This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    Vice President Leni Robredo Meeting with Transport Groups

    Vice President Leni Robredo Meeting with Transport Groups

    [START 00:00]

    VP LENI: Sobrang kulang pa noong tulong na nabibigay considering na ang dami niyong– ang dami niyo sa grupo. So ang pinaka– ang pinaka nais ko lang sana mangyari ngayong hapon, although marami sa inyo– maraming grupo nakakausap na namin, so medyo familiar– familiar ako sa pinagdadaanan, lalo na ‘yung– ‘yung kasagsagan noong pagtulak noong modernization, maraming grupo ‘yung aming nakakausap, maraming mga grupo ‘yung ano ‘to, ‘yung aming nakaka-interface. Siyempre ‘yung Move as One, ganoon din. Pero siguro just– para mabigyan lang kayo ng idea kung ano ‘yung pagtingin natin sa transport, ang– ang pagtingin kasi natin parang over the years la– karamihan sa mga polisiya ay parang binibigyan ng mas malaking– parang ‘yung bias nandoon sa mga private vehicle owners na tingin natin ‘yun ‘yung pinagmumulan ng maraming problema. Kasi pag tiningnan natin ‘yung– pag tiningnan natin ‘yung percentage ng mga private– private vehicle owners, napakaliit niya kumpara sa riding public. Pag sinabi nating riding public, ‘yung– ‘yung ordinaryong mamamayan na nakikibaka sa public transportation every day. Pero marami ‘yung ginagastos ng pamahalaan, maraming mga policies ‘yung– ‘yung bias talaga nasa pag pabor sa mga private vehicle owners.

    So sa marami nating pakikipanayam sa– hindi lang panayam pero pakiki– konsultasyon, pakiki-dialogue sa maraming mga transport sectors, parati nating inuulit-ulit na kailangan mag-shift– kailangan mag-shift ‘yung pananaw na dapat binibigyan ng mas malaking, hindi lang budget, pero mas malaking puwang pag– pagdating sa policy ‘yung riding public dahil ito ‘yung nagkukumpuni ng mas malaking percentage. ‘Yun ‘yung number one.

    Number two, ‘yung pamahalaan naman anywhere in the world, dapat– dapat ‘yung pamahalaan binibigyan niya ng mas malaking tulong ‘yung mas naiiwan– ‘yung mas naiiwan sa laylayan. So– so ‘yung sa ‘tin, ‘yun ‘yung ating pananaw. Alam natin ‘yung maraming problema na dulot ng– ng push for modernization, alam natin ‘yung maraming– maraming problema na dulot noong root rationalization saka modification, alam natin ‘yung kahirapan na mag-comply sa mga– sa mga requirements. Noong nasa Congress pa ‘ko, isa ako doon sa mga– isa ako doon sa mga kumontra noong pag– pag, ano ‘to, pagbawal sa mga bu– provincial buses na pumasok sa EDSA. Kinontra namin ‘yun. Maraming mga– maraming pagkakataon, pero marami pa din akong hindi alam.

    So, sana ngayong hapon kahit kaunti ‘yung ating oras, sana mabigyan ako ng pagkakataon pakinggan– pakinggan ‘yung iba’t-ibang mga grupo para maintindihan ko kung ano pa ba ‘yung mga matitinding issue na– na pinagdadaanan para pagbigay– pag gawa natin ng policy, pagbigay na– pag gawa natin ng policy, parating– parating ang pinapakinggan natin ‘yung stakeholders na lubos na naiintindihan.

    Sa mga nakakakilala na sa ‘kin, ‘yung mga nakatrabaho na namin, marami sa inyo nakatrabaho na namin in the past, alam na ‘yung paniniwala natin kaya tayo may People’s Council kasi gusto natin ito ‘yung mga maging– maging vehicle para ‘yung inclusivity saka empowerment ay siya ‘yung maging cornerstone– siya ‘yung maging driving force ng ating governance model.

    Noong ako ay miyembro ng Congress, principal author ako ng Empowerment Bill na naglalayon na bigyan– maglagay ng mekanismo, institutionalize ‘yung– ‘yung mga mechanisms para ‘yung ordinaryong mamamayan ay may– hindi lang pinapakinggan pero may boses talaga, may boses sa pag gawa ng mga policies. So kaya tayo– sabi ko huwag na nating hintayin after the elections. ‘Yung magagawa natin ngayon, gawin na natin.

    [04:43]

    Mara– meron na tayong mga models for– for People’s Councils and naglalayon talaga itong People’s Council na ‘to na ito ‘yung maging vehicle para pakinggan kayo. Hindi– parang– parang masyadong limiting ‘yung pakinggan, pero siguro ang mas tamang term, bigyan kayo ng pagkakataon na makilahok sa governance. Hindi ito– hindi ito– hindi kasi ako naniniwala sa konsultasyon na nag isang meeting parang ‘yun na ‘yung stamping pad para magkaroon ng consultation. Ang– ang makabuluhan na konsultasyon, binibigyan ng maraming oras na ‘yung hindi pagkakaintindihan ng iba’t-ibang grupo ay nathe-thresh out sa level pa lang ng consultation. Maraming pagkakataon na nag-meeting na isa, pinakinggan– akala natin pinakinggan pero paglabas sa meeting ay parang ginawa lang na dahilan na, “Oo na, nag-consultation na kami.” Hindi tayo ganoon.

    Tayo ay sinisiguro natin na– na malalim at makabuluhan ‘yung mga discussions. So ito first step, although marami na tayong pag-uusap in the past, pero first step ito na maraming grupo ‘yung kalahok na pakinggan natin ‘yung iba’t-ibang mga grupo at makapasok siya doon sa– meron na tayong framework– meron na tayong framework for transport pero titingnan natin kung alin sa mga issues ninyo ang hindi pa nakakapasok para matugunan natin ‘yun.

    So siguro hanggang dito na muna para pakinggan ko naman kayo.

    TOIX CERNA: Salamat po. Maraming salamat po, VP Leni. So, I think sa– marami sa atin dito sabik na sabik tayong mapakinggan, at tulad ng sinabi ni VP Leni na magkaroon din ng boses, ‘no, sa mga polisiya ng ating gobyerno. So this is a very good chance for us to pitch kung anong po ‘yung ating pagtingin sa mga problema. Siguro just a few mechanics lang, ‘no, dahil maiksi din ‘yung oras natin, but [inaudible 6:47] this is not the first and last time. This will be a continuing dialogue. Tingin ko po ay nandiyan nga naman ‘yung Robredo People’s Council para i– i-bridge ‘yung ating mga ideas, ‘no, at nang lahat ng ito ay mapagbigyan ng pansin ‘yung different perspectives or different issues.

    So just a little bit of mechanics siguro sa ating open forum para lahat ng issues ay– alam natin maraming sektor ang nandito. Lahat ng– as much as possible we can cover as many issues, ‘no. So ang gagawin po natin, magtatawag po ako ng mga representatives per sector, so meron tayo para sa mga bus, sa UV Express, sa jeepney, sa motorcycle-taxi, and then every time, we will try to invite si VP Leni to respond kung meron po siyang gustong iclarify pa or malinawan, or even if there is already a– ano yung principles that VP Leni stands by on certain issues. So, ayan po, if we can ask po those that I will call, three mins lang po, if we can identify top issues, tapos ‘yung ating mga suggestions po kay VP Leni for how these issues can be addressed po, if that is alright.

    So, okay na po. Magtatawag ako muna siguro sa bus sector, si Mr. Alex Yague Top three issues, sir, tapos if you can limit to 3 to 5 minutes po, that would be great. Okay, go ahead sir.

    ALEX YAGUE: Magandang hapon, Toix, magandang hapon po, VP Leni. Salamat po sa imbitasyon na makasama sa dialogue na ito. DIretso na po ako sa issue. Nasabi na po ni VP Leni kanina yung tatlong major issue na sinusubaybayan po natin.

    Ang una po, ung modernization program. Dalawang taon na po VP Leni na wala ho kaming biyahe, at di po kami nakakabayad sa mga utang namin, marami na ho sa amin ang nagsara na, marami kaming mga empleyado na nawalan na ng trabaho. At ngayon po ang aming mga byahe, limitado pa rin po dahil merong polisiya ang gobyerno na hindi naman nila pinapatupad, katulad ng– pinutol nila ang aming mga linya.

    Nabanggit na ho ninyo ang rationalization issue ng mga prangkisa. Ang ginawa ho nila, nagkaroon ho ng pagpuputol ng mga linya namin, mga original franchises namin, at hindi po kami nakakapasok ngayon ma'am, sa loob ng aming mga terminal. At sa tingin po namin, nakakadagdag pa ho ng infection yung pinagsama-sama ho kami nila sa isang terminal na napakalayo doon sa mga present terminal namin sa loob ng Manila.
    [09:42]

    Ang pangatlo ho, nabanggit niyo ho kanina ang modernization, rationalization, at ‘yung pangatlo ho, yung consolidation. Maganda po ang mga programa kung tutuusin, pero nagkaroon ho tayo ng pandemya. Dito ho sa pandemyang ito, wala hong nakaligtas dito. Lahat po ng mga operator, na– nahirapan po. Wala hong byahe, pinutol ang mga linya namin, malaki ang aming kalugihan, hindi kami nakakabayad ng utang sa mga bus na binili namin, at ang pinakamahirap ho dito, yung pasahero po ang kawawa. Ang pasahero, dalawa o tatlong sakay bago makarating sa loob ng Maynila. At bukod sa napakatagal na byahe, mas mahal pa ang kanilang inaabot, dahil napipilitan sila na sumakay ng mga colorum van instead na sumakay sa mga lehitimong mga provincial buses. Salamat ho.

