful especially during the pandemic to help our seafarers cope with the pandemic, especially 'yung renewal ng kanilang mag certificates na in-extend para hindi na nila i-renew at sa domestic naman po, Marina has implemented the modernization of domestic fleet to ensure safety. Kasi noong araw po, ang ating mga barko sa domestic ay panahon pa ng kopong-kopong na pagka dumaan ang bagyo, maraming nadidisgrasya. Pero sa mga nakaraang taon, ginamit naman ng Marina 'yung kanilang mandato for the development and modernization of– not only of the domestic but also of the international maritime fleet. Kaya po tama po 'yung sinabi niyo na kailangan natin bigyan ng malaking budget ano para magampanan ng Marina ang kanilang mandato for the development of the maritime industry. Salamat po.

    JESS MANALO: If I may add lang sa sinabi po ni Roy Alampay, 'yung sinabi niyo pong mapagsama-sama lahat, mapag-usapan. Ang isang naiisip po namin na for the first time makapag-create po tayo ng maritime research institute.

    VP LENI: Yes.

    JESS MANALO: Kailangan ho 'yung maritime research institute, properly funded so that all the experts can sit there, review the international conventions. As of now there are four– 54 protocols pending in the IMO that needs to be– where there is a municipal law po na i-submit para magka-implementing agency. One of that is MARPOL, 'yung Maritime Pollution ho, 'yung baseline protocol. Kailangan ho meron tayo ng maritime research institute to study at what you call in the interpretation of law, Madam Vice President. Ano ba ang interpretation ng mga convention na ito para hindi ho paiba-iba ang pag-iisip ng gobyerno? Kasi we need to align with the standards of the world, so that we can really be considered global and world class.

    So, 'yun ho ang nakita ko na kailangan for the first time magkaroon ng maritime research institute para 'yung mga planong ginawa na po ng Marina, at napag-usapan nila Roy Alampay sa Board, mapunta na ho sa NEDA 'yun at implement ang Philippine Maritime Plan for the country. Pag 'yun ho– maganda na 'yung mga ginagawa kaya lang pagnagpapalit po ang gobyerno, naiiwan na naman, hindi pinapansin.

    So the good things that was done before should now be restarted and should be pursued. Hindi po sana mag-umpisa, uulitin na naman. And I think what you told us today, Madam Vice President, is very welcoming. Ituloy po natin 'yan– 'yung mga planong pinag-isip, pinaghirapan na at nagawa po ng institusyon dahil marami naman ho talagang magagaling sa Marina. At kung mai-aattract po natin ang mag magagaling, makapag-aral sila at talagang merong research talaga with economic research na magkaroon ng maritime economic program tayo, 'yan po ang talagang mare-realize natin, ‘yung track towards a maritime nation. All the opportunities will come and research on data knowledge is so important para maibigay po natin sa ating mga kababayan para dumali ho ang mga buhay nila.

    VP LENI: Cong. Jess, meron akong tanong about that. Sa mga nakikita natin sa ibang bansa, sino ba 'yung bansa na merong best practice about it? Na meron silang body na inaasikaso talaga 'yung sinasabi mo. Meron bang mga best practices that we can learn from? Para tinitignan na natin 'yun ngayon. Ano ba 'yung ginagawa sa iba for the maritime industry to flourish? Ano bang mga bansa ang parang nag– inaasikaso ng todo 'yung kanilang maritime industry na we can adopt, perhaps some of the best practices?

    JESS MANALO: 'Yung una po, Madam Vice President, sa kaalaman ko merong IMO, the International Maritime Organization. 'Yun ho ang United Nations body for the maritime.

    VP LENI: Oh, okay, okay.

    JESS MANALO: Tayo lang ho ang bayan na walang full-time ambassador doon. Meron ho tayong ambassador ng sa London, sa Court of St. James, na-upo lang ho doon. Pero ang ibig ko hong sabihin, full-time ambassador, may fund ho siya, umuupo doon, may staff siya just like all the rest of the countries of the world. Meron po silang full-time maritime ambassador at the IMO, which is the United Nations of the maritime.

    Tayo producer niyan. Kung meron lang ambassador doon, anong gagawin niya? Siya ho maghahanap sa mga bapor, makikipagdiskusyon sa International Chamber of Shipping. "O, 'yung cadetship program namin puwede ba kayo? Magagaling ang amin," 'yun po ang full-time na gagawin niya na palakihin ang ating industriya.