    VP LENI: Maraming salamat, maraming salamat Sir Alex. Alam niyo po, tamang-tama kayo. Hindi ko rin maintindihan ang logic ng– na pinapasunod. Di ko rin maintindihan dahil at a time na– ang pagkaintindi ko, Sir Alex, wala namang violent na opposition ‘yung transport sa modernization, pero ang pinaka-problema lang, na una – dapat naman sana – una pinapakinggan kayo, pangalawa, dapat sana yung terms ay kaya ninyo, pangatlo, sana hindi ito pinilit ngayong time ng pandemic. Ang nangyayari pa tuloy, parang ginamit pa ang time ng pandemic para mag ease out ng ibang mga– at nai-ease out talaga yung mga mahihirap. So ito po, ano talaga. Isang bagay na matagal na nating tinututulan. In fact marami na tayong statements since 2020, na hinihikayat sana yung– hindi lang yung DOTr, pero pati yung LTFRB na ire-assess ang kanilang ginagawa. Pero ramdam ko po. Ramdam ko po Sir Alex yung pinagdadaanan ninyo, at hindi ito nare-realize na lalo nilang pinapahirapan, lalo lang nagre-resort sa mga bagay na hindi— sabi mo nga, maraming mga pasahero na sumasakay tuloy sa mga colorum na– colorum na sasakyan, na mas delikado pa yun.

    Yung pangalawa, hindi ko lang alam Sir Alex kung pati sa mga buses nangyayari ito, pero yung pakikipag-usap namin sa mga jeepney drivers at operators, parang noong– noong pinutol yung mga linya, meron pa tuloy na pumasok na mga bago doon sa linya nila, na kailangan po talaga itong ayusin. Kasi dapat may priority kung sino yung nasa linyang yun dati. Kasi ito talaga yung… karamihan sa inyo, naghuhulog sa mga kinuha ninyong mga bus at mga jeep, so lalo kayong pinapahirapan, lalong– parang sunod– parang domino effect. Sunod-sunod ‘yung problemang kaakibat nito. Pero sige po, tinake note natin, at sisiguraduhin natin na yung hinaing ninyo ay mas maamplify sa lahat ng mga diskusyon ngayon.

    TOIX CERNA: Salamat po, VP Leni. Thank you din, Sir Alex, for raising those points. Sa ano naman, let’s move on sa UV Express and jeepney sector. Kung pwede po tawagin ko si Sir Mar ng [inaudible 13:40]. Sir Mar? Naka-mute kayo, sir Mar.

    MAR VALBUENA: Thank you, Toix, good afternoon. Good afternoon po, Vice President Leni Robredo, sa atin pong mga kasama. Nagpapasalamat po kami na kayo po ay makasama namin ngayong araw na ito, para maiparating po namin ang aming hinaing. Kami naman po sa Manibela na kasama po ang mga UV Express at mga jeepneys, lalo po dito sa NCR.

    Vice, more than 50 percent pa po ang hindi nakakabalik na mga ruta para maka-biyahe. Both jeepneys and UV Express, kahit nga po yung mga city buses natin, hindi pa po lahat nakakabalik. Wala po akong narinig na, kung anuman ang programa ng gobyerno para doon sa mga nadisplace nating mga transport workers. Ni isa, wala ho tayong narinig hanggang ngayon. At hindi nakakasapat kung ano man ho ang mga tulong na pinaparating ho sa atin.

    [14:55]

    Sa katunayan po, noong nagluwag po, kailangan natin ng napakaraming mga PUVs. Bakit po nililimatahan lamang ito? Bakit hindi na lang natin hayaang bumiyahe ‘yung ating mga kababayang drivers para nang sa ganoon, hindi na po kami dagdag pang pasanin ng ating gobyerno, dahil kaya naman po naming bumiyahe pa, malalakas pa po tayo. So una po yun, na sana po nakita ng DOTr at ng LTFRB. Kasi ito po talaga ang tanong natin kung bakit po ako nag-join talaga ngayon, na maiparating sa inyo, na sana, kapag po kayo ang nasa Malacanang na – at inaasahan natin na kayo po yung maluluklok doon, dahil kayo po lamang ang tamang presidentiable ngayon na nakikinig sa hinaing ng transport sector – ang pinaka concern po namin talaga, kung sino po ang ilalagay ninyo sa DOTr at LTFRB pagdating ng araw, kung pakikinggan rin po ba kami, kagaya po ng pagbibingi-bingihan po ngayon ni Sec. Tugade at ng pamunuan po ng LTFRB.

    Pangalawa, dahil po sa route rationalization, na– nangyayari po ngayon na talagang– pinush through nila, talagang sinamantala ho na nasa pandemya tayo. Hindi po pinabyahe– ang nangyari, tatlong bagay po, Vice, na yung ating mga jeepney drivers, lahat po ng ating transport workers, ultimo po yung mga konduktor, nagsasabi sa atin wala kaming hanapbuhay. Hindi rin kasi kami kasama dun sa ayuda, dahil hindi kami franchise holder o wala kaming– hindi din kami hawak ng LTFRB. Pero kasama doon sa pag-angat ng ating mga kababayan, na nagdadala po ng ating mga mananakay.

    So nawalan ng trabaho, pangalawa, dahil sa route rationalization, hindi po pinayagan ang ating mga PUVs na maka-byahe, kasama na po ang ating mga buses, UV Express, jeepneys. Wala pong masakyan ‘yung ating mga kababayan. Lalo na po, nakikita niyo po doon sa mga main thoroughfares natin, nagtatakbuhan ‘yung ating mga kababayang mananakay, wala po kasing masakyan. Pero ‘yung mga sasakyan po natin, nakatambak lang. Nasisira na, nabubulok na. Na dapat po, yung pag-aantay natin ng masasakyan, pinakamatagal na sana ung 30 minutes. Dahil napakarami pa pong sasakyan na hindi nakaka-byahe. Ang nangyayari po ngayon, Vice, yung ating mga mananakay, gigising po ng alas tres, alas kwatro ng madaling araw, para po 5 a.m., nasa labas na po ng lansangan, dahil dalawang oras, tatlong oras po ang hinihintay para po makasakay ang ating mga kababayan. Kung makikita ninyo, yung ating mga buses, kung saan-saan, yung ating mga UV, mga jeepney, sa bintana na po ng mga jeep, mga bus, mga UV, sumasakay ‘yung ating mga kababayan. Hanggang ngayon, hindi po ba yan nakikita ng LTFRB? Kahit po yung mga traffic enforcers natin na dapat siyang pangunahing nagre-report, dahil siya ang nakakakita sa lansangan. So nasaan po ang mga namumuno niyan?

    Babalikan ko yung sinasabi ko kanina, na napaka-importante po kung sino ang ilalagay natin doon sa departamento. Doon po kami magbabase, kasi kung makakakuha na naman tayo ng matigas ang ulo, na hindi po pinakikinggan ang damdamin ng taumbayan, mawawalan po ng saysay ang pagboto po namin sa inyo. Kahit na sino po ang iluklok natin, kung matigas po ang kalooban, sabihin na natin na may mga ginagawa silang tama, may mga infrastructure tayong ginagawa, pero sino pa po ang gagamit niyan, kung wala na po ‘yung mga kababayan natin, nagpapakamatay sa hirap, nagkakasakit nga po dahil nga po sa mabagal po na pagtugon ng ating gobyerno.

    ‘Yung nakikita po natin ngayon, pati po ung mga terminal, katulad nung sinasabi kanina ng ating kasamahan, si Kuya Alex Yage, na 'yung mga terminal po– terminal po na nilagay kahit po dito sa NCR, hindi po talaga siya akma. Hindi ko ho alam kung nilagay 'yung terminal para po madagdagan 'yung mga sasakyan na mabebenta nila. Ano po ba 'yung iniisip natin? Madadagdagan 'yung mga sasakyan kasi iipunin natin doon sa mga probinsya pa rin po eh, tapos maglalagay ulit tayo ng panibagong mga sasakyan na papasok sa NCR. So, ano po ba 'yung tinitingnan natin, 'yung kapakanan po nung mananakay na isang beses lamang siyang sasakay, diretso po doon sa mga terminal sa, sa EDSA o sa Pasay, sa loob ng NCR, o puputul-putulin natin 'yung, 'yung biyahe nila para lamang mapagbigyan natin 'yung mga PPPs– PP– Private Partnership na ito na ang tinayong terminal ay pagkakitaan lamang hindi po para mabigyan ng serbisyo 'yung ating mga kababayan kasi nakaisip tayo ng terminal pero hindi po, hindi po nakakatulong na mapagaan 'yung biyahe. Nadadagdagan po 'yung oras, 'yung travel time nila lilipat, karamihan po with all due respect sa ating mga senior citizens, galing po ng malalayong probinsiya maraming bitbit, papasyal po doon sa mga kamag-anak, mga, mga anak nila dito sa Metro Manila na dapat po may continuity po 'yung, 'yung biyahe dahil may mga bitbit po 'yan na mga mabibigat galing po ng probinsiya.