    The best practices as a IMO Ambassador of Goodwill, to which I am today, nandoon ho lahat ng data na nandoon na. Ibababa na lang ho natin at mag-aaral tayo at ipapaliwanag natin sa ating mga institusyon kung anong mga dapat gawin. Ngayon ang other countries ho, kaya ng kailangan po natin 'yung full-time maritime ambassador na 'yun lang ang ginagawa niya because ang atin pong kita is napakalaki ang potential natin na sa maritime nation nandoon po.

    So, I think I can start with the IMO if you will be the next President. Magkaroon po tayo ng full-time. Noong umalis ako, napa-budgetan ko na ho 'yun, humingi lang ako ng hundred million. Budget-an niyo ang ating full-time ambassador, 'yun lang ang gagawin niya. Mag-ikot siya, maghanap siya ng opportunity, ano 'yung mga batas, anong mga research na gagawin, makipag-coordinate po sa atin. That will solve our data concern on research.

    Ang pangalawa po, 'yung continuity ng ating Marina. Kailangan magkaroon din ho tayo ng mga career people diyan. Kasi paiba-iba po ang appointment, 'yung mga may alam ng [inaudible 50:40] sa audit na fine-face natin. Sa dadating na administrasyon, magpapalit na naman 'yan, mag-uumpisa na naman po. Kaya 2006 pa 'yung audit, hindi ho natapos. Eh ang audit talaga nating pinag-uusapan, pini-pinpoint lang ho sa atin ano ba ang kailangan. So, dahil tinutulungan ka nila anong kailangan, makikipag-usap tayo kung ano po ang gagawin. Hindi naman ho ang problema ang pag-audit. Actually, ino-audit ho tayo para ma-pinpoint kung ano mga dapat gawin.

    VP LENI: Kulang, oo.

    JESS MANALO: So, nandoon po ang ating Maritime Research Institute na pag-aralan 'yan. Parang sa atin sa law, the spirit of the law must be recognized. What is behind it? The literal construction of the provisions should be interpreted properly but at the same time, the framework of it must be understood along the global standards para hindi ho nagdedebate– [crosstalk]

    VP LENI: Yes. –

    JESS MANALO: – o nag-uusap kung ano po ang issue. 'Yun lang ho ang puwede kong idagdag kasi talagang humihingi ho ng tulong ang maritime industry. At ngayon nagagalak kami na merong tumatakbo ngayon na talagang ginawang programa ito. Malayo na po ang inabot namin ni Roy. Talagang ang ship owners umabos na ho na pinakikinggan na kami. At napakalaking halaga po na merong tumatakbong Presidente programa po ang maritime.

    Kaya we are very happy that you are there and you are willing to study for us. And this will make the difference, Madam Vice President.

    VP LENI: Salamat, Cong. Salamat.

    DARIO ALAMPAY: Madam Vice President– [crosstalk]

    VP LENI: Yes?

    DARIO ALAMPAY: Doon po sa katanungan niyo kung ano ang maihahalintulad natin na best management practice. Ito po ay ulit-ulit ko nang sinasabi na tignan natin ang model ng Singapore.

    VP LENI: Okay.

    DARIO ALAMPAY: Where all maritime rules and regulation ay– including those for the seafarers ay hina-handle ng tinatawag nilang opisinang Maritime Port Authority. Na kung titignan po natin, puwede po nating gawing mar– ang Marina na mag-function ng ganoon. So, it is focused po. Singapore– babalik ako doon sa registry para ihalintulad lang, no.

    For the past 20 years, ang Singapore registry ay hindi kilala.

    VP LENI: Okay.

    DARIO ALAMPAY: But since in-adopt nila 'yung mga best management practices, ang Singapore ngayon ay isa na sa major registry in the world. Ang advantage po ng Pilipinas over Singapore is we have our own seafarers.

    VP LENI: Yes.

    DARIO ALAMPAY: Kung tawagin nga namin software for the maritime industry. Kaya po sa nasabi niyo na pagtutuunan ng priority ang maritime industry, isa pong magandang simulain para tayo po ay lalong umunlad sa ating maritime industry. Maraming salamat po.

    VP LENI: Sige po, thank you. Thank you sa– [crosstalk]

    CHRISTIAN ESGUERRA: – At this point po, VP Leni, we're going to read some questions directed to you from our audience.

    VP LENI: Okay, okay.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Maganda 'yung nagiging palitan ngayon. At least kasi dialogue talaga, no, so learning from each other. So, isa pong tanong ito very concrete talaga ito, "Apektado talaga ng pandemya kaming mga seafarers. Anong klaseng ayuda ang naibigay ninyo sa mga seafarers at paano ninyo ito ipagpapatuloy sakaling kayo po ay mahalal na Pangulo?"

    VP LENI: Siguro pinaka-concrete doon 'yung ano– 'yung program na pinagtulungan natin sa– ito 'yung Vaccine Express. 'Yung Vaccine Express we were able to serve– we had three runs sa MOA. The first run was in December of 2021, 'yung second run was in January 25, 'yung third run February 3. Ito 'yung pinaka-direct.

    Pero in-direct dito, meron kaming programa sa opisina, 'yung Sustainable Livelihood and Training Program. Actually, hindi lang ito for seafarers pero for everyone who lost their work during the pandemic o kahit hindi nawalan ng trabaho pero na-tengga because of travel restrictions. Ginawa naming program sa opisina dati, existing na 'yung program pero nandoon kami sa pinakamalalayo na lugar.

    At during the pandemic, nag-concentrate kami in communities na marami 'yung nawalan ng trabaho. And pag sinabi kong nag-concentrate sa communities, karamihan dito sa Metro Manila and neighboring provinces like Bulacan, Rizal, Cavite, Laguna, Batangas. So, ang ginawa namin parang temporary na hanapbuhay. Sila 'yung nagco-conceptualize. Ang iba individual, ang iba nag-grupo. So, sila nagco-conceptualize kung anong klaseng livelihood opportunity 'yung gagaw– livelihood program 'yung gagawin. So, nagre-range siya from mga dati na nilang ginagawa to bagong ginagawa.

    Halimbawa, 'yung mga bagong ginagawa merong groups of people na nagbukas ng parang multi-purpose cooperative, o nagbukas ng parang bigasan ng bayan just to keep them at bay. Na meron silang mapapagakunan habang may– habang hindi sila sumasahod.

    Pero para kasi sa akin, gaya ng sinabi ko kanina during my opening statement kailangan mas institutionalized. 'Yung kami kasi mas responsive lang, parang nag-react lang kami sa pangangailangan. So, 'yung Vaccine Express, 'yung Sustainable Livelihood Program, reaction 'yun. Pero ang gobyerno kailangan pinaghahandaan niya 'yung mas targeted na programs.

    Halimbawa, habang wala 'yung mga seafarers, habang nasa abroad sila ano 'yung puwede nating gawin for you? Ang pinaka-una, to make sure na 'yung working conditions ninyo maayos. Meaning to say, 'yung pag-supervize ng pamahalaan sa working conditions niyo inaasikaso. Pangalawa, pag siguro na 'yung mga pamilyang iniwan niyo nasa mabuting kalagayan. Pag sinabi nating nasa mabuting kalagayan, hindi lang physically pero na nabibigyan sila ng assistance sa maayos na paggamit ng pera para may babalikan kayo.

    'Yung pangatlo, 'yun nga, 'yung sabi ko 'yung setting up ng mga international na migration offices per province. Magiging mas accessible 'yung lahat ng tulong pag ni-localize natin 'yun. So it is one of the things na aasikasuhin natin.

    Pero 'yung pang-apat na pag ginawa kasi nating– pag flag-carrying na tayo, buhayin natin 'yung domestic shipping. Buhayin natin 'yung, hindi lang 'yung international na maritime activities, pero pati domestic. Marami sa inyo hindi na kailangang umalis. Marami sa inyo ang hindi na kailangang umalis kasi meron nang opportunity dito. Lagi naman 'yun 'yung pinaka-target ng pamahalaan natin, pag binigyan ako ng pagkakataon, na 'yung pag aalis, hindi na siya matter of necessity pero matter of choice. Meaning to say, marami kasi 'yung umaalis na nakakadurog ng puso, na ayaw naman umalis, ayaw iwan 'yung mga pamilya. Pero dahil walang opportunity dito, kailangan umalis.