    [20:50]

    TOIX CERNA: Sir Mar, i-try natin i-wrap up.

    MAR MANIBELA VALBUENA: So, 'yun lang po, 'yung sa maibalik po 'yung mga ruta, 'yun pong mga terminals kung sino po ba ang nagha-handle, 'yung pagkakakitaan lang po ba na dapat po minimal nga lang 'yung pinagkakakitaan kahit po sa mga private sectors tulad po ng SM napakamahal po ng sinisingil sa atin. Sana pagdating po ng araw isa rin po 'yan sa makita natin dahil po sobrang laki po ng sinisingil kaya ho lugi ang ating mga transport workers. Pinaka-importante po lahat, sa lahat, kung sino po 'yung ilalagay natin sa departamento pagdating ng araw na makakatulong ho at makikinig sa amin. Kahit po ng pagdating ng araw, hindi na po namin kayo makausap, Vice, at pangulo na po kayo, 'yun pong tamang tao na makikinig po sa aming hinaing. Salamat po at magandang hapon po sa inyong lahat.

    TOIX CERNA: Salamat Sir Mar. Vice President?

    VP LENI: Sige. Ako, ako, Mar, number one, 'yung aking mga panukala noong kakaumpisa lang, kakaumpisa lang noong ating pandemic, 'yung kung naalala mo nagkaroon tayo ng lockdown. Di ba 'yung pinakauna, March, April, May, nagpanukala na tayo noon, at 'yung panukala natin totoo na dahil naka-lockdown tayo, kaunti lang na mga sasakyan ang puwedeng bumiyahe. Ang hinihikayat natin na gumawa na sila ng plano na parang may, alam mo 'yun, parang, parang merong plano na nagre-revolve– ang suggestion nga namin noon Mar, bakit hindi na hayaan na i-localize 'yung pagplano. Ang gusto kong sabihin, puwedeng on a per LGU basis, puwedeng on a, on a per, ano to, on a per federation basis na kayo na 'yung magdedesisyon kung papaano 'yung pag– kasi kakaunti 'yung biyahe dati di ba. Hindi pa tayo nito nakakabalik, ito pa 'yung kasagsagan, pero dapat kasi kabahagi kayo sa pagplano dahil kayo 'yung nakakaalam. 'Yun 'yung number one.

    Number two, noong bumabalik na tayo sa paunti-unti na, bumabalik na 'yung paglabas ng bahay, 'yung suggestion natin noon kasi di ba merong physical distancing, merong mga ano to, maximum number of passengers na per vehicle. Ang suggestion natin noon, alisin na 'yung commission basis o boundary basis, 'yung pamahaalan na 'yung magbayad, at ginawa naman nila to. Ginawa naman nila 'yung service contracting pero parang hindi maayos 'yung pag-operationalize. Hindi maayos 'yung pag-operationalize kasi parang hindi naging pantay. Hindi naging pantay 'yung pag ano to, pag gawa ng mga plano such that merong mga– merong mga nakasali pero marami 'yung hindi nakasali. So, ang nangyari nito, ang nangyari nito marami talaga 'yung walang kita, marami 'yung nakatengga at hindi naiintindihan ng iba kung ano 'yung, ano 'yung basehan, kung ano 'yung basehan, 'yung route ratio– rationalization.

    So, 'yung sa kin, malaking bagay sana kung 'yung pamahalaan 'yung on top of it pero partner niya kayo na mga asosasyon, na pamahalaan 'yung magpo-provide ng pondo pero 'yung operationalization sana, sana active participation kayo. Kasi alam niyo kung di ba, alam niyo kung papaano iro-roll out na walang maiiwan. So– so 'yun– 'yun, setting that aside pero para kasi sa akin Mar at naniniwala ako sayo na ang pinaka-crucial sa susunod na magiging Pangulo, sino 'yung ma-aappoint niya as DoTr, as LTO, as LTFRB chair.

    [24:58]

    'Yung sa kin Mar, ang ma-aassure ko sayo number one, sisiguraduhin natin na hindi lang, hindi lang mahusay– hindi lang eksperto sa transportation. Hindi lang eksperto sa transportation 'yung ma-aappoint pero pangalawa, respetado ng sektor. Ang gustong sabihin, kailangang ginagalang siya, kailangang ginagalang siya ng sektor kasi mahirap mag-lead kung hindi sayo naniniwala 'yung sektor na pamumunuan mo. Having said that, ang– ang transportation secretary kasi ano 'yun eh, alter ego ng pangulo, di ba? Alter ego ng pangulo so dapat pareho kami ng paniniwala and ano 'yung paniniwala natin? Ang paniniwala natin driving force ng governance 'yung inclusivity saka empowerment.

    Gustong sabihin, kailangan 'yung lahat ng ma-aappoint ko hindi lang sa transport, kailangan 'yung lahat ng ma-aappoint ko sa Cabinet, pareho 'yung paniniwala sa kin na number one sa lahat, pinapakinggan at naglalagay ng mekanismo na 'yung sektor na pinagsisilbihan ay kabahagi sa governance. Sa akin, kanina kausap ko 'yung, 'yung environment sector at 'yun din 'yung problema nila. 'Yung environment sector 'yun din 'yung problema nila na parang outsider sila dahil hindi naiintindihan 'yung nakaupo 'yung adbokasiya nila. Hindi 'yun puwede.

    So, para sa kin papaano natin ma– masisiguro na 'yung mga ma-aappoint ay respetado ninyo, dapat meron kayong say sa ma-aappoint. Gustong sabihin, kabahagi kayo sa pag-vet, kabahagi kayo sa pag-vet ng mga ma-aappoint hindi lang ng secretary pero ng maraming mga transportation, transportation officials. Kasi hindi puwede kasing ang relationship ng pamahalaan saka kayo, magkatunggali. Dapat 'yung relationship ng pamahalaan saka ng– ng sektor, magkakampi, magkatuwang di ba? Magkatuwang such that hindi naman siguro lahat ng oras nag-aagree tayo sa lahat na bagay pero magkatuwang in the sense na 'yung mekanismo para magusap ay nandiyan.

    Kaya natawa ako Mar noong sinabi mo na pag pangulo na ako hindi niyo na ko makakausap, imposible 'yun Mar, imposible 'yun kasi 'yung klase ng leadership natin ay nag– naglalagay tayo ng malaking importansya sa dialogue kasi tingin natin, totoong maki-oras 'yun, totoong minsan madugo.

    Alam mo, alam mo Mar noong– kukuwentuhan lang kita kasi noong nasa Congress ako nga kinukuwento ko sa inyo kanina, principal author ako noong Empowerment Bill sa Congress na naglalayon na papakinggan 'yung lahat 'yung ima-mandate sa lahat ng opisina na umuupo 'yung sektor sa lahat ng mga usapan, naalala ko pinatay ito sa committee level pa lang, 'yung aking bill kasi ang sabi ng mga kasama ko, para tayong naghahanap ng batong ipupukpok sa ulo natin. Kasi tama naman, parang sinabi nila, Mar, na tayo na 'yung in-elect ng tao bakit pa, bakit pa guguluhin natin 'yung sistema?

    Alam mo ako magiging honest ako sayo, meron kaming People's Council sa Naga at talagang magulo 'yung usapan. Magulo 'yung usapan, pero alam mo kahit magulo 'yung usapan, 'yung lumalabas na resulta noon maganda. Gustong sabihin dapat hindi tayo natatakot sa diskusyon, basta impo– mahalaga lang naman na willing tayong makinig sa bawat isa at kahit hindi tayo nagse-see eye-to-eye sa iba, nirerespeto pa din natin 'yung isa't isa, kasi nagiging mabuti lang 'yung polisiya pag nakikinig tayo. Kasi, anong nangyayari ngayon Mar?

    Ang nangyayari ngayon top-down eh. 'Yung desisyon galing taas ibababa na lang, pag binaba hindi naman siya responsive sa pangangailangan sa baba, nagiging magkatunggali 'yung pamahalaan saka 'yung sektor. Pero kung sa step one pa lang kasama na 'yung sektor, hindi sana ito nangyayari, di ba? Hindi sana ito nangyayari. So ako, ang mako-commit ko sa inyo Mar, na pag ako binigyan ng pagkakataon, sisiguraduhin ko na magsimula sa pagpili ng mga nakaupo, kabahagi kayo. Puwedeng hindi lahat masusunod, pero ang masisiguro ko lang sa inyo, kabahagi kayo sa pag-vet ng mga, ng mga– ano to, ng mga kinukunsiderang mga pangalan, meron kayo laging boses.

    [29:53]

    Sa akin hindi lang ito sa transport pero sa lahat ng bahagi, sa lahat ng bahagi ng lahat na, lahat na sektor na paninilbihan natin magiging institutionalized 'yung partisipasyon ng sektor. 'Yun 'yung mapo-promise ko sa inyo ngayon. Ako, ako dama ko, Mar, dama ko 'yung pinagdadaanan ninyo in fact, alam mo meron mga jeepney drivers' association na tinutulungan namin na wala na, wala na talaga pag-asang tinitingnan, so kami nagbigay kami ng financial grants para makapag-umpisa sila ng hanapbuhay sa lahat ng transport kasi hindi nila alam kung kailan sila babalik.

    So, naalala ko meron kaming, merong isang transport group na partner namin, na nagdesisyon na lang sila na parang bigasan, bigasan para meron lang silang mapapagkunan ng hanapbuhay kahit kaunti. So, hindi puwedeng– dalawang taon na eh. Hindi puwedeng, di ba, hindi puwedeng ganito, na hindi niyo nga alam kung ano 'yung magiging, di ba, okay lang sana kung natengga ka dahil, dahil lockdown pero sana naman alam mo kung, kung ano 'yung susunod na hakbang. Ngayon kasi ang nangyayari hindi mo alam eh. Naghihintay ka lang nang naghihintay, masuwerte ka kung matawag ka, papaano kung hindi? And 'yun 'yung nangyayari.

    So– so sa akin Mar, magiging bahagi kayo ng pamahalaan pag nangyari 'yun saka ako, number one priority, public transport hindi private vehicles. Number one priority, public transport, hindi lang 'yun para sa inyo pero pati sa riding public. Gusto nating asikasuhin 'yun kasi sabi mo nga, in the end, ang nahihirapan talaga 'yung sumasakay kasi mas mahirap, mas magastos, di ba? Ang pinaka-sadya naman natin na hindi tayo puwedeng magsabi na bumubuti 'yung ekonomiya kung 'yung mga nasa laylayan naiiwan pa din sa laylayan. So, ang ating laging sukatan, kung 'yung nasa pinakababa ay bumuti ba 'yung buhay niya. So, sa kin 'yun lang 'yung maco-commit ko sa inyo Mar.

    TOIX CERNA: Maraming salamat VP Leni. Thank you po. Salamat–

    MAR MANIBELA VALBUENA: Thank you, thank you po, VP. Sana pag nagkita po tayo presidente na po kayo.

    VP LENI: Pagtatrabahuhan natin Mar, pagtatrabahuhan–

    MAR MANIBELA VALBUENA: Tulong-tulong po. Salamat po.

    TOIX CERNA: Pagtutulungan natin Sir Mar.

    MAR MANIBELA VALBUENA: Salamat po.

    TOIX CERNA: Oo 'yun– salamat sir Mar sa pag-point out din na 'yun nga, kaya tayo sabik na sabik na mapakinggan ngayon kasi hindi talaga tayo pinakinggan for the longest time ng current na administration so talagang ito ay–

    MAR MANIBELA VALBUENA: Wala talaga eh.

    TOIX CERNA: – malaking kakulangan sa ngayon and we hope na si VP Leni nga will help us in this, in this sense. Opo so sa susunod po natin na sektor na tatawagin ay 'yung sa jeepney sector sina Ka Jaime, nandito ba si Ka Jaime? Ka Jaime?

    JAIME AGUILAR: Yes.

    TOIX CERNA: Yes. Thank you Ka Jaime please oo 'yung top issues po natin.

    JAIME AGUILAR: Pero ang alam ko magsasalita yata muna si Ernie no?

    TOIX CERNA: Ah si Ka Ernie ba? O sige si Ka Ernie po. Thank you.

    VP LENI: Anong sektor si Ka Ernie?

    TOIX CERNA: Sa jeepney din po kasama ni–

    VP LENI: Jeepney din, jeepney din.

    TOIX CERNA: Opo, opo, oo. Sa jeepney.

    ERNIE CRUZ: Salamat po sa lahat lalo na po kay VP Leni. Opo opo. NCTU-SENTRO po at member din po ng Move As One Coalition. Sabi nga namin nagsimula ito Mandaluyong, kaya alam ko ho naman na naintindihan ko 'yung sinasabi niyo dahil nga, galing din naman ho kami sa SALIGAN, diyan na-recruit itong Mandaluyong sa SALIGAN diyan sa–

    VP LENI: Ah talaga.

    ERNIE CRUZ: Opo, si Armi, si Gerald–

    VP LENI: Si Armi, oo. Si Armi active sa SENTRO di ba?

    ERNIE CRUZ: Opo, opo. Kaya nga po alam namin 'yung sinasabi niyong people's participation, di ba, 'yung– daig pa nga po niyan 'yung tripartism eh kung aanuhin kaya kontento po kami roon sa ganoong mga pananalita. Kaya nga ho ang sinasabi lang namin dito, ang kulang dapat pagtrabahuhan maipanalo para matupad 'yung mga ganoong polisiyang mangyayari kung sakali. Dahil naniniwala naman ho kami na talagang kayang ipatupad kung sino man 'yung mauupo lalo na't kayo. Kaya dapat eh trabaho lang talaga.

    Kaya nga po ang mga katanungan, siyempre, na hindi pinapakinggan hanggang sa ngayon, kagaya noong sinabi ni kasamang Toix saka ni noong isa 'yung sa Manibela na talaga matitigas ang ulo noong mga nakaupo, totoo naman. Karanasan ko ho iyan sa personal na talagang hindi lang matitigas ang ulo, matitigas ho ang mukha niyan, noong mga 'yan, ibig sabihin.

    [34:45]

    Kaya po kung kayo ang maigagapang natin ano at maitrabaho talaga para manalo, 'yun lang po ang katanungan kasi nga ho may mga nakabinbin na programa 'yung gobyerno kagaya noong DTI, 'yung CARS program po 'yan ang objectives niyan talaga ay makapag–manufacture dito na sariling atin dahil nga ang objective ay makalikha ng maraming trabaho di ba para sa mga Pilipino at maging competitive 'yung presyo para doon sa tumutulak ng PUV modernization. Sa dulo ho kasi nito 'yun talaga ang problema eh. 'Yung PUV modernization kung hindi mapaghahandaan, talaga namang lumolobo ho 'yung presyo eh. Pinakakawawa 'yung transport worker talaga, 'yung sektor.

    Kaya nga po 'yun ang tanong, willing ba kayo na suportahan 'yung sinasabing CARS program na meron siyang budget na 9 billion eh a year para nga kuntento naman, dahil nga ho sa pakikipag-meeting namin dati pa sa DTI. Pati sila ay kumbinsido na talagang puwedeng mag-manufacture dito para nga makalikha ng trabaho, mapababa ang presyo at ma– hindi mabuhay 'yung mga China na paborito ng ating ano, presidente nila pala dahil hindi namin binoto 'yun eh.

    Tapos, pangalawa po, nasa Move As One Coalition ano po ito, nasa– kasi nga po kagaya noong sinasabi namin, bakit hindi nakikinig? 'Yun pong service contracting alam po naman nila kasamang Toix nila kasamang Haya na talagang pinagpaguran 'yan ng Move As One Coalition talagang para ma-create 'yung ganoong konsepto at inilako sa kanila, sa DoTr, sa Senate, sa Congress. Noong maaprubahan sila ang nagpatupad, o 'yun ang naging resulta. Hindi nakinig doon sa mga suggestion, nagkasabit-sabit 'yung implementation. Kaya ganoon sila kakapal ang mukha. Talagang ano 'yan eh, talagang masasabi niyong makakapal ang mukha. Kaya nga po kasama doon sa proposal na 'yun 'yung subsidy po na manggagaling sa gobyerno na 500,000 ang hinihingi para doon sa proposal na 'yun.

    Kaya 'yun po 'yung dalawang matingkad na tanong. 'Yung una, 'yung proyekto ng DTI ituto– kaya niyo po bang ipatupad saka po 'yung subsidy para sa PUV modernization program para nga po alam niyo naman, naga-advocate din naman po SENTRO, 'yung NCTU doon sa transition of informal economy to formal economy na nakikita po natin, namin sa hanay ng SENTRO at NCTU na talagang ito, kung tamang tao ang magpapatupad ng programa, at tamang tao rin sa mga kooperatiba ng transport industry ay tamang tao ang nagpapatupad nito, alam naming ito 'yung makakahamok doon sa sektor kaya supportive kami doon sa program basta may transition na maayos Ma'am at saka sana nga talagang magsama-sama tayong mapatino kung sakaling– tatrabahuhin po natin para manalo para at least eh mabago 'yung ganoong kultura dito sa transport industry. Si kasamang Jaime po baka may iduduktong, 'yung organizer namin. 'Yun lang po 'yung sa akin. Salamat po.


    VP LENI: Toix, ano? Pa– si– si Ka Jaime muna, o sagutin ko muna si Ka Ernie?

    TOIX CERNA: Yes, VP Leni, pakisagot na po muna.

    VP LENI: Oo.

    TOIX CERNA: Thank you.

    VP LENI: It– ito unahin ko 'yung CARS program, Ka Ernie. A– actually, naglabas kami ng Hanapbuhay Para sa Lahat program noong early December. Nasa website na namin ito, sa lenirobredo.com, kabahagi ito. Nila– nilabas namin doon 'yung priority. Ang– ang sinabi namin, kailangan nati i-harness 'yung mga local industries kaysa nag-iimport tayo na naman ng nag-iimport, kailangan natin i-harness 'yung local industries.