    So, 'yung sa atin, ito 'yung mas long term, na sana pag naayos natin 'yung ekonomiya natin, naayos natin 'yung maritime industry, marami sa inyo ang hindi na kailangan lumayo sa pamilya. Of course, dahil sa nature ng trabaho, lalayo pa din. Pero 'yung gusto ko lang sabihin, meron nang dagdag na opportunities dito. And I am talking not just about being seafarers pero pati 'yung– halimbawa, 'yung mga nag-graduate na may kasanayan na pinasok pero hindi nag-qualify o hindi nakapag-training, hindi nakasampa– kung inasikaso natin 'yung domestic ship-building o iba pang logistics, ang daming pwedeng pasukan na konektado pa diyan sa maritime industry pero hindi seafarer.

    So, ito 'yung mga programa na gusto natin tutukan. Of course, 'yung mga nasimulan natin, itutuloy pa din, pero hindi siya enough dahil nga ayaw natin ng programa na nag-rereact pero sa Office of the Vice President kasi, wala kaming magawa kundi to fit in the gaps. Pero pag presidente kasi, ibang klase 'yun. Pag presidente, lahat at your– parang ang dami mong pwedeng gawin because of the mandate given to you. And definitely, 'yung welfare ng mga seafarers saka mga families, aasikasuhin natin.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Related, 'no. So nadidinig po natin ito, nirereaise din online ng mga seafarers 'yung probmlema raw po ng mga substandard training centers. We're not sure how rampant this is, 'no. Saka 'yung iba, siguro may concern sila about high training fees.

    VP LENI: Oo.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Very detailed na yan, siguro dapat sa mga ano na 'yan, sa mga schools Pero ano 'yung policy direction niyo regarding this?

    VP LENI: Ano talaga ito, 'yung high training fees kailangan talaga nating– actually, kausap ko 'yung team namin kagabi about this. Ang isa ngang tinatanong ko, hindi ba puwede na ma-integrate sa programa ng pamahalaan 'yung training? Ang gusto kong sabihin, hindi ba puwede na meron tayong– I think ang makakasagot sina Cong. Jess mamaya, pero tinatanong ko ito Cong. Jess kina Macky kagabi– na hindi ba puwede na gumawa ang gobyerno mismo ng sarili niyang mga training programs na accessible para sa mga seafarers? Na hindi siya magiging biktima ng– 'yung nirereklamo nila merong mga hindi din maaayos na mga training schools na sub-standard nga 'yung training, hindi at par with international standards.

    O siguro, ayusin 'yung maayos na public-private partnership para 'yung mga trading programs available ay lahat siya accredited, lahat siya tinitignan, hindi nagsisingil ng grabeng mga training fees, pero 'yung quality ng trainings maayos. Ako, kailangan isa ito sa mga tutukan kasi marami tayong nakukuha na reklamo tungkol dito. Maraming mga training institutions na lumalabas na hindi naman– mahal na 'yung singil, hindi pa maayos 'yung training. So, 'yung pinakatanong ko nga dito, kung posible ito, na magiging programa siya ng pamahalaan. Definitely, it will be on top of the list kasi nasasayang nga tayo sa opportunity na ang daming gustong sumampa, walang training na available.

    So, siguro 'yung pag-sagot ko, tatanungin ko din sina Cong. Jess. Pero meron ditong mga discussions na mga proposals. Halimbawa, doon sa mga unable to complete their cadetship pero tapos na 'yung three-year training, pwede ba na 'yung seafaring curriculum parang magiging ladderized siya. 'Yung framework magiging ladderized para 'yung three-year training puwede na siyang maging credited to other technical courses kung ang estudyante hindi niya natapos 'yung cadetship program.

    So ito 'yung mga tanong na I think kayo 'yung makakasagot kasi tinatanong ko din 'yung team namin, "Papano ba natin ma-eensure na ang trainings accessible, hindi magastos, hindi sila mabibiktima nung mga 'yung hindi maaayos na training schools. So I think– basta ako 'yung commitment ko na pag posible ito, government will work with the private sector to make sure that all training programs are accessible and 'yung fees niya hindi prohibitive.

    CHRISTIAN ESGUERRA: I understand, Vice President, you need to go by 12:30 ano?

    VP LENI: 12:30, meron akong another.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Pasensya na po, meron pa tayong four minutes, so last two questions for you. Itong isa, hindi po exactly related lang sa maritime industry, pero I suppose fan niyo ho itong nagtatanong ano? How would you describe the Leni factor in everything that you do? Medyo Miss. Universe pero para sa inyo 'yung tanog po.