    Dinivide natin sya into three groups. 'Yung blue economy, ito 'yung maritime. Kabahagi dito 'yung shipbuilding dito sa atin. Kabahagi dito 'yung pag-upskill ng mga seamen. Kabahagi dito 'yung pag-ayos ng– ng fisheries saka ng– ng, ano ito, ng ating logistics industry.

    Pero 'yung green economy, ito 'yun. 'Yung green economy, Ka Ernie, ang sinasabi natin na mag-iinvest ang pamahalaan sa manufacturing na makakatulong sa pag-push ng ating environment. And kabahagi dito 'yung localized na paggawa ng mga, ito, 'yung mga sinasabi mo na 'yung mga local PUV, na it doesn't make sense na gagastos tayo ng napakamahal– di ba 'yung– 'yung modern na mga jeeps na pinapabenta sa inyo, sobrang mahal, na hindi niyo talaga kinakaya 'yung kahit– kahit pa agree kayo doon, napakabigat para sa inyo.

    [40:12]

    Pero kung ito local, unang-una hindi na tayo mag-iimport. Pangalawa, nagbigay pa siya ng mga trabaho. Pangatlo, 'yung income hindi napupunta sa ibang bansa, kundi sa atin napupunta. So pag tinignan ninyo 'yung Kabuhayan Para sa Lahat program namin, nandito na 'yun, specified na siya. Kaya ito, sigurado ito, Ka Ernie.

    'Yung pangalawa 'yung tinatanong dito sa chat na na-mention mo din, 'yung institutionalization ng– ng service contracting. Parang, papaano natin ililipat 'yung sektor from the informal– informal economy to the formal economy? Matagal na akong advocate nito. Actually– actually, Ka Ernie, nasa Saligan pa ako– nasa Saligan pa ako, eh, advocate na tayo dito. Kasi marami siyang– marami siyang problemang masasagot. Marami siyang problemang masasagot.
    Number one, sigurado, 'yung kita ng– ng nasa transport sector. Pangalawa, kontra ano din siya, kontra aksidente. Kontra aksidente siya kasi hindi nagmamadali, hindi naghahabol. Pangatlo, mas– mas ma-reregulate nga ng pamahalaan eh. Mas magre– mas mare-regulate ng pamahalaan, mas mapo-professionalize niya pa lalo 'yung transport sector pag ito ay natransfer siya sa formal economy.

    Kasi sigurado– unang-una, sigurado 'yung benefits. Pangalawa, kabahagi ka. Kabahagi ka ng maraming programa ng pamahalaan. Hindi 'yung ang– ang problema ko dito, Ka– Ka Ernie, talaga– ewan ko kung napapansin niyo ito– every elections, every elections sasabihin ang transport sector napaka-halaga para sa mga kandidato, pero pag nakaupo na, kalimutan na. Ewan ko kung na– nahahalata niyo yun, pero lalo ngayon. Lalo ngayon, nakikita natin, halimbawa 'yung mga riders, masyadong– masyadong nililigawan, pero pag– pag wala namang eleksyon, walang pumapansin eh. Walang pumapansin sa kanila.

    So– so, sa akin, 'yung mga minention mo ay agree tayo doon. 'Yung increased subsidy, nakita ko 'yung proposal ninyo. Ngayon kasi, 160 di ba? 160 lang ngayon, na hindi talaga kaya ng marami. Ang pinaka-sadya naman natin, kung meron tayo na– kung meron tayong, ano ito, ipapatupad na programa, kailangan accessible siya. And pag hindi kaya ng mga maliliit at nakakakaya lang 'yung dati nang may kaya, hindi matagumpay. Hindi talaga matagumpay 'yung programa.

    So 'yung sa atin, whether 500,000 'yun o kung magkano, basta ang pinakamahalaga, hindi gagawa ng kahit anong programa, including 'yung pag-talaga ng subsidy, nang hindi kayo pinakinggan. So, sa akin, saan ba galing 'yung 160,000? Sa– ang– ang 160,000 ba dahil 'yun lang ba 'yung perang available? So, kung 'yun lang 'yung perang available tapos hindi naman siya accessible, 'yung makikinabang na naman 'yung mga meron. Di ba? 'Yung makikinabang meron, kasi 'yung nasa transport sector naman, hindi similarly situated, di ba? Merong mga medyo nakakaangat, merong mga walang wala.

    So, ang pinakagusto sana natin, ang parating sukatan natin, kung 'yung mga walang wala, naia– naitataas natin 'yung antas. So– so, 'yung sa akin, basta 'yung sa akin, from 160 o to 500, o kung mas mataas pa, as long as kinonsulta kayo. Hindi pwedeng magsabi lang 'yung gobyerno ng kahit anong figures na hindi naman kayo kinonsulta. 'Yun 'yung sa akin.

    Siguro 'yung-- siguro 'yung iba, after na ni Ka Jaime ano? Kasi merong mga iba pang issues sa chat– chatbox. Pakinggan siguro muna natin, Toix si Ka Jaime, kasi baka kulangin tayo ng oras.

    TOIX CERNA: Yes please, opo. Sige, Ka Jaime, go ahead.

    JAIME AGUILAR: Hindi naman po matagal ito, VP. Salamat–

    VP LENI: Go lang Ka Jaime.

    JAIME AGUILAR: –po sa mga narinig– narinig namin sa inyo, ano. Talagang kami ay lubos na umaasa po na tayo'y mananalo, ma-implement po. Kasi, kaya po ako natutuwa sa mga narinig ko, 'yung mga namumuno kasi ngayon, mana doon sa kanilang amo na barako. Na namamarako, ano. Talagang mga walang pagpapahalaga doon sa mga tripartism po na binabanggit nga po ninyo. Na, 'yun ang tingin po namin na basic problem talaga.

    [44:52]

    Ang dami po namin. Sa pamamagitan nga po ng Move as One, ang dami po nating mga proposals na hindi pinakinggan. Nasayang po 'yung budget ng gobyerno. Kaya kami po, naniniwala doon sa binabanggit po ninyo na pag-upo po natin at tayo'y papalarin, talagang malaki po ang pag-asa ng bayang Pilipinas.

    ‘Yun po ang itatanong ko na lamang po, na hindi natanong kanina ni Kasamang Ernie, ay susuportahan niyo po ba na magkaroon tayo ng 5 years na just transition para dito sa transport modernization? Pangalawa po ay nandirito na rin po sa chatroom ‘yung problema po ng mga local government unit, masyado ring ano– masyado rin silang ma-abuse sa kanilang awtoridad.

    ‘Yung kapangyarihan ng LTFRB ay sinu-supersede nila dahil ang ginagamit nga po nila ay Local Government Code. Noong panahon po kasi ni Pangulong PNoy ay binanggit po namin ito sa transport forum at umaksyon naman po agad yung butihing asawa po ninyo. Kaya bilib na bilib po kami talaga kasi naglabas siya ng department order para ipa-review sa mga local government units ‘yung mga policy, mga ordinance na inilabas nila na bumabangga doon sa national law. Pero ‘yun nga po, hindi na po nagkaroon ng ano ‘yun, ng pagpapatuloy o pagpapatupad. ‘Yun nga po, may nangyari nga po. Ano po ba ang aasahan namin pagdating sa usapin na ‘yan kasi ‘yun nga po, marami pong bumabangga na mga batas, hindi lang po yung tungkol sa prangkisa, pati ‘yung mas mahal pa ‘yung kanilang fines and penalties kaysa dun sa LTO. Mas– dito nga po samin, yung sidecar, ginagawa ng mayor dito, binabaklas at ginigiba. Oho, meron pong mga– tingin nga namin may human rights violation pa rito. ‘Yun pong dalawa ang hindi natanong ni Kasamang Ernie.

    VP LENI: Ako Ka Jaime unang una yung tinatanong kung magsusuporta ba ako sa limang taon na just transition? Ako babalik lang ulit sa aking policy, na sa akin ‘yung kung gaano man kahaba ‘yung transition, kabahagi kayo sa usapan, kung sa tingin niyo kaya nyo ng 3 years, 3 years ‘yun. Kung sa tingin niyo masyadong mabilis ang 3 years, 5 years ‘yun. Pero magakakaron tayo ng isang malawakan na transition program na sisiguraduhin natin na walang maiiwan. Ang gusto kong sabihin, siguro hindi imposible na may madi-displace.

    ‘Di ba? Pero, kailangan kasi kung may madi-displace, kailangan hanapan muna natin sila ng lugar, para meron silang hanapbuhay na kapalit noong displacement. Pero para kasi sakin Ka Jaime, lahat ng ito mabibigyan ng solusyon kung kabahagi kayo sa usapan. Ang para sa ’kin, kaya sinasabi ko na siguro ‘yung pinaka unang ice-certify as urgent ko– ‘yung ice-certify as urgent ko na bill sa Congress yung empowerment talaga. Na sinisiguro na hindi lang sa transport.

    Halimbawa pati sa DA, hindi pwedeng maglabas ng policies ang DA na hindi kabahagi ‘yung sektor. Halimbawa pagdating sa coconut, walang pwedeng policy na hindi kabahagi ang coconut farmers. Kung rice yan, hindi pwedeng hindi kabahagi ‘yung rice. Kasi tingin ko ‘yun lang ang paraan na masisiguro natin na walang maiiwan, kasi ako Ka Jaime, ‘yung matagal naming partner yung Sentro—ang SALIGAN. ‘Yung paniniwala namin na ang papel ng pamahalaan, hindi niya pinupulis. ‘Di ba hindi siya pulis. Ang papel ng pamahalaan, partner siya na sinisiguro niya na ‘yung hindi nabibigyan ng maraming pagkakataon, siya ‘yung nagbibigay non. Hindi ko alam kung klaro ‘yun sa inyo pero ‘yun ang pagtingin ko sa governance. Hindi ito nasusukat kung ilang pera meron ang bansa natin. Pero ‘yung sukatan, ‘yung pinaka nasa mababa ay bumuti ba ang buhay niya?

    [49:32]

    Kaya sinasabi ko Ka Jaime, sinasabi ko ito in many many forums already, na ang una kong gagawin pag upo ko, papalitan ko ‘yung lahat ng mga targets ng mga department. Kasi example, pag tinignan mo yung mga accomplishment report ng mga departments, ang nakalagay? Na ganitong amount of money ‘yung napa-utang sa ganito o ganitong ilang bilyong piso ang ginastos sa ayuda o ilang bilyong piso ‘yung ginamit sa feeding program. Papalitan natin ‘yun Ka Jaime. Parati ang sukatan natin kung ‘yung pinaka maliit sa sektor ay bumuti ‘yung buhay. Kasi halimbawa, kahit gumastos ng gumastos sa ayuda, kung pinakamaliit hindi naman nakatanggap, gaya nung, sino ba nag-report kanina, ‘yung hindi fair? Si Alex ba ‘yun– si Alex ba ‘yun o si Mar? Hindi ko maalala kung si Alex o si Mar na nagsabi na maraming members ang transport sector na hindi nakakatanggap ng ayuda dahil hindi sila accredited na grupo ng LTFRB– so mali ‘yun. Mali ‘yun kasi dapat ang parati mong target, ‘yung pinaka maliit. Kasi alam mo na ang dati ng meron, mas konting tulong ang kailangan noon. Pero yung mga walang-wala, ‘yun talaga ‘yung dapat ang tinutulungan.

    Parang DA yan Jaime eh. Kasi, halimbawa sa DA, ‘yung isa sa mga nadiskubre ko sa mga agri projects na ginagawa namin, yung may access sa maraming tulong: yung organised, yung accredited. Pero hindi naman sila yung pinaka mahirap. Ang pinaka mahirap yung mga farm laborers na hindi makapag organize kasi wala nga silang pang– wala nga silang pang set aside sa mga membership fees. So, dapat ang pamahalaan ang naghahanap ng paraan kung paano makakarating sa kanila ‘yung tulong. So ako ang mapro-promise ko sa inyo, hindi tayo maglalagay ng kahit anong cap kung gaano katagal yung transition period kung hindi kayo kabahagi sa usapan.

    Yung pangalawang tanong, unang-una ngayon ko lang nalaman ‘yung department order na in-issue ng asawa ko. Alam niyo po sa asawa ko rin nag-umpisa ‘yung empowerment na laging tinatanong, laging pinapakinggan ang basehang sektor. Pero again hindi lang sa transport ito, ang dami dami nating mga batas na nagsasalungat. Andaming batas na nagsasalungat.

    So, ito talaga kailangang ma-settle lahat first year in office. Kasi halimbawa, kinukwento ko sa inyo, ka-meeting ko yung Environment. Andaming mga nagsu– nagpapatong na mga regulations na ang iba DENR, ang iba Climate Change Commission, ang iba MGB, pero may mga gaps. So, ito dapat ang gawin natin, dapat ang parating objective ng batas na-harmonize sya para klaro sa tao yung mga nagproproteksyon sa kanya. Kasi, kung mas mahal pa yung LGU, kaysa sa LTO, may problema. ‘Di ba?

    Kung mayor meron siyang karapatan magtanggal ng sidecar, talagang violation ‘yun. Bakit mo sisirain, ‘di ba? Hindi– ako, sigurado ako kahit sa ordinansa wala ‘yun, kasi bawal ‘yun. So, sa akin Ka Jaime, ‘yung pinaka una nating kailangang gawin, kung magkakaroon ng transport summit, ‘yung pag harmonize ng lahat. ‘Yung pag-harmonize ng lahat, kailangan ‘yung mechanism para lahat na sektor ay may umuupo, para sisiguraduhin natin na walang policy na lalabas na hindi kayo tinanong.

    Pati ‘yung budget. Pati budget ng transport– pati budget ng DOTR, kailangang prine-present ‘yun sa sektor. Para yung pangangailangan ng sektor siguradong– siguradong may pera para don. Kasi alam mo, ano nangyayari ngayon, nagagamit kasi siya ng mga politiko, eh. Nagagamit siya ng mga politiko– kasi halimbawa, walang budget para dito. So anong gagawin ng tao, makikiusap sa politiko. Pag binigyan sya ng pinapakiusap nya, meron na siyang utang na loob. Ito ang pinagmumulan ng patronage. Pero kung ang budget na ginagawa, kabahagi na yong sektor sa paggawa ng budget, hindi na nya kailangang humingi, kasi meron nang nakalaan. Kapag ganito ang relationship ng gobyerno saka ng sektor, mas relationship ng respeto, kasi pag humihingi ng humihingi, nakakababa yun ng dignidad. ‘Di ba? Pero kailangan mong gawin, kasi kailangan mo. So, sa kin pagdating sa budget, hindi pwedeng iapruba ng pangulo hanggang hindi napapakita na kabahagi ‘yung sektor sa paggawa ng budget.

    [55:09]

    JAIME AGUILAR: Marami pong salamat!

    VP LENI: Maraming salamat, Ka Jaime.

    TOIX CERNA: Salamat VP Leni and salamat for underscoring na ‘yung pinaka importante dito ’yung governance principle na nakikinig, nagbibigay boses sa sektor. So maraming salamat po. Time check lang, it’s already 5 o'clock. I know na marami pa tayong gustong i-raise at mainit init ang ating chatroom. I think Hya is ready, very quick lang, si Hya will read ‘yung ano, ‘yung mga key questions natin dito sa chatroom para lang mabigyan ng boses pa yung iba, but again we would like to tell you yung Robredo’s People Council will continue itong ating dialogue. We hope we’ll have another round, definitely alam natin very busy si VP leni ngayon, pero there will be a continuing dialogue and meron po tayong–

    VP LENI: Toix, ginawa na natin ‘tong mechanism. Yung Robredo’s People Council, ito na talaga, siya yung vehicle natin para continuous yung mga dialogues na ginagawa.

    TOIX CERNA: Yes thank you, thank you so much po. Meron din tayong Gmail ng Robredo’s People Council. I think it’s also here, ipo-post ng group, para lang kung– kung meron pa tayong thoughts na gustong i-share, isend lang natin sa Gmail. But Hya can you please run through some of the questions?

    HYA BENDAÑA: Dalawa lang siya VP Leni. Quick lang po, ito yung hindi pa nasasagot sa chatbox. Yung una po, paano po masisiguro na hindi madi-displace yung smaller operators, and I think may nagtanong din po kung posible po bang at least 500,000 po sana yung equity subsidy para sa mga jeepney drivers na magmo-modernize kasi po mahal talaga. So- sinundan niya po ng tanong tungkol PUV modernization program, medyo mahaba haba po yun. ‘Yung pangalawang theme ng question mula po sa staff sa KASAKBAYAN. Tinatanong po kung ano po ang plano sa private transport terminals? Kasi ngayon po hirap na hirap yung transport workers, gaya si SM na sobrang taas po, VP Leni, ng terminal fee, hindi po sila nakakabiyahe.

    VP LENI: Okay binabasa ko rin Hya. Halimbawa, dito ‘yung Davao, I think ‘yung problema ng Davao, problema din ng maraming lugar. Na pag pinilit talaga ‘yung phase out ng walang transition at walang enough subsidy, talagang ‘yung mawawalan ng mga hanapbuhay ‘yung mga maliliit. Kasi sila ‘yung walang capacity. So, ako, kontra po ako dito. ‘Pag ako po, magko-commit na ako ngayon pa lang, na ‘pag ako po ay nakaupo, hindi ko ito papayagan. Hindi po tayo magkakaroon ng total phase out hanggang hindi natin nasisiguro na kung meron mang madi-displace ay wala siyang pupuntahan. At, ako, parating babalik ako sa walang desisyon na gagawin na hindi kayo kabahagi sa pag-finalize ng desisyon. ‘Yun po ‘yung number one.

    Nandito din, nakaraang– nagkaroon na tayo ng mga pag-uusap before. May proposal to come up with a technical working group to come up with an alternative program, sana po matuloy. Hindi ko po alam kung alam niyo na ang– ang head po kasi ng ating transport group dito sa office, si Joel. Kung kilala niyo si Joel, na-heart attack po si Joel. Ano po, nagpapagaling na siya ngayon kaya pasensya na po kayo na na-delay po ‘yung ating, ano ‘to, na-delay po ‘yung ating schedule. Pero, ang sabi niya po magiging okay na siya in a month’s time. Itutuloy po natin ito.