    VP LENI: Leni factor? Siguro ano– siguro 'yung type of leadership, Christian. Lahat ng nakakilala sa akin, si Cong. Jess alam ito, na ako I lead from the front. Ako 'yung type na leader na hindi ako nakokontentong nasa opisina ako, nagbabasa ng reports. Ako 'yung type ng leader na pag gagawin ko ito, ako mismo 'yung nasa ground. Hindi ko dine-demand from anyone na magtrabaho na hindi ko kaya 'yung trabaho, and I think siya 'yung naging dahilan kung bakit maaayos 'yung mga programa namin. Dahil ako mismo 'yung nandiyan, hindi ako makukuwentohan. 'Yung empathy, di ba 'yung sinasabi nila na ang empathy daw, spiritual muscle 'yun na pag ikaw mismo 'yung gumagawa, nararamdaman mo 'yun nararamdaman ng iba. Kaya ang nangyayari, 'yung mga programa mo mas responsive sa needs ng iba.

    Saka siguro, Christian, ako, mabilis akong akuin kung hindi ko naiintindihan. Halimbawa itong maritime sector, ang dami na naming nitong diskusyon nina Cong. Jess, ang dami ko nang binasa tungkol dito, pero ang dami ko pa ding hindi naiintindihan. Pero ako, ako tinatanggap ko 'yung aking mga pagkukulang, pero tingin ko nakakatulong 'yun. Nakakatulong kasi pag tanggap mo 'yung pagkukulang mo, mas nagsisipag ka at mas nag-aaral. So ako, as far as the maritime– all maritime information is concerned, ang dami ko pang hindi alam while ang dami ko nang tinanong. So ako talaga, will depend– I will depend on the sector to help me out, as far as policy is concerned.

    So siguro 'yun 'yung Leni factor. Alam ito ng mga lahat ng nakatrabaho ko. Ako mismo 'yung nasa ground.

    CHRISTIAN ESGUERRA: Okay. Finally, Madam Vice President, so siguro puwede niyo rin po i-incorporate sa final remarks niyo, ano, parting shot for our audience, itong tanong na ito: What message do you have for the Filipino youth regarding the upcoming elections? For context, I think more than 50% ng mga registered voters natin ngayon kabataan.

    VP LENI: 52% yata, kung hindi ako nagkakamali. Actually kasi, naglat ako noon. May statement ang Comelec na parang 31 million voters ang considered na youth; 52% ito ng population. And i think ano siya, pag ganiyan talaga 'yung numbers, gusto sabihin 'yung mga kabataan sila na 'yung largest na voting bloc ngayong eleksyon. And 'yung pinakamensahe ko lang, na sana nararamdaman nila kung gaano ka-importante 'yung eleksyon na ito. Meaning to say, hindi lang ito contest ng mga kandidato, pero pag kailangan talagang pagtiyagaan nilang kilalanin 'yung mga kandidato. And 'yung pagkilala, hindi lang ito dapat nakukuha sa Facebook o sa Youtube o sa Tiktok, kasi ang dami-daming false information ngayon, ang daming disinformation. 'Yung mga kabataan naman, mahuhusay naman sa computer na dapat alam nila na 'yung pinanggagalingan ng information nila ay tama. Kasi 'yung ang nakakatakot sa lahat, na 'yung desisyon sa eleksyon na ito, nakabase sa kasinungalingan.

    'Yung desisyon, sana maintindihan nila na 'yung magiging desisyon nila, ito 'yung magsasabi kung ano 'yung mangyayari sa bansa natin in the next six years. Hindi lang ibabase 'yung desisyon sa kung anong naririnig nila sa amin, pero tignan nila, ano 'yung track record namin? Pag sinabi naming gagawin namin ito, ano 'yung track record namin in the past? 'Yung mga pinangako ba namin, in the last elections, ginawa ba namin? Mahalaga din 'yung karakter ng mga kumakandidato, kailangan bigyan ng mga kabataan 'yun. Dahil ang makakasiguro lang naman kung magiging mahusay kaming mga pinuno o magiging matapat kami sa trabaho namin 'yung karakter namin saka 'yung aming track record.

    So, ako meron pa namang andiyang 64 days to go. Meron pang 64 days, marami namang information online. Siguraduhin lang nila na 'yung pinanggagalingan ng information nila, hindi propaganda dahil paminsan naaabuso ngayon, naaabuso 'yung internet, na ginagamit ito para magkalat ng hindi totoo. Sa akin lang, to get their news from credible sources as much as possible para makapag-desisyon sila ng tama.

    [END 01:08:23]

     

    Posted in Transcripts on Mar 07, 2022