    Itutuloy po natin ‘yung pag-come up with a technical working group kasi kailangan ko din po. Kailangan ko po ito na meron tayong alternative program para– para ‘yung policy natin ay nanggaling sa inyo. Alam ko po ‘yung mga problema, pero ‘yung solusyon kasi gusto ko manggaling sa inyo. Ako lang ‘yung magko-commit kung okay ‘yung solusyon na ‘yun, kung doable ba ‘yung solusyon na ‘yun, pero mas mabuti na a large part of it galing sa inyo.

    Si Ramon Patrick Salud, maraming salamat po, maraming salamat po.

    [59:46]

    Ito po, mahalaga ‘yung eleksyon na ‘to. Mahalaga po ‘yung eleksyon na ‘to kasi klaro naman. Klaro ‘yung tinatayuan ng mga kandidato. Ako po, hindi– hindi naman po ako ‘yung kandidato na sasabihin ko ‘yung gusto niyong marinig. Pero lagi kasing ‘yung basehan: Ano ‘yung aming record? Ano ‘yung aming record? Halimbawa, ‘pag– marami po kasing mga kandidato ‘pag oras ng eleksyon, sasabihin, “Mahal ko ‘yung mahihirap.” Pero ano ba ‘yung record niya? Noong siya ba ay nabigyan ng pagkakataon na mamuno, papano niya ba pinakita ‘yung pag– pagmamahal niya sa mahihirap?

    So, ako po, public naman sa inyo kung ano ang aking record. Matagal po ako na development worker. Matagal po ako na public service lawyer kaya naiintindihan ko po kung ano ‘yung pinanggalingan kasi mas mahabang panahon po na nandoon ako sa kabila, sa other side of the fence. Mas matagal na panahon na kami din po ‘yung naki– nakikiusap sa pamahalaan. So, ramdam ko kung papano ‘yung pamahalaan magiging makabuluhan para sa ordinaryong mamamayan.

    Marami pa po dito na– may tinatanong. Toix, sino ba ‘yung magsasalita for the tricycle sector? Hindi pa natin sila napapakinggan. Baka puwede pang isingit? Medyo overtime na tayo pero singit natin kasi mahalaga ito.

    TOIX CERNA: Yes, kung meron po tayong tricycle group na representative dito, ‘yun ‘yung ano natin eh, kung merong magsasalita? Please feel free po to unmute yourself. Meron po ba? Tsaka sa truck din, ‘yung sa truck operators and drivers, baka nahihiya. [laughs] Pero kung wala po, VP Leni, ‘yun nga, and there are people na baka nahihiya pa. We can encourage, yeah.

    VP LENI: Ano din, meron dito kasi, PWRC Motorcycle Taxi [inaudible 01:01:50], parang lang tinatanong niya ‘yung papano ‘yung health benefits. Ito po ‘yung dahilan kung bakit gusto sana natin from the informal malipat sa formal kasi mas madali. Mas madali ‘yung pag-access ng government programs. Ngayon po na marami pa ‘yung, ano ‘to, marami pa ‘yung uncertainty, ‘yung opisina po namin handa na tumulong.

    In fact, halimbawa, sa Monday, baka po meron sa inyo na mga kakilala na nangangailangan ng libreng swab test. Meron po kami sa Antipolo on Monday. Sorry, sa Antipolo ‘yun kasi ang nag-request po nito ‘yung mga riders, mga riders sa Antipolo pero open po ito to anyone. So, ‘pag may mga gusto pong magpa-swab nang libre, nasa Antipolo po kami. Tingnan na lang po kung saan sa Antipolo, tingnan po sa VP Leni Robredo Facebook page kasi talagang– talagang ano ito, talagang– talagang mahirap po na maka-access kung hindi sa formal sector. Kasi talagang you’re on your own, ‘di ba, you’re on your own.

    Meron ding– meron ding question about motorcycle taxi. Nagkaroon po kami ng forum with the riders yesterday. Ako po, para sa’kin, kailangan nang– kailangan nang payagan ito para ma-regulate, ‘di ba? For– ako– ako, si Hya, kababayan ko si Hya. Alam natin, Hya, sa atin, ‘di ba, alam natin na ang dami nating kababayan na dependent sa habal-habal. Dependent sa habal-habal, dahil ‘yun lang ‘yung means of transport, hindi dahil gusto nila, pero ‘yun lang ‘yung available. And, parang nagbubulag-bulagan tayo ‘pag hindi natin sila nili-legalize.

    Kasi unang-una, hanggang hindi siya legal, hindi siya napoproteksyunan. Pangalawa, hindi lang sa hindi siya napoproteksyunan, pero ‘yung pasahero hindi din napoproteksyunan. So, ako talaga, para sa’kin, kailangan na itong i-recognize na ano ito eh, reality. Whether payagan niyo o hindi, mangyayari ‘yan. So, might as well na gawan ng– gawan na ng programa, hindi ‘yung underground economy, ‘di ba. Hindi underground economy kasi mas lalong hindi natin nare-regulate. Ito po–

    TOIX CERNA: [Inaudible 01:04:14] VP Leni.

    VP LENI: Oo nga. Oo, Toix. [laughs] So, ito–

    TOIX CERNA: Si kasamang Talus daw po, sorry, Ma’am.

    VP LENI: Sige, sige. Okay. Si kasamang Aurelio Talus.

    TOIX CERNA: Opo, sa tricycle.

    VP LENI: Sige, [inaudible 01:04:28]. Ay si [inaudible 01:04:29-01:04:31]. Okay. Parang wala ka pong volume. Sandali po.

    GEORGINA HERNANDEZ: Ayusin.

    TOIX CERNA: Andiyan siya? I can’t see him.

    GEORGINA HERNANDEZ: Hindi, nakikita namin pero inaayos pa ang sound.

    VP LENI: Ah okay.

    GEORGINA HERNANDEZ: Sir Aurelio, puwede pong magsalita kayo ulit? Wala.

    VP LENI: Wala pa din. Ano kayang problema? Parang hindi naman siya naka-mute.

    [1:04:58]
    GEORGINA HERNANDEZ: Opo, hindi siya naka-mute. Sa computer niyo, Sir Aurelio.

    TOIX CERNA: Baka may problema.

    GEORGINA HERNANDEZ: May earphones, may nakakabit ba?

    VP LENI: Hindi po namin kayo marinig.

    GEORGINA HERNANDEZ: Puwede ring–

    VP LENI: Bakit kaya? Sayang.

    TOIX CERNA: Oo nga. Kasamang– sir, kung maari siguro, kung hindi kaya technically, baka puwede nating ipaabot sa Robredo People’s Council na ano.

    VP LENI: Puwede din sigurong i-type.

    TOIX CERNA: Oo, kung puwedeng i-type din para ma–

    VP LENI: Hindi po namin kayo marinig.

    TOIX CERNA: Yeah, oo.

    VP LENI: Sayang.

    TOIX CERNA: Sayang, sayang. Sige lang, Ka Aurelio, ma– makukuha pa rin natin ‘yang mga tanong niyo at ‘yung mga suggestions mo through the Gmail or through the chat box po. Any other last siguro or?

    MYTRASCO-NCTU Davao Myk: Sa tricycle, puwede magsalita?

    VP LENI: ‘Yun. [inaudible 01:05:55]

    MYTRASCO-NCTU Davao Myk: Okay. Michael po ng Davao. [inaudible 01:06:00 – 01:06:01] Transport Service Cooperative ay isang ruta ng tricycle dito sa Davao. [inaudible 01:06:07]

    VP LENI: Okay.

    MYTRASCO-NCTU Davao Myk: Ang isang malaking problema namin ‘yung patuloy na pagpapataas ng mga fees, franchise, at saka iba pa, ‘yung local government. So, dati, medyo okay, pero ngayon ay, halimbawa, sa prangkisa, five years ‘yan bago renewal. Tapos, naging three years. Ngayon, annual na lang. So, tingin ko ang problemang ito ay hindi lang sa amin. Buong bansa yata, na kwan, medyo bumibigat, tapos wala namang maayos na programa ‘yung pamahalaan– lokal na pamahalaan sa mga tricycle. Nasasagasaan palagi kapag may mga, halimbawa, itong mga transport modernization, siyempre dadaan sa mga ruta ng mga tricycle. So, hindi na– maapektuhan ‘yung kabuhayan. So, ang kwan namin, dapat maganda sana, meron ring, may ano, may papel pa rin ‘yung national.

    VP LENI: Oo.

    MYTRASCO-NCTU Davao Myk: Kasi, ano, ginagawang ano, income, dagdag na income ng city. Lalong bumibigat ‘yung kabuhayan.

    VP LENI: Sige. Ako, ipapa-take note. GeoAnn, puwedeng ipa-take note natin kasi parang related din ito kanina, na merong mga LGU na mahirap i-comply ‘yung kaniyang mga– mga requirements. Kailangan ‘yung national government makialam talaga dito. Kailangan maglagay siya ng parameters kasi ‘yung– ‘yung franchising kasi, LGU ‘yun eh. Pero dapat hindi hinahayaan ‘yung LGU na gumawa ng mga policies na very prohibitive kasi ‘di ba, kung yearly ‘yung franchise, ‘di grabe. Grabe, ‘di ba. Kahit sa amin sa Naga, problema ito, and isang bagay na patuloy na pinag-uusapan din kasi medyo similar ‘yung problema, pero tingin ko kailangan maging national policy ito. So, ite-take note po namin, sir, para maging– maging bahagi siya ng ating programa. So, maraming salamat. Maraming salamat– maraming salamat sa pagpaabot.

    Ito din, gusto ko din itong i-take note, ‘yung– ‘yung message ni Ricky Rivera. GeoAnn, i-take note natin. Kasi sabi ni Ricky, dapat i-exclude ang sektor sa Public Service Act dahil sa national security. May puntong malaki si Ricky. So, GeoAnn, pa-take note lang please, para sa further discussions natin mapag-usapan ito.

    Sabi din ni Norberto, “Totoo po na maraming hindi nakatanggap ng ayuda.” ‘Yun nga, hindi ko po alam talaga kung papano ‘yung– ano ‘yung parameters nila sa pag-decide sa pagbigay ng ayuda. Ito pong BUB for transport sector, actually po, ‘yung BUB po nag-umpisa ‘yun bilang tinulak po ‘yun ng asawa ko noong DILG pa siya dahil nag-umpisa din po ‘yung konsepto ng BUB sa Naga. So, noong ako po ay Congressman, nagpasa po ako ng– ng panukalang batas na i-institutionalize ‘yung BUB. Ang problema po hindi siya naipasa. Tapos, pagpasok po ng bagong administrasyon, tuluyan na inalis ‘yung BUB. Pero para para po sa ’kin, ‘yung BUB sana isang magandang mekanismo para ‘yung participation ng– ng lokal, ‘yung participation ng mga ordinaryong mamamayan saka mga sektor ay ‘yung parti– ‘yung sinasabi ko kanina na dapat bahagi siya ng budget-making process. So ano po ‘to, well-taken, ‘yung BUB for the transport sector.

    [1:10:10]

    Ang question– ang question: Under whose jurisdiction, DOLE or DOTr? Ito po ay ang tingin ko. Kung BUB baka DOTr. Baka po DOTr dahil tingin ko ‘yung budget for the transport sector ay hin– ang budget for the transport sector ay under sa DOTr budget, pero pagdating sa– pagdating sa benefits, labor benefits ay DOLE. So, titingnan po natin. Titingnan natin, pero I would like to think na DOTr po ito.

    Si GeoAnn, si Abby, nilagay po ‘yung– ‘yung email address ng Robredo People’s Council. Lahat pong hindi natin na– natalakay ngayon, baka po puwedeng ipa-email para po sisiguraduhin natin na sa susunod nating usapan, kabahagi siya ng– ng agenda.

    Si Vincent naman ay, “May I share the NSNPBPI appeal letter last October 27?” Sir, opo, pa– pa-email lang po sa People’s Council.

    Marami pa, pero nakala– ayun. Papa– papaabot po namin kay Joel ‘yung inyong get well soon. Nakalabas na po siya sa ospital. Medyo matagal-tagal po siya sa ospital. Pero kausap ko po siya the other day. Kinakamusta ko siya. Sabi niya nagpapagaling na daw siya.

    For the tricycle, ayun, si Hya for the tricycle and truck sector, paki-email po. Kasi hindi natin– naalala ko lang po noong meeting natin with riders last– yesterday ba yun, GeoAnn? Merong nag– merong nag-message sa chat box na parang nadurog ‘yung puso ko. Isa po siyang truck driver. Ang sinabi niya po na parang ang tingin daw sa kanila salot sila. Sobrang nadurog ‘yung puso ko noon kasi bakit naman ganoon, ‘di ba? Bakit naman ganoon? So, kailangan po na– marami pa tayong kailangang pag-usapan pero ayusin po natin ‘yung buong framework para kung binigyan po tayo ng pagkakataon na tayo ‘yung manalo, Day 1 pa lang, ma-set in motion na natin ‘yung ating framework. Kailangan ko po ng tulong ninyo.

    Si Vincent ulit, letter to OVP was already sent to Atty. Ayson last October. Tanungin natin si Geo– GeoAnn, tanungin natin si Ayson.

    GEORGINA HERNANDEZ: Nakausap na po ni Atty.

    VP LENI: Ah, nakausap na.

    GEORGINA HERNANDEZ: So, babalikan po namin.

    VP LENI: Okay. Sorry, hindi ko na mababasa lahat kasi sobrang– so– sorry po. May susunod kasi ako na Zoom. Pero po, ‘yung ano na lang, request ko na lang, request ko na lang po kay Geo Ann to take note of all, to take note po of all the– the issues para po sa susunod natin na meeting ay ma-take up natin ito. Marami pa. Pasensya na po kasi 5:30 po ‘yung susunod ko. Meron pa namang konting oras, pero lilipat po kasi akong location.

    Pero, ayun, si– si Aurelio ay meron na, GeoAnn. Meron na siyang tinype– ang sa GenSan, ang problema namin dito, ang modernization sa mga tricycle. Dahil may coop at willing kami to convert to four wheels from tricycle, pero ang nangyari, hindi maibigay sa amin ‘yung ruta dahil may LPTRP. ‘Yung mga ruta kasi kinokontrol ng isang kooperatiba.

    Alam mo, ito talaga po ‘yung problema. Ito talaga ‘yung problema lalo na doon sa mga willing naman pero kulang pa ng capacity. So, baka puwedeng– puwede pong i-discuss natin ito more in detail sa susunod. Baka po mag– mag-ano po tayo, kailangan ko po noong inputs ninyo kung ano ‘yung pinakamabuti nating gawin. Ramdam ko kayo pero marami kasing detalye ang hindi ko alam, although naparating na po ito sa’min. Baka po puwede nating pag-usapan ito.

    Ito, “sana ma-legal na ang motorcycle taxi.” Okay po. ‘Yun ‘yung na-mention ko kanina.

    “At ‘yung mini-tricycle, kami po ang maapektuhan sa lahat pagdating– pagdating sa modern.” Totoo po. So, ang dami nating– ang dami po nating kailangang– kailangang pag-usapan pa. So, GeoAnn, baka puwedeng mag-schedule ulit tayo? Pero before mag-schedule tayo, baka meron na tayong pre-work para ma– ma-co– ano ‘to. Siguro hingi tayo ng– hingi tayo ng ano– ng tulong sa Move As One. Baka ma-pre-work natin para– para ano na, ma-set in motion na natin ‘yung paglatag ng lahat.

    [1:15:11]

    GEORGINA HERNANDEZ: Opo. Ta’s, Ma’am, si Joshua Mata nandito din.

    VP LENI: Ah, Josh. O, ayan, Joshua patulong ah. Si Joshua naman po lagi naming kausap. So, Joshua, patulong to– to ano ‘to, to integrate everything para ma– ma-set in motion na natin, ma-set in motion natin lahat.

    JOSHUA MATA: Yes, Ma’am. Yes, Ma’am. [inaudible 01:15:30] John, pa-send na lang nung ano ah, nung transcript sa chat. Thanks, Ma’am.

    VP LENI: Oo, oo. Pre-work lang natin, ano, para– para sigurado napakinggan lahat sa susunod na meeting. Pasensya na po, kulang ‘yung oras. Dapat pala mas mahaba ‘yung nilaan natin, pero lilipat pa po kasi ako for the 5:30, so magpapaalam muna po ako.

    TOIX CERNA: Okay lang, Ma’am.

    VP LENI: Pero uupo ulit ako, uupo ulit ako sa susunod na usapan.

    GEORGINA HERNANDEZ: Baka may ma– baka last siguro mag-screenshot para may remembrance po at…

    TOIX CERNA: Yes, please. Please turn on your videos.

    GEORGINA HERNANDEZ: Kaya maka-on.

    UNKNOWN VOICE: Excuse na muna ako ah, may COVID ako eh. [laughs]

    VP LENI: [laughs] Uy, sana okay ka lang ah.

    UNKNOWN VOICE: Getting well, Ma’am, getting well.

    VP LENI: Getting well.

    GEORGINA HERNANDEZ: Ingat, ingat.

    UNKNOWN VOICE: Baka makahawa ‘yung ano ah, para kang si BBM ah.

    VP LENI: Meron kang Zoomicron. [laughs]

    UNKNOWN VOICE: Nice meeting you po.

    VP LENI: ‘Pag wala nang– ‘pag wala na pong surge, sana personal tayo mag-meet.

    UNKNOWN VOICE: [01:16:42 – 01:16:44 speaks in Bikolano]

    VP LENI: Ay, ayun! Bikolano pala.

    UNKNOWN VOICE: [01:16:47 – 01:16:49 speaks in Bikolano]

    VP LENI: Iriga. Kababayan mo po si Sen. Lila. [laughs]

    UNKNOWN VOICE: Opo.

    GEORGINA HERNANDEZ: Tapos na po ‘yung picture. Salamat po.

    VP LENI: Okay na ba? Ano po ah, magkita-kita ulit tayo. Ise-schedule po ni GeoAnn, pero pre-work tayo. Pre-work bukas Move as One saka Josh. Pagaling, pagaling. Ingat kayo lahat. Huwag magkakasakit.

    TOIX CERNA: Maraming salamat, VP Leni.

    UNKNOWN VOICES: Salamat po. Thank you po, VP.

    VP LENI: Salamat din, salamat. Thank you po. Salamat, salamat.

    [END 01:17:19]

    Posted in Transcripts on Jan 14, 2